Кіріспе

Фрэнсис Марион Лайман (12 қаңтар 1840 - 18 қараша 1916) – американ діни қайраткері, Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS Church) Он екі елшілер кворумының мүшесі. Ол 1903 жылдан өмірінің соңына дейін Он екі елшілер кворумының президенті болды. Лайманның әкесі мен ұлы да шіркеуде елшілер болып қызмет еткен: әкесі Амаса М. Лайман, ал ұлы Ричард Р. Лайман. Екеуі де елші қызметін атқарып жүргенде шіркеуден шеттетілді (бірақ кейіннен қайтадан шомылдырылды).

Ерте өмір

Фрэнсис М. Лайман Амаса М. Лайман мен Луиза Мария Таннердің Іллинойс штатындағы Гуд Хоуп қаласында туған тұңғыш ұлы болды. Джон С. Глисон жазғандай. Ол әйелі мен ұлы үшін Юта штатының Бивер қаласында шатыр салды және 1860 жылдың көктемінде ұзаққа соғылған миссиясына аттанды.

Англиядағы миссия

Нью-Йоркке жол тартқанда Лайман Огайо штатының Киртленд қаласында тоқтады, және Мартин Харрис оған Киртленд ғибадатханасын көрсетті. Лайман Нью-Йорк порты арқылы АҚШ-тан шығып, 1860 жылдың 27 шілдесінде кемемен Англияның Ливерпуль қаласына келді. Лайман шамамен екі жыл миссионерлік қызмет атқарды. Миссиясынан босатылғаннан кейін, ол 800-ге жуық көшпенділерді АҚШ-қа қайтарды; олар 1862 жылдың 25 маусымында Нью-Йоркке келді, онда ол топтың президенті болып тағайындалды. Шілде айының басына қарай олар Небраска штатының Флоренс қаласына жетті. Лайман қазан айының ортасында Юта штатының Бивер қаласында әйелімен қайта қосылды.

Туэль округі

1877 жылдың сәуірінде Лайман Туэль қауымының төрағасы болып тағайындалды, ол 1877 жылдың 24 маусымында Юта штатының Туэль округінде құрылған болатын. Ол сол округтің саясатына да белсенді қатысты. 1878 жылдың тамызында Лайман округтік тіркеуші және аумақтық заң шығарушы жиналыстың өкілі болып сайланды. 1874 жылдан бері Туэль округін Либералдық партияның саясаткерлері басқарып келді және ол «Туэль Республикасы» деп аталды. 1878 жылы заң шығарушы орган сайлаушыларды тіркеуді қамтамасыз ететін қаулы қабылдады. Либералдық партияның жемқорлық және артық шығындар жасады деген айыптауларынан кейін, округ қарызға батты, ал 1878 жылғы сайлауда Халық партиясы жеңіске жетті. Бірақ Либералдық партияның шенеуніктері дауыс санаудан бас тартып, өздерін сайлаудың жеңімпаздары деп жариялады. Лайман сайлау нәтижелерін шабуылдаудың маңызды тұлғасы болды. Сотта қаралысқаннан кейін, 1879 жылдың 29 наурызында Халық партиясы жеңімпаз деп жарияланды. Осы оқиғадағы жеңісі арқасында Лайман үкіметтік жемқорлыққа қарсы күрескендігі үшін жақсы танылды.

Елшілік

1880 жылы 10 қазанда өткен Қазан жалпы конференциясында Лайман мен Джон Генри Смит Он екі елшінің кворумының мүшелері ретінде бекітілді. Ол Ютаның оңтүстік бөлігін, Невада мен Аризонаны зерттеу миссиясында болғандықтан, Лайман 27 қазанда шіркеу президенті Джон Тейлор тарапынан елші ретінде қадағаланды. Лайман елшілік қызметі кезінде шіркеу мүшелерімен бірге Батыс аймағындағы дерлік барлық қалаларды аралады. Сондай-ақ, ол елші ретіндегі қызметін күнделікті егжей-тегжейлі жазып отырды. 1883 жылдың басында Лайман Юта штатындағы Уинта және Орай үндістер резервациясындағы үндістерге миссионерлік қызмет атқарды. Лайман өзінің серіктерімен бірге жолға шығып, жандандырып уағыздады. Үкіметтік өкілдер оларға ықтимал мүмкіндік беріп, еркін уағыздауға рұқсат етті. Юта тайпасының мүшелері оларға қосылды және өз тайпаластарына уағыздау ісінде тиімді болды. Көптеген үндістер Мормон кітабын қабылдап, олардың уағыздауларын тыңдап, шүкіршілік ету рәсімінен өтті. Лайман 1883 жылдың 28 мамырында Юта штатының Прово қаласына оралды. Лайман 1901 жылы Еуропалық миссияға басшылық етуге шақырылды. Ол бірнеше маңызды реформалар жасап, Еуропа бойынша миссионерлік үйлердің санын арттырды. 1903 жылы Лайман мен Джозеф Кеннон Финляндия мен Ресейге сапар шегіп, уағыздады. 1902 жылдың көктемінде Лайман Палестинаға барып, Зәйтүн тауында қасиетті дұға жасады. 1903 жылы Бригам Янг кіші қайтыс болды, осымен Лайман Он екі елшінің кворумының президенті болды. Ол 1904 жылы Ютаға қайтып келді. Үйге оралғаннан кейін ол Сенаттың Артықшылықтар және сайлау жөніндегі комитеті алдында Рид Смут ісі бойынша куәлік беру үшін Вашингтонға барды. Лайман 1916 жылдың 18 қарашасында пневмониядан үйінде қайтыс болды. Оның өлімінен кейін Стивен Л. Ричардс Он екі елшінің кворумында оның орнын басты. Хебер Дж. Грант оны Он екі елшінің кворумының президенті ретінде алмастырды.