Кіріспе

Киртленд – АҚШ-тың Огайо штатындағы Лейк округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 6 937 адамды құрайды. Киртленд 1831-1837 жылдар аралығында Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының алғашқы бас штабы және 1836 жылы құрылған осы қозғалыстың алғашқы ғибадатханасы – Киртленд ғибадатханасы орналасқан жері ретінде танымал. Киртленд ғибадатханасы және оған жақын Тарихи Киртленд ауылы сол дәуірді көрсететін тарихи ескерткіштер ретінде сақталған. Бұл қала сонымен қатар Lake Metroparks жүйесіндегі бірнеше саябақтар мен Холден Арборетумының орналасқан жері болып табылады.

Тарих

АҚШ құрылғаннан кейін, солтүстік Огайо Батыс резервациясы деп белгіленді және Коннектикут жер компаниясына сатылды. 1796 жылы Мозес Кливленд және оның серіктері бұл аймақты алғаш зерттеді. Киртленд қаласы Коннектикут жер компаниясының бас директоры және Огайодағы Киртленд ауданын қамтитын алғашқы әкімшілік бірлік – Трумбулл округінің судьясы Турханд Киртлендтің құрметіне аталған. Америка Тәуелсіздік соғысының қатысушысы Киртленд жергілікті халықпен әділ қарым-қатынаста "зор көрегендік пен адалдық" танытты. Ол батылдығымен, тапқырлығымен және әділдікке құштарлығымен белгілі болды. Доктор Джаред Поттер Киртленд – бұрынғысының ұлы, ол жақын жердегі Уиллоубиде (Огайо штаты) медициналық колледж ашуға көмектесті және Огайоның алғашқы орнитологиялық еңбегін жинақтады. Киртленд құсы Джаред Киртлендтің құрметіне аталған. Бұл сирек кездесетін түр көші-қон кезінде қалада байқалған, бірақ Огайода ұя салмаған. Киртлендтің тығыз орманды, сазды топырақты, биік және төбелі жері қоршаған аудандардан кейін қоныстанды: Ментор – 1798 жылы, ал Честер – 1802 жылы. Киртлендке алғашқы еуропалықтардың Джон Мур отбасы қоныстанды, олардан кейін 1811 жылы Крейри отбасы келді. 1893 жылы Кристофер Крейри Киртлендтегі өмірі туралы естелік жазды, ол Энн Б. Прушаның 1982 жылғы Киртленд тарихын жазуға көп материал берді.

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының бас кеңсесі

1831 жылдан 1832 жылға дейін және 1833 жылдан 1838 жылға дейін Киртленд соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының штаб-пәтері болды. Жозеф Смит шіркеуді 1831 жылы Нью-Йорк штатының Файетте қаласында 1830 жылдың сәуірінде ресми түрде ұйымдастырғаннан кейін көп ұзамай Киртлендке көшірді. Киртлендте соңғы күндердің қасиеттілері өздерінің алғашқы ғибадатханасын, Киртленд ғибадатханасын салды. Аймақтың дамымағандығы мен көптеген шіркеу мүшелерінің кедейлігін ескере отырып, ғибадатхана біршама сәнділікпен салынды. 1836 жылы Киртленд ғибадатханасының ашылуына келгендердің көптегені бірнеше көктегі көріністер мен, оның ішінде құдайлардың көрінуін көргендерін айтты. Осы және басқа да себептерге байланысты Киртленд барлық соңғы күндердің қасиеттілерінің тармақтары үшін маңызды орын болып қала береді. Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының көптеген тармақтарында қазіргі заманғы аян және канондық деп есептелетін Ілім мен Келісімдердің көптеген бөлімдері 1830 жылдары Киртлендте пайда болды. Соңғы күндердің қасиеттілерінің басты бөлігі батысқа көшкеннен кейін Киртленд ғибадатханасының меншігі күмәнді болды. Иса Мәсіхтің соңғы күндердің қасиеттілерінің қайта ұйымдастырылған шіркеуі (қазір Мәсіх қауымы) мәселені азаматтық сот арқылы шешуге тырысты, бірақ нәтижесінде қарсы иелік ету арқылы мүлікке ие болды. Мәсіх қауымы ғибадатхананы туристерге ғана емес, арнайы жиналыстар өткізу үшін басқаларға да пайдалануға рұқсат берді. 2024 жылдың 5 наурызында Иса Мәсіхтің соңғы күндердің қасиеттілері шіркеуі (LDS Church) және Мәсіх қауымы тарихи орындар мен заттарды 192,5 миллион долларға сатып алу аясында орынның меншігі бұрынғысына берілгенін жариялады.

1838 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Кейінгі күндердің қасиеттілерінің көпшілігі 1837–1838 жылдары Киртлендтен кеткеннен кейін және 19 ғасырдың соңында Киртленд халқы азайып, өмір аймақтың жалпы өміріне ұқсас болды. Крэри 1830 жылдары Гилдерслив тауындағы соңғы гремучник жыландарының өлтірілгенін еске алады. Олар Чардон жолында (АҚШ 6) өлтірілген. Лундгреннің культынан өлтіруге қатысқандар өмір бойына түрмеге кесілді, ал Лундгрен 2006 жылдың 24 қазанында атқыланды. Өлтіру орын алған жер 2007 жылдан бастап жеке үйден шіркеуге айналдырылды. «Жаңа Уәде» шіркеуі 2009 жылдың сәуірінде ашылды. LDS шіркеуі 1979 жылы Н.К. Уитни дүкенін сатып алып, 1984 жылы қалпына келтірді, оны экскурсияларға ашық тарихи орын ретінде пайдаланды. Көп ұзамай, көшеден қарсы орналасқан Уитни үйі де сатып алынып, көп жылдар бойы келушілер орталығы ретінде қолданылды. 1990 жылдардың соңына қарай Киртленд туристер үшін танымал орынға айналды. Сондықтан 2000 жылдың сәуірінде Киртленд тарихи ауылының құрылуы жарияланды. Бұл ауыл Шагрин өзенінің шығыс саласы бойындағы Киртленд жазықтарында орналасқан және 1830 жылдары Киртленд Джозеф Смит, Бригам Янг және Мормонизмнің басқа негіз қалаушыларының үйі болған кездегі өмірді көрсетуге арналған. Жобаның бір бөлігі ретінде, жаяу жүргіншілерге ыңғайлы аймақ құру үшін Киртленд-Чардон жолы учаскенің шығыс жағына ауыстырылды, ал Огайо штатының 615-ші бағыты солтүстік жағына ауыстырылды, бұл Уитни үйі мен дүкенінің алдындағы қысқа қиылыстың жойылды. Уитни үйі 1830 жылдардағы түріне келтірілді, ал түпнұсқа Джон Джонсон қонақ үйінің, мектеп үйінің, ұңғылаудың және күлдік пештің тарихи тұжырымдамаға сай көшірмелері зерттеліп, олардың бастапқы орналасқан жерлерінде немесе жақын жерде, жаңа келушілер орталығымен бірге салынды. Жоба 2003 жылы аяқталып, пайдалануға берілді. 2023 жылы шіркеу Киртленд ғибадатханасының солтүстігінде, Чиликоте жолындағы Джозеф пен Эмма Смит үйін қалпына келтіріп аяқтады және бағыштады. 2004 жылдан 2016 жылға дейін еріктілер тобы қаланың Кейінгі күндердің қасиеттілері тарихын тойлайтын «Бұл Киртленд!» атты жылдық музыкалық театрлық қойылымдарын ұйымдастырды, ол жақын жердегі LDS үйінің ғимаратында өтті. 2003 жылы Хобарт жолындағы Шупптың фермасы мен бағы тоқтатылды, ал Чиликоте жолындағы Роктың фермасы қаладағы жалғыз коммерциялық ферма болып қалды. 2006 жылдың мәліметтері бойынша, қалада ірі қара мал және жылқы шаруашылығы әлі де белсенді, сондай-ақ коммерциялық бақша шаруашылығы да бар. Шәкәр өндіру әлі де жалғасуда, Холден Арборетумындағы ірі Бикнелл Шәкәр Бусынан басқа кем дегенде екі белсенді қант ағашы бар. Киртлендке АҚШ-тың екі президенті, соның ішінде Джордж Буш келген.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 16,80 шаршы миль (44 км²) құрайды, оның ішінде 16,67 шаршы миль (43 км²) құрлық және 0,13 шаршы миль (0 км²) су. Киртленд Эри көлінің жағалау жазығының оңтүстігінде орналасқан және Аллегени платосының жоғарырақ бөліктерінде жатыр. Басты географиялық ерекшеліктері – Шагрин өзенінің шығыс саласы, Пирсонның төбесі және Гилдерслив тауы, 1163 фут (354 м), сондай-ақ Даниэль тауы, 1246 фут (380 м) – ең биік нүкте. Жергілікті өсімдіктердің арасында солтүстік жақын қатты ағаш ормандары басым. Биік жерлерде және шатқалдар бойында қайын-қайрағай ормандары кездеседі, ал басқа аймақтарда емен-шаған ормандары үстемдік құрады. Қала аумағында ескі емен-шаған ормандарының да шағын алқаптарын табуға болады. Киртленд Эри көлінің қарлы аймағында орналасқан, және оның қар жауу мен ауа-райы үлгілері жақын орналасқан Чардон қаласына ұқсас. Бұл аймақта жылдық қар жаууы орташа есеппен жылына белгілі бір мөлшерден асады, ал кейбір микроклиматтық аймақтарда маусымдық қар жаууы одан да көп болуы мүмкін. Киртленд негізінен тұрғын үйлерден тұратын қала. Жер ауданының 20 пайызынан астамы орман қоры немесе саябақтарға бөлінген. Ондағы ең ірісі – Холден Арборетумы, бірақ Холденнің барлық жері Киртлендте орналасқан емес. Киртлендте үш қалалық саябақ та бар. Ең үлкені – Чапин мемлекеттік орман паркі, оның құрамында Гилдерслив тауының көп бөлігі бар. Сонымен қатар, Киртлендте Penitentiary Glen және Lake Farm Park саябақтары да орналасқан. Лейкленд қоғамдық колледжінің басым бөлігі Киртленд қаласында орналасқан, ал кампусы қаланың солтүстік бөлігін алып жатыр.

Демография

2018 жылы қалада қолданылған тілдер: 92,5% ағылшын, 2,2% хорват, 1,5% итальян және 1,5% словен тілдері.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 6866 адам, 2544 шаруашылық және 1948 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 2716 тұрғын үй бірлігі орташа тығыздықпен орналасқан. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,7% ақ нәсілді, 0,4% афроамерикалық, 0,1% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 0,2% басқа нәсілдерден және 0,9% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,1% құрады. 2544 шаруашылықтың 31,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 66,3% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,0% күйеуі жоқ әйелдер, 3,3% күйеуі жоқ еркектер және 23,4% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 20,2% жеке адамдардан тұрады, ал 8,1% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,63 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,05 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 46,9 жас. Тұрғындардың 23% 18 жасқа дейін, 5,8% 18 мен 24 жас аралығында, 17,8% 25 пен 44 жас аралығында, 34,3% 45 пен 64 жас аралығында және 19,1% 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 49,3% еркек және 50,7% әйел. Қаланың 25 жастан асқан тұрғындарының 39,4% жоғары білімге (бакалавр және жоғары) ие.