Кіріспе

19 ғасырдағы ЛДС шіркеуінің басшысы

Джон Тейлор (1 қараша 1808 – 25 шілде 1887) – Англияда туған діни қайраткер, 1880 жылдан 1887 жылға дейін Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (ЛДС шіркеуінің) үшінші президенті болды. Ол АҚШ-тан тыс жерде туған ЛДС шіркеуінің алғашқы және қазірге дейін жалғыз президенті.

Ерте өмір

Тейлор Англияның Вестморленд (қазіргі Камбрияның бөлігі) Милнторп қаласында Джеймс пен Агнес Тейлордың ұлы болып дүниеге келді. Ол он төрт жасқа дейін формалды білім алды, содан кейін бастапқыда шебер-құмырашының оқушысы болды, кейін ағаш бұрушы және жиһаз жасаушы ретінде білім алды. Жастығында "көкте кернейімен хабар жариялап тұрған періште көргенімді" айтты, кейін ол бұл періштені Мороний періштесі деп анықтады. Ол Англия шіркеуінде крещениеден өтті, бірақ он алты жасында методист шіркеуіне қосылды. Бір жылдан кейін ол дін уағыздаушы болып тағайындалды және Солтүстік Америкада уағыз айтуға шақырылғандай сезімге ие болды. Тейлордың ата-анасы мен туыстары 1830 жылы Жоғарғы Канадаға (қазіргі Онтарио) көшті. Тейлор отбасылық мүлікті сату үшін Англияда қалды және 1832 жылы Торонтодағы отбасына қосылды. Торонтодағы методист шіркеуіне барғанда Мэн аралынан келген Леонора Кэннонмен танысты, ол бастапқыда оның ұсынысын қабылдамаса да, 1833 жылдың 28 қаңтарында оған тұрмысқа шықты. 1834-1836 жылдар аралығында Джон мен Леонора Тейлорлар Торонтодағы діни оқу тобына қатысты. Топ өздерінің методист дініне қатысты мәселелер мен алаңдаушылықтарды талқылады және тез арада "Диссиденттер" деп белгілі болды. Басқа мүшелерінің ішінде Джозеф Филдинг және оның қарындастары Мэри мен Мерси болды, олар кейіннен Соңғы Күннің Қасиеттілері қозғалысында да танымал атанды. Торонтода Тейлор ағаш бұрушы ретінде жұмысын жалғастырды.

Ертедегі шіркеу қызметі

Тейлор және оның әйелі 1836 жылы Торонтода шіркеудің елшісі Парли П. Праттпен кездескеннен кейін, соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуімен алғаш рет байланысқа келді. Леонора бірінші болып шіркеуге қосылды және Тейлорды Праттпен оқуын жалғастыруға итермеледі. Жұбайлар шіркеуде крещениеден өткеннен кейін, Үстіңгі Канадада уағыздау және шіркеуді ұйымдастыру ісіне белсенді қатысты. Тейлор біраз уақыт Торонто аймағындағы алты филиалға жетекшілік етті. 1837 жылдың шілдесінде ол Джозеф Смиттың Торонто аймағына сапарын ұйымдастыруға тікелей қатысты. Содан кейін олар Фар-Уэстке (Миссури штаты) көшіп, онда Тейлор 1838 жылдың 19 желтоқсанында елші етіп тағайындалды. Ол жиі болатын қақтығыстардан қашып, Иллинойс штатының Коммерс қаласына (кейін Науву деп аталды) көшкен басқа шіркеу мүшелеріне көмектесті. 1839 жылы Тейлор және оның бірнеше елші әріптестері Ұлыбританияда миссионерлік қызмет атқарды. Ол Ливерпульде уағыз айтып, Ирландия мен Мэн аралындағы мормондық уағыздауға жауапты болды.

Наувуо

Тейлор Наувуға (Иллинойс штаты) қайтып оралды. Ол қала кеңесінің мүшесі, діни қызметкер, полковник, газет редакторы және Науву легионының әскери адвокаты болды. Тейлор Наувоодағы екі газетті редакциялады: Times and Seasons және Nauvoo Neighbor. Times and Seasons – соңғы күндердің қасиеттілері шіркеуінің ресми органы болды; ол Джозеф Смитпен бірге ресми түрде редактордың көмекшісі болды, бірақ Смит шіркеу президенті болғандықтан, Тейлор көптеген редакциялық шешімдерді қабылдады. Тейлор сонымен қатар саяси мәселелерге көбірек назар аударатын Nauvoo Neighbor және Nauvoo Neighbor газетінің алдында шыққан Wasp газетін шамамен бір жыл бойы редакциялады. Осылайша, Тейлор 1842-1846 жылдар аралығында Наувудың екі негізгі газетінің редакторы болды. 1842 жылы Тейлор Қауымдық көмек қорының құрылуына қатысты. Ол Сара Кливленд пен Элизабет Энн Уитниді Эмма Смит кеңесшілері етіп тағайындады. 1844 жылы Тейлор шіркеудің негізін қалаушы Джозеф Смит, оның інісі Хайрум Смит және апостол Уиллард Ричардспен бірге Иллинойс штатының Карфаген түрмесінде болғанда, Смиттерді наразылық білдірген топ өлтірді. Тейлор бұл қақтығыста ауыр жарақат алды. Оның өмірі сол кезде өзімен бірге алып жүрген қалта сағатының арқасында сақталған болуы мүмкін, себебі кеудесіне бағытталған мылтық досы сағатқа тиіп тоқтатылған. Алайда, соңғы талдаулар көрсеткендей, Тейлор терезе алдына құлағанда сағат зақымданған болуы мүмкін. 1845 жылы Тейлор Науву саудагерлер қауымдастығының президенті болды. Бұл ұйым жергілікті тұтынуға және экспортқа арналған тауарларды жергілікті өндіруді ынталандыру үшін жұмыс істеді. Тейлорға осы ұйымды басқаруға көмектесетін екі көмекшісі болды: Орсон Спенсер және Финес Ричардс.

Тұзды көл аңғарына көшіру

1846-1847 жылдары көптеген соңғы күндердің қасиеттілері Бригхам Янгпен бірге Айоваға, содан кейін Солтүстік Лейк аңғарына көшті, ал Тейлор Англияға шіркеу басшылығындағы мәселелерді шешу үшін барды. Отанына оралғаннан кейін, ол Праттпен бірге шамамен 1500 адамнан тұратын соңғы күндердің қасиеттілерінің тобын Солтүстік Лейк аңғарына жеткізді, онда Янг пен басқалары қоныстанды және Ұлы тұздық қаласын құрды.

Үкімет позициялары

Тейлор 1849 жылы АҚШ азаматтығына өтініш беріп, оны алды. Сол жылы ол Дезерет уақытша штатының судьясы болып тағайындалды. Кейіннен ол 1853 жылдан 1876 жылға дейін Юта аумақтық заң шығарушы органында қызмет етті. Тейлор 1857 жылдан бастап бес мәрте қатарынан Палата спикері болып сайланды. 1852 жылы ол "Құдайдың үкіметі" атты кішкентай кітап жазып, онда ол секулярлық және рухани саяси жүйелерді салыстырып, аражік айырмаларын көрсетті. 1868 жылдан 1870 жылға дейін Тейлор Юта округінің мұрагерлік істер жөніндегі судьясы болды. Ол сондай-ақ 1876 жылдан бастап Юта территориясының мектеп басқармасының бастығы болып қызмет етті.

Миссияның президенті

Тейлор ИСА-ның (Әкейлердің Шостық Шіркеуі) екі миссиясының президенті болды. 1849 жылы ол Францияда миссионерлік қызметті бастау үшін шығысқа сапар шегіп, Солтүстік-Лейк аңғарына бет алған мормон пионерлерінің үйлерінде тоқтады. Тейлор Франциядағы алғашқы шіркеу миссиясының президенті болды. Францияда болған кезінде Луи А. Бертранның көмегімен "L'Etoile du Deseret" атты ай сайынғы газет шығарды. Ол сонымен қатар Германиядағы миссионерлік жұмысты қадағалады, бірақ болашақта Германия құрамына кіретін елдерге өзі бармады. Тейлор аударма жұмысын бақылады, оны Болтон, Бертран, Лазар Ауге және "Вильгельм мырза" жүзеге асырды. Тейлор бірнеше әнұранның сөзін жазды, олардың кейбіреулері бүгінге дейін ИСА-да қолданылады. 2005 жылы Тейлордың "Жозеф Көргіш" әнұраны Джозеф Смиттің туғанына 200 жыл толуына арналған ИСА мерекесінде орындалды. 1985 жылғы ИСА әннамасының ағылшын тіліндегі басылымына Тейлордың сөзімен екі ән енген: "Go Ye Messengers of Glory" (№ 262) және "Бар, Көк елшілері" (№ 327).

Дінбасы

1877 жылы Бригам Янг қайтыс болғаннан кейін шіркеуді Он екі елшінің кворумы басқарды, ал Джон Тейлор кворум президенті болды. 1880 жылы Тейлор шіркеудің үшінші президенті болды. Ол кеңесшілер ретінде Джозеф Ф. Смит пен Джордж К. Кэннонды таңдады, соңғысы оның әйелі Леонораның немере інісі болды. Шіркеу президенті ретінде Тейлор Солт-Лейк қауымының кеңеюін, шіркеу иерархиясын одан әрі ұйымдастыруды, Вайоминг, Колорадо және Аризона штаттарында, сондай-ақ Канаданың Солтүстік-Батыс аймақтарында (қазіргі Альберта) және Мексиканың Чиуауа штатында мормон колонияларын құруды, көп әйел алуға қарсы үкімет тарапынан күшейіп келе жатқан қарсылықты қорғауды бақылады. Шіркеу президенті болған кезінде Тейлор жергілікті сауда мен өндірісті үйлестіру үшін Сионның Орталық сауда кеңесін құрды, бұл негізінен жергілікті үлестер арқылы кең ауқымда жүзеге асырылды. 1882 жылы АҚШ Конгресі көп әйелділікті қылмыс деп жариялаған Эдмундс заңын қабылдады. Мормондық жүздеген ерлер мен әйелдер көп әйелділікті жалғастырғаны үшін тұтқындалып, түрмеге жабылды. Тейлор Бригам Янгтың көп әйелділік туралы үйретімдерін ұстанды және кем дегенде жеті әйел алған. Оның 34 баласы болғандығы белгілі. Тейлор сотталудан және отбасыларының біреуіне артықшылық көрсетуден аулақ болу үшін апасы Агнеспен бірге Гардо үйіне көшіп барды. Алайда 1885 жылы ол және оның кеңесшілері тұтқындалудан қашу үшін жиі көшіп-қонып, "жер астында" өмір сүруге мәжбүр болды. 1885 жылы соңғы уағызында Тейлор былай деді: "Мен адамның әрбір заңына бағынуға және өзімді оған тәуелді етуге ұмтыламын. Содан кейін не істеу керек? Мен Құдайдың заңын бұзуым керек пе? Менің санама немесе сенің санаңа ешкімнің бақылау құқығы бар ма? Ешкімнің мұндай құқығы жоқ". Көптеген адамдар мормондық көп әйелділікті діни, әлеуметтік және саяси тұрғыдан қауіпті деп есептеді. 1887 жылы АҚШ Конгресі Эдмундс-Таккер заңын қабылдады, ол Юта аймағында әйелдердің сайлау құқығын жойды, әйелдерді күйеулеріне қарсы куәлік беруге мәжбүр етті, LDS шіркеуін таратып жіберді, Мәңгілік эмиграциялық қор компаниясын жойды, Наувоо легионын таратып жіберді және LDS шіркеуінің мүлкі 50 000 доллардан асып кетсе, АҚШ-қа тәркіленетінін қамтамасыз етті. Екі жарым жыл бойы Тейлор шіркеуді жер аударылудан басқарды. Осы кезеңде кейбір мормондық фундаменталистік топтар оның 1886 жылғы Аянды алғанын мәлімдеді. Бастапқы құжаттың фотосуреттері сақталған. Онда "Жаңа және мәңгілік келісімнің" тұрақтылығы қайта жаңартылды, бұл фундаменталистік топтар көп әйелділік практикасына тікелей сілтеме деп санайды. LDS шіркеуі бұл аянның жарамдылығын мойындамайды және оны шынайы деп санамайды, бірақ фундаменталистік топтар оны көп әйелділікті жалғастырудың негізі ретінде пайдаланады.

Өлім

Тейлор 1887 жылғы 25 шілдеде Юта аймағының Кейсвилл қаласында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Тейлор Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласындағы The Avenues зиратына жерленді. Оның қайтысынан кейін екі жыл бойы шіркеу президентсіз қалды. Он екі елшінің кворумы, оның президенті Уилфорд Вудрафф, осы кезеңде басшылықты өз қолына алды. 1889 жылғы сәуірдегі шіркеудің жалпы конференциясында Бірінші президенттік қайта ұйымдастырылды, оның президенті Уилфорд Вудрафф болды. Алты айдан кейін, қазан айындағы жалпы конференцияда Антон Х. Лунд Вудраффтың Он екі елшінің кворумындағы бос орнын толтыруға шақырылды. Тейлордың елші ретіндегі үйретімі 2003 жылы ЛДС шіркеуінің жексенбілік көмек қоғамы мен Мелхиседек рухының сыныптарында оқылды.

Отбасы

Тейлор көп әйелділікпен айналысқан және сегіз әйелге үйленген: Леонора Кэннон, Элизабет Кайгин, Джейн Баллантайн, Мэри Энн Окли, София Уитакер, Харриет Уитакер, Маргарет Янг және Жозефина Элизабет Руэ. Ол 34 баланың әкесі болды. Тейлордың ұлы Джон В. Тейлор шіркеуде және саясатта қызметін жалғастырды және 1896 жылы Ютаның штат болуына көмектесті. Джон В. Тейлор шіркеудің көп әйелділіктен бас тартуына қарсы болғандықтан LDS шіркеуінен қуылды. Оның ұлы Сэмюэл В. Тейлор жазушы болды және әкесі мен атасының өмірбаянын жазды. Тағы бір ұлы Уильям В. Тейлор жетпістің алғашқы президенттерінің бірі болды және Юта аймақтық заң шығарушы жиналысында қызмет етті. Тейлордың әйелі Маргарет Янг Тейлор қазіргі шіркеудің Жас әйелдер ұйымының алғашқы басшылығының мүшесі болды. Тейлордың қызы Энни Тейлор Хайд, Көмек қоғамының басшылығында болды және Юта пионерлерінің қыздары қоғамын құрды.

Шығармалары

ЛДС шіркеуінің жарияланым нөмірі 35969.