Жануарлы аймақ: Нью-Йорк штатының діни тарихы

Кіріспе

Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі тарихи аймақ.
[[File:Burned over district. png|thumb|right|300px|«Янған аймақ» деп аталатын аймақтың картасы. Қайта қарау зерттеулерінде діни ынтаның аймаққа тигізген нақты әсері бағаланды. Линда К. Притчард статистикалық деректерді пайдаланып, Нью-Йорк штатының қалған бөлігімен, төменгі Орта Батыстағы Огайо өзені аңғарымен және АҚШ-тың тұтастай алғандағы дінилігімен салыстырғанда, «Янған аймақтың» діндарлығы ерекше емес, керісінше, қалыпты екенін көрсетті. Жақындағы зерттеулерде Батыс Нью-Йорктегі осы қайта жанданулардың бүкіл елдің діни және әлеуметтік өміріне ерекше және ұзақ мерзімді әсер еткені айтылды.

Дін

Эри каналының алғашқы даму кезеңінде Батыс Нью-Йорк әлі де американдық шекара аймағы болып саналды, ал кәсіби және беделді дін қызметкерлері аз болды. Өзіндік білім алған адамдардың көпшілігі халықтық діннің ынтасына бейімділік танытты. Евангелистер көптеген жандарды конгрегациялисттер, баптисттер және методистер сияқты протестанттық секталарға өткізді. Конформист емес секталарға жатқан жандар 19 ғасырдың басында миссионерлердің күшімен құрылған көптеген жаңа діни қозғалыстардың құрамына кірді, олардың ішінде:

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысы (оның ең ірі тармағы – Иса Мәсіхтің соңғы күндердің қасиеттілері шіркеуі), шамамен 1828 жылы пайда болды. Жозеф Смит кіші осы аймақта тұрған және Мормони кітабының көзі – Алтын тақташаларға оны періште Мороний Нью-Йорк штатының Пальмира қаласының жанында жетелегенін айтқан. Миллериттер, 1834 жыл шамасында пайда болды. Уильям Миллер Нью-Йорк штатының Лоу-Хэмптон қаласында тұратын фермер еді. Ол екінші келгеннің 1844 жылдың 22 қазанында болады деп уағыздады. Миллеризм Батыс Нью-Йорк штатында өте танымал болды. Оның кейбір түсініктері әлі де адвентизммен байланысты шіркеу ұйымдары, мысалы, жетінші күнді адвентистері ұстанып келеді. Нью-Йорк штатының Хайдсвилл қаласындағы Фокс әпкелері 1848 жыл шамасында осы аймақта алғашқы спиритизм сеанстарын өткізді, бұл американдық спиритизм қозғалысына жол ашты – Лили-Дейлдегі усақталған орталық және Нью-Йорк штатының Рочестер қаласындағы Плимут спиритистік шіркеуі, олар өлгендермен байланысуды үйретті. Шейкерлер бұл аймақта өте белсенді болды, 1826 жылы Нью-Йорктің орталық бөлігінде олардың қоғамдық шаруашылығын құрды, ал 1837 жылы үлкен жаңару орын алды. Америкадағы алғашқы Шейкер қонысы, сондай-ақ қоғамдық шаруашылық, 1776 жылы Албанидің солтүстігінде, алдымен Нискаюна, содан кейін Уотервлиет, қазіргі Колони қаласы деп аталған аймақта құрылды. Шейкерлердің жетекшісі Энн Ли Уотервлиет Шейкер тарихи ауданында орналасқан Шейкер зиратында жерленген. Oneida қоғамы 1848 жылы құрылған, Нью-Йорктің орталық бөлігінде табысты қауымдастық құрған үлкен утопиялық топ болды. Ол 1881 жылы таратылды. Бұл қауымдастық топтық некеге қатысты ерекше түсінігімен танымал болды, онда жұбайлар комитет арқылы жұптастырылды; қауымдастықтың балалары ортақ тәрбиеленді. Washington Gladden Нью-Йорк штатының Овего қаласында балалық және жасөспірім шағында тұрған кезде, шамамен 1832 жылдан 1858 жылға дейін әлеуметтік Евангелиенің негізін қалады. Глэдденнен кейін Нью-Йорк штатының Рочестер қаласынан Уолтер Раушенбуш басшылық етті. Эбенезер колониялары, өздерін Шынайы Илхам қауымдары (неміс тілінде: Wahre Inspirations Gemeinden) деп атаған, алғаш рет Нью-Йоркте Буффалоға жақын, қазіргі Батыс Сенека қалашығында қоныстанды. Алайда, оқшауланған жерді іздеп, 1856 жылы Айоваға (қазіргі Айова қаласының жанында) көшіп, Амана колониясын құрды.

The Latter Day Saint movement (whose largest branch is the Church of Jesus Christ of Latter day Saints), originating circa 1828. Joseph Smith, Jr., lived in the area and said he was led by the angel Moroni to his source for the Book of Mormon, the Golden Plates, near Palmyra, New York. The Millerites, originating circa 1834. William Miller was a farmer who lived in Low Hampton, New York. He preached that the literal Second Coming would occur on October 22, 1844. Millerism became extremely popular in western New York state. Some of its concepts are still held by church organizations affiliated with Adventism, such as Seventh day Adventists. The Fox sisters of Hydesville, New York, conducted the first table rapping séances in the area around 1848, leading to the American movement of Spiritualism – centered in the retreat at Lily Dale and in the Plymouth Spiritualist Church in Rochester, New York – which taught communion with the dead. The Shakers were very active in the area, establishing their communal farm in central New York in 1826, and a major revival in 1837. The first Shaker settlement in America, also a communal farm, was established in 1776 just north of Albany in an area first known as Niskayuna, then Watervliet, now the town of Colonie. Shaker leader Mother Ann Lee is buried in the Shaker cemetery located in the Watervliet Shaker Historic District. The Oneida Society was a large utopian group that established a successful community in central New York, founded in 1848; it disbanded in 1881. It was known for its unique interpretation of group marriage under which mates were paired by committee; the children of the community were raised in common. The Social Gospel, founded by Washington Gladden while he was living in nearby Owego, New York, during his childhood and teens, circa 1832 to 1858. Gladden was succeeded by Walter Rauschenbusch of Rochester, New York. The Ebenezer Colonies, calling themselves the True Inspiration Congregations (German: Wahre Inspirations Gemeinden), first settled in New York near Buffalo in what is now the town of West Seneca. However, seeking more isolated surroundings, they moved to Iowa (near present day Iowa City) in 1856, becoming the Amana Colony.

Әлеуметтік және саяси реформа

Діни қызметтен басқа, "Күйген аймақ" деп белгілі болған аймақ әлеуметтік радикализмімен де көзге түсті. Oneida институты (1827–1843) – құлдықты жою орталығы және қара түсті студенттерді ақ түсті студенттермен бірдей талаптарда қабылдаған елдегі алғашқы колледж. Ұзаққа соқпаған New York Central College алғашқыда қара нәсілді студенттер мен әйелдерді қабылдап, сондай-ақ афроамерикандық профессорларды жұмысқа алған алғашқы колледж болды. Альфред университеті – әйелдерге арналған жеке бағдарламалардың орнына, барлық оқу бағдарламаларына әйелдерді қабылдаған АҚШ-тағы ең көне колледж. 1800 жылдардың ортасында Нью-Йорк штатының орталығындағы Сенека Фолс қаласында американдық феминист Элизабет Кэди Стэнтон тұрды. Ол және қауымдастықтағы басқалар 1848 жылы әйелдердің сайлау құқығы мен құқықтарына арналған Сенека Фолс конвенциясын ұйымдастырды. 1816 жылдардан бастау алған Фурьелік утопиялық социалистік қозғалысқа жақтастардың негізгі көзі осы аудан болды. 1843 жылы Нью-Йорк штатының орталығында құрылған Skaneateles қауымы осындай тәжірибе болды. Oneida қоғамы да утопиялық топ саналды. Радикалды реформалармен байланысты, Нью-Йорк штатының солтүстігінде көптеген "аңшы патриоттар" болды, олардың кейбіреулері 1837 жылдың желтоқсанынан 1838 жылдың желтоқсанына дейінгі Патриот соғысы кезінде Канадаға шабуыл жасауға ерікті түрде келді.