Кіріспе
Санта-Крус округінің (Аризона штаты, АҚШ) халқы санағы бойынша белгіленген жері – Тубак. 2010 жылғы санақ бойынша халық саны 1191 адамды құрады. "Тубак" атауы – о'одхам тілінен испандалған нұсқасының ағылшын тіліне аудармасы, ол "қара су орны" деген мағынаны білдіреді. Испан тілінде алғаш рет "Тубака" деп жазылған, бірақ уақыт өте келе соңғы "а" әрпі алынып тасталды. Тубак Санта-Крус өзенінің жағасында орналасқан. Тубак – Аризонадағы алғашқы испан отарлық гарнизоны. 18 ғасырда о'одхам көтерілісі кезінде халық қонысы талқандалды. 19 ғасырда аймақ кеншілер, фермерлер және малшылармен қайта қоныстанды, алайда Тубак қаласы бүгінде суретшілердің ошағы ретінде белгілі.
Tubac is a census designated place (CDP) in Santa Cruz County, Arizona, United States. The population was 1,191 at the 2010 census. The place name "Tubac" is an English borrowing from a Hispanicized form of the O'odham name Cuwak, which translates into English as "place of dark water". When first taken into Spanish speech, it was spelled Tubaca. Finally, over time, the latter "a" was dropped. Tubac is situated on the Santa Cruz River. Tubac was the original Spanish colonial garrison in Arizona. It was depopulated during the O'odham Uprising in the 18th century. During the 19th century, the area was repopulated by miners, farmers and ranchers, but the town of Tubac is best known today as an artists' colony.
Тарих
1752 жылы испан президиосы ретінде құрылған, қазіргі Аризонадағы алғашқы испан отарлаушы гарнизоны Тубак, Мексикадан Калифорниядағы испан елді мекендеріне дейінгі Камино Реалдың (“Патша жолы”) тоқтауларының бірі болды. Тубақтың ең танымал испан тұрғыны Хуан Баутиста де Анза еді. Тубақта (1760–1776) қызмет еткен кезінде де Анза Санта-Гертрудис шіркеуін салдырды, оның негізі бүгінгі Санкт-Анн шіркеуінің астында жатыр. 1840 жылдары апачилер қалаға бірнеше рет шабуыл жасады, соның салдарынан соноралық мексикалықтар Тумакакори мен Тубакты тастап кетуге мәжбүр болды. 1861 жылы Тубак халқы, Конфедерация әскерлері және апачи шайқасушылары арасында төрт күндік қамал болды. Конфедерация жеңіске жетті және Ричмондтағы штаб-пәтерде қолданылған Конфедерация туы көтерілді. Бірақ Тусонға одақтың әскерлері жақындағанда, конфедерация әскерлері Тубакты тастап кетті. Содан кейін қала тастамал қалды, көшелері шөппен өсіп, саз балшықтан салынған үйлер қирады. 1930–1960 жылдары Тубак өнер ошағына айналды. Суретші Дейл Николс 1948 жылы кішкентай шөл ауылында өнер мектебін ашып, Тубақтың бірнеше тарихи ғимараттарын қалпына келтірді. Оның студенттері арасында акварель суретшісі Ал Ромо және мүсінші Боб Брисли болды. 1955 жылы суретші Росс Стефан ауылда студиясын ашты. 1961 жылы Санта-Крус аңғарының өнер қауымдастығы 80 мүшеден құралды. Осы топ 1964 жылы Тубак өнер фестивалін ұйымдастырды. Ауылдағы басқа да белгілі суретшілер Софи және Харвуд Стайгер, Хэл Эмпи және Хью Кэбот болды.
География
Тубак (31.625462, 111.051921) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы барлық жер – құрлықтан тұрады.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша Тубакта 1191 адам тұрды. Тубактың этникалық құрамы: 76,7% испаниялық емес ақтар, 0,6% американдық индейлер, 0,4% қара немесе африка-американдықтар, 0,59% азиялықтар, 6,5% басқа этникалық топтар және 1,1% екі немесе одан көп этникалық топтарға жатады. Халықтың 20,7% -ы кез келген этникалық тобынан болатын испаниялық немесе латын американдықтары. Тубакта халықтың 1,5% -ы 0-4 жаста, 4,7% -ы 5-17 жаста, 51,0% -ы 18-64 жаста, ал 42,5% -ы 65 және одан жоғары жаста болды. Тубак халқының 52,4% -ы әйелдер, 47,6% -ы ерлер.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша, CDP-де 949 адам, 481 үй шаруашылығы және 303 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 569 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. CDP-нің нәсілдік құрамы: 88,7% ақ нәсілді, 1,2% американдық индейлер, 0,4% азиялықтар, 9,0% басқа нәсілдерден және 0,7% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 18,2% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 481 үй шаруашылығының ішінде 12,5% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 59,3% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 2,9% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 36,8% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,6% жеке адамдардан тұрды, ал 21,0% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 1,97 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,45 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 18 жасқа дейінгілер 12,3%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 2,5%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 12,1%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 37,8% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 35,2%. Орташа жас 58 жас болды. Әр 100 әйелге 92,5 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 89,5 еркек шақ келді. CDP-дегі үй шаруашылығының орташа табысы 39 444 доллар, ал отбасының орташа табысы 59 375 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 36 528 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 30 268 доллар болды. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 46 643 долларды құрады. Отбасылардың 2,1%-ы және халықтың 6,6%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің арасында ешкім болмады, ал 65 жастан асқандардың 7,9%-ы осы шектен төмен тұрды.
Өнер және мәдениет
Ескі испан президиосының қалдықтары Тубак Президио мемлекеттік тарихи паркі арқылы сақталған. Паркте сондай-ақ аймақтық мұражай, жер асты археологиялық экспозициясы және басқа да тарихи ғимараттар бар. Қазіргі Тубақта 100-ден астам сурет галереясы, интерьер декорациясы дүкендері, сыйлық дүкендері, зергерлер, керамика шеберлері және кез келген түпкілікті суретшілер бар. Штаттағы ең көне мақта ағаштарының бірі өсетін жасыл құнарлы аңғардың бойында орналасқан, өте белсенді сурет мектебі, сондай-ақ бірнеше мейрамхана мен гольф курорты да бар. Тубақтағы тарихи қираған орындар мен құрылыстарға Президио капитанының жатақханасы, Сент-Анн католик шіркеуі, Тубак мектебі және түрлі тарихи тұрғын үйлер кіреді.