Кіріспе

2005 жылы Ник Парк пен Стив Бокс түсірген анимациялық фильм, видео ойын.

Америка Құрама Штаттарында шығарылып, 2018 жылы Universal Pictures компаниясына қайтарылғанға дейін 20th Century Fox компаниясына берілді. Дегенмен, Aardman Animations компаниясы фильмге толық құқықты сақтап қалды. Ол халықаралық аренада коммерциялық жағынан табысты болды. Сондай-ақ, фильм сыншылардың жоғары бағасын алды және бірнеше кино марапаттарын жеңіп алды, оның ішінде "Үздік анимациялық фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын иеленді. Бұл DreamWorks Animation компаниясының осы сыйлықты жеңген екінші және соңғы фильмі (алғашқысы – "Шрек"), сондай-ақ жеңіске жеткен тұңғыш тоқтатылған анимациялық фильм болды. 2022 жылдың қаңтарында жаңа толық метражды фильм жарияланды, ол 2024 жылы Netflix платформасында бүкіл әлем бойынша көрсетіледі, Ұлыбританиядан басқа. Бұл елде фильм алдымен BBC арнасында көрсетілген соң, кейін Netflix-те де қолжетімді болады.

Сюжет

Тотингтон Холлдың жыл сайынғы алып көкөніс жарысы жақындаған кезде, ірімшікті жақсы көретін өнертапқыш Уоллес пен оның бигль Громит "Анти-Песто" деп аталатын зиянкестерден құтылу бизнесін ұсынады, осы арқылы адамдардың көкөністерін қояндардан қорғайды. Бір күні кешке, Лейди Тоттингтонның бағынан ұсталған қояндарды ұстағаннан кейін, Уоллес өзінің соңғы екі өнертабысын – "Бун Вак 6000" және "Ойды манипуляциялау О-Матик" – қолданып, оларды көкөністерді жек көруге мәжбүрлейді. Уоллес Бун Вакті "СОРУ" режиміне қойғанға дейін бәрі жақсы жүріп жатқан, соның салдарынан оның миы қоянның миымен бірігіп кетеді, ал Громит Ми О-Матикті жоюға мәжбүр болады. Ауысу сәтті болып шығады, себебі қоян көкөністерге қызығушылық танытпайды. Олар қоянға Хатч деп ат қойып, оны қоршауға қояды. Сол түні, алып қоян көптеген адамдардың көкөністерін жеп қояды, ал олар екеуі жауап бере алмайды. Келесі күні қалалық жиналыста бұл жаратылыстың Қасқыр Қоян екені анықталады. Аң аулаушы Виктор Квартермейн оны атып өлтіруді ұсынады, бірақ Тоттингтон қала тұрғындарын Уоллес пен Громитке екінші мүмкіндік беруге көндіреді. "Анти-Песто" қоянды тұзаққа түсіруге тырысқаннан кейін, Уоллес Хатчтің жартас қоян болуы мүмкін деген күдікке ілігеді және Громит оны қауіпсіз қоршауға бұйырады. Громит содан кейін іздерді Уоллестің жатын бөлмесіне дейін іздеп жетеді және ішінде жартылай жеген көкөністердің қалың тобын табады, бұл Уоллестің кінәлі екенін көрсетеді. Тоттингтонмен жетістігін тойлағаннан кейін, Уоллес Виктордың ормандағы бұрышына түседі, ол Тоттингтонның махаббаты мен байлығы үшін күреседі. Толық ай астында Уоллес Қасқыр Қоянға айналып, қашып кетеді. Өзінің қарсыласын жоюға тамаша мүмкіндік туғанын сезіне, Виктор қалалық пастор, преподобный Клемент Хеджестен Уоллеске қарсы қолдану үшін үш "24 каратты" алтын оқ алады. Көкөніс жарысы күні Громит Уоллеске эксперимент олардың екеуінің жеке тұлғаларын ауыстырғанын айтады; енді Хатч оның адамдық қасиеттерін алып жүр және Ми О-Матикті жөндеуге болатын жалғыз адам – ол. Тоттингтон келіп, Виктордың жоспары туралы Уоллеске хабарлайды; ай көтерілген кезде Уоллес қайтадан өзгеріп, Тоттингтонды дереу кетуге мәжбүрлейді. Виктор келіп, Уоллеске алтын оқтармен оқ атуға тырысады, бірақ Громит Уоллеске қашып кетуіне көмектеседі. Виктор кеткеннен кейін Громит пен Хатч Уоллесті құтқару жоспарын жасайды. Жарыста барлық алтын оқтарын жұмсағаннан кейін Виктор пілдік мылтығын және Алтын Морковь кубогын оқ-дәрі ретінде пайдаланады. Уоллес Тоттингтонды Тотингтон Холлдың шатырына көтеріп, оған өзінің шын есімін ашады. Осы уақытта Громит Виктордың иті Филипті көрменің аттракционынан алынған ұшақтарды пайдаланып, иттер шайқасында жеңіп алады. Содан кейін Громит ұшағын Виктордың атыс жолына бағыттап, ол Уоллеске оқ атар кезде, оқ ұшаққа тиеді. Зақымдалған ұшақ құлайды, ал Уоллес Громитті ұстау үшін секіріп, ірімшік шатырындағы крекерлер үстеліне құлауын жеңілдетеді. Содан кейін Тоттингтон Виктордың басына алып морковьты соғып, оны тастап кетеді, ал Громит Викторды әйел Қасқыр Қоян ретінде жылдам жамылып, қала тұрғындарын оны қууға мәжбүрлейді. Уоллес қайтадан адам кейпіне келеді, бірақ Громит оны Киігіш Бишоп ірімшігімен қайта тірілтіп, Қасқыр Қоянның қарғысын жояды. Тоттингтон Громитке ерлігі үшін "Алтын Морковь" сыйлығын табыстайды және Тотингтон Холлдың жерін Хатч пен басқа қояндарға арналған табиғат қорығына айналдырады.

Дауыс беру

Питер Саллис Уоллес рөлінде, эксцентригі, ойсыз және апатқа ұшырауға бейім, бірақ жақсы мінезді, ірімшікті өте жақсы көретін және иті, ең жақсы досы Громитпен бірге Anti Pesto-да жұмыс істейтін өнертапқыш. Саллис сондай-ақ, Уоллестің мінез-құлқын біртіндеп бойына сіңіретін, ұрланған қоян Хатчқа дауыс береді. Оның диалогы көбінесе бұрын Уоллес айтқан сөздер мен фразалардан тұрады. Саллистің дауысы цифрлық түрде жылдамдатылып, Хатчтың дауысы жасалды. Громит – Уоллестің үнсіз, батыл және өте зиялы иті, ол қожайынына шын қамқорлықпен қарап, жағдай нашарлағанда оны құтқарады. Ральф Файнс Лорд Виктор Квартермен рөлінде, жоғарғы сыныптан шыққан қатыгез, мақтанқор аңшы, Леди Тоттингтонның байлығына қол жеткізуді көздейді. Ол парик киеді және Уоллес пен Громитті жек көреді. Филип – Виктордың қатыгез, бірақ қорқақ және ақылы кем аң аулайтын иті, сыртқы түрімен Bull Terrier-ге ұқсайды. Ол Қазақы қоянға қарсы тұруға қорқады, сондықтан Громитті нысанаға алады. Хелена Бонэм Картер Леди Кампанула "Тотти" Тоттингтон рөлінде, көкөніс өсіруге және "әдемі" жануарларға қызығушылық танытатын бай аристократ әйел. 517 жылдан бері Тоттингтон отбасы жыл сайын өздерінің иелігіндегі көкөніс байқауын өткізіп келеді. Леди Тоттингтон Уоллесті өзін "Тотти" деп атауын сұрайды (бұл британдықтардың тартымды әйелге берген лақабы) және оған романтикалық қызығушылық танытады. Оның есімі, Кампанула, гүлдің ғылыми атауы, ал тегі Ланкаширдегі Тоттингтон ауылынан алынған. Питер Кей – полиция констеблі Альберт Маккинтош, жергілікті ауыл полицейі, ол алып көкөніс байқауын қадағалайды, бірақ бұл "бүлдіргіштіктің" болмауын қалайды. Николас Смит – құрметті Клемент Хеджес, ырымшыл қалалық пастор және Қазақы қоянды бірінші болып көрген тұрғын. Диккен Эшворт пен Лиз Смит – Уоллес пен Громиттің көршілері, мистер және миссис Малч, жүлделі тығыздықтар өсіреді. Эдвард Келси – мистер Граубаг, Уоллес пен Громит ауданының қарт тұрғыны және қалалық көкөніс өсірушілер кеңесінің негізін қалаушы мүшесі. Марк Гетисс – Мисс Блайт, Уоллес пен Громит ауданының тұрғыны. Джеральдин Макьюэн – Anti Pesto клиенті Мисс Трипп. Макьюэн "Нан және өлім туралы" фильміндегі рөлін қайталайды. Джон Томсон – мистер Виндфолл, Винсент Эбрахим – мистер Калише, Роберт Хорват – мистер Диббер, Пит Аткин – мистер Крок, Нони Льюис – миссис Гридлинг, Бен Уайтхед – мистер Личинг. Уайтхед – Питер Саллис зейнеткерлікке шыққаннан кейін және одан кейін қайтыс болғаннан кейін франшизада Уоллестің дауысын білдіретін актер.

Өндіріс

2000 жылдың наурызында Уоллес пен Громит өздерінің толықметражды фильмінде түсетіні ресми түрде жарияланды. Бұл Аардман студиясының «Тасбақа мен Қоян» фильмінен кейінгі келесі жобасы болуы тиіс еді, алайда 2001 жылдың шілдесінде сценарийге қатысты мәселелер туындағандықтан студия одан бас тартты. Режиссерлер Ник Парк пен Стив Бокс бұл фильмді әлемдегі «бірінші вегетариандық хоррор» фильмі деп жиі айтады. Фильмде Питер Саллис (Уоллестің дауысы), Ральф Файнс (Лорд Виктор Квартермейн рөлінде), Хелена Бонам Картер (Леди Кампанула Тоттингтон рөлінде), Питер Кей (ПК Макинтош рөлінде), Николас Смит (Пастор Клемент Хеджес рөлінде) және Лиз Смит (Мэмми Мулч рөлінде) қатысады. Бұрынғы қысқаметражды фильмдерде көрсетілгендей, Громит – үнсіз кейіпкер, ол тек дене тілі арқылы қарым-қатынас жасайды. Бастапқыда фильм «Уоллес пен Громит: Ұлы көкөніс учаскесі» деп аталатын, бірақ нарық зерттеулерінің нәтижесіне сәйкес атауы өзгертілді. «Ұлы көкөніс учаскесі» фильмінің алғашқы көрсетілім күні 2004 жылдың қарашасы деп белгіленген. Фильмнің өндірісі 2003 жылдың қыркүйегінде ресми түрде басталды және 2005 жылдың 30 қыркүйегінде экранға шығуы жоспарланған. 2003 жылдың шілдесінде Entertainment Weekly журналы фильмді «Уоллес пен Громит: Қасқыр қоянның қарғысы» деп жариялады. Парк британдық және американдық көрермендерге, соның ішінде балаларға көрсетілген жеке сынақ көрсетілімдерінен кейін кейіпкерлердің сөйлеуін американдық көрермендерге бейімдегенін айтты. DreamWorks студиясынан Паркке жиі ескертулер келіп, оны шаршататын. Ол Уоллестің машинасының көбірек сәнді болуы керек деген бір ескертуді еске алды, бірақ ол оған келіспеді, өйткені ескі заттардың көрінісі оны одан да ирониялы етеді деп ойлады. Фильмде Уоллес басқаратын көлік – Austin A35 фургоны. 2005 жылдың көктемінде Aardman компаниясымен бірлесіп, International Austin A30/A35 Register тіркелімінің негізін қалаушылар, ағайындылар Марк және Дэвид Арме жарнамалық мақсаттар үшін модельдің жолға шығатын көшірмесін жасады. 500 сағаттық жұмыс істеу нәтижесінде 1964 жылғы түпнұсқа фургон толығымен қалпына келтіріліп, содан кейін фильмде пайдаланылған модельдік фургонды дәлме-дәл көшіру үшін сызаттар мен зақымдар қосылды. Фургонның ресми түсі – Престон Грин, ол Ник Парктің туған қаласының құрметіне аталған. Атауды көркемдік директор мен Марк Арме таңдады.

Шығару

Фильмнің әлемдік премьерасы 2005 жылдың 4 қыркүйегінде Австралияның Сидней қаласында болды. АҚШ-та ол 7 қазан күні көрсетілімге шықты, ал Ұлыбритания мен Гонконгта келесі аптада. Фильммен бірге "Мадагаскар пингвиндері Рождестволық оқиғасында" (The Madagascar Penguins in a Christmas Caper) Мадагаскар франшизасының пингвиндері ойнаған қысқаметражды фильм де көрсетілді.

Үй медиасы

2-ші аймақта фильм VHS форматында ғана емес, сонымен қатар 2006 жылдың 20 ақпанында "Cracking Contraptions" және басқа да қосымша материалдарды қамтитын екі дискілік арнайы DVD нұсқасында жарық көрді. 1-ші аймақта фильм 2006 жылдың 7 ақпанында DVD форматында кең экранды және толық экранды нұсқаларында, сондай-ақ VHS форматында шықты. Walmart дүкендері қосымша DVD-мен бірге "Gromit's Tail Waggin' DVD" деп аталатын арнайы нұсқаны ұсынды, оған осы туынды үшін түсірілген сынақ эпизодтары, Were Rabbit кейіпкерін жасау процесі, "Gromit's Favorite Scenes" деп аталатын фильмнің есімде қаларлық сәттері, "Wallace and Gromit" франшизасының тарихын көрсететін бейнеролик, Gromit-ті салу бойынша оқулық видео және "Cracking Contraptions" эпизодтары кірді. Фильммен бірге "Күлкілі қоянның қарғысы" атты ойын да жарық көрді. Пэнни Вормс жазған "Уоллес және Громит: Күлкілі қоянның қарғысы" романы да шығарылды. Бұл DreamWorks Animation студиясының VHS форматында шыққан соңғы фильмі болды. 2014 жылдың 13 мамырында ол Aardman/DreamWorks студияларының "Chicken Run" және "Flushed Away" фильмдерімен бірге үш фильмдік жинақтың бір бөлігі ретінде қайта шығарылды. Фильмнің Blu-ray нұсқасын Universal Pictures Home Entertainment АҚШ-та 2019 жылдың 4 маусымында шығарды.

Кассалық жинақ

Уоллес және Громит: Қасқыр қоянның қарғысы 3645 кинотеатрда көрсетілімге түсті және алғашқы апта соңында 16 миллион долларлық кассалық жиын жасады, осылайша сол апта соңында бірінші орынға шықты. Екінші апта соңында ол екінші орынға түсті, «The Fog» фильмінен 200 000 долларға қалып қойды. Ол Солтүстік Америка кассасында үш апта қатарынан бірінші орында тұрды. 2023 жылғы қаңтар айының мәліметтері бойынша, бұл Аардман студиясының «Chicken Run» атты тұңғыш толық метражды анимациялық фильмінен кейін барлық уақыттағы ең табысты тоқтатылған анимациялық фильмдердің екіншісі болып табылады.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильм, негізінде сын тұжырымдарының орташа бағасы болған жазбаларға сүйене отырып, мақұлдау рейтингісін ұстап тұр. Сайттың сын тұжырымы былай дейді: "Күлішпен қоянның қарғысы – Уоллес пен Громит есімді кейіпкерлерді көрсететін, сырттай қарағанда әдемі және ерекше оқиға". Metacritic-те фильм 38 сыншыдан 100 баллдан 87 балл алған, бұл "жалпыға танымал" дегенді білдіреді. CinemaScore сауалнамасы бойынша фильмге A+-ден F-ке дейінгі шкалада орташа баға "B+" берді. 2016 жылы Empire журналы оны 100 ең жақсы британдық фильмдер тізіміне 51-ші орынға орналастырды, олардың кіруі былай деп жазды: "Күлішпен қоянның қарғысы идеялар мен энергияға толы, фильм жанкүйерлерін "Шамақ" қорқынышы мен "Қайратты Халк" фильмдерінен бастап Кинг Конг пен Топ Гунға дейінгі барлық нәрселерге қатысты. Сюжетте әйгілі тыныш Догвартс түлегі мен оның Уэнслидейлді жейтін иесі (Саллис) мылжың Виктор Квартермейне (Файенс) қарсы, мутацияға ұшыраған қояндарды, жүлделі қабақтарды және бисквиттей әдемі Леди Тоттингтонды (Бонэм Картер) бірге алып жүреді. Қысқасы, бұл ең керемет ағылшын анимациясы".

Марапаттар

Топ 78-ші «Оскар» сыйлықтары: Ең үздік анимациялық фильм – Ник Парк, Стив Бокс
33-ші «Энни» сыйлықтары: Ең үздік анимациялық эффектілер – Джейсон Вен
Ең үздік анимациялық фильм
Ең үздік кейіпкер анимациясы – Клер Биллет
Ең үздік кейіпкер дизайны (анимациялық фильмде) – Ник Парк
Ең үздік режиссура (анимациялық фильмде) – Ник Парк, Стив Бокс
Ең үздік музыка (анимациялық фильмде) – Джулиан Нотт
Ең үздік өндіріс дизайны (анимациялық фильмде) – Фил Льюис
Ең үздік раскадровка (анимациялық фильмде) – Боб Персикетти
Ең үздік дауыстық актерлік (анимациялық фильмде) – Питер Саллис (Уоллес дауысы)
Ең үздік сценарий (анимациялық фильмде) – Стив Бокс, Ник Парк, Марк Бертон, Боб Бейкер
Ең үздік кейіпкер анимациясы – Джей Грейс, Кристофер Сэдлер
Ең үздік раскадровка (анимациялық фильмде) – Майкл Салтер
Ең үздік дауыстық актерлік (анимациялық фильмде) – Хелена Бонэм Картер (Леди Кампанула Тоттингтон дауысы), Ральф Файнс (Виктор Квартермейн дауысы), Николас Смит (Реверенд Клемент Хеджес дауысы)
59-шы «Британдық академия» киносыйлықтары: Ең үздік британдық фильм – Клер Дженнингс, Дэвид Спрокстон, Ник Парк, Стив Бокс, Марк Бертон, Боб Бейкер
«Британдық академия» балалар сыйлықтары: Толық метражды фильм – Ник Парк, Стив Бокс, Питер Лорд, Дэвид Спрокстон
«Британдық комедия» сыйлықтары: Ең үздік комедиялық фильм – Ник Парк
11-ші «Сыншылар таңдауы» сыйлықтары: Ең үздік анимациялық фильм – Ник Парк және Стив Бокс
Даллас Форт-Уорт киносыншылары қауымдастығы: Ең үздік анимациялық фильм
«Империя» сыйлықтары: Ең үздік режиссер – Ник Парк, Стив Бокс
Ең үздік британдық фильм
Ең үздік комедия
Жылдың үздік көрінісі
Флорида киносыншылары шеңбері сыйлықтары 2005: Ең үздік анимациялық фильм
50-ші «Хьюго» сыйлықтары: Ең үздік драмалық қойылым – ұзын форматта
Лондон киносыншылары шеңбері сыйлықтары 2005: Жылдың британдық фильмі
Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығы сыйлықтары 2005: Ең үздік дыбыс монтаждау (толық метражды фильм – анимациялық)
«Алтын помидор» сыйлықтары 2005: Ең үздік анимациялық фильм
Ең кең таралған фильм
Нью-Йорк киносыншылары онлайн сыйлықтары 2005: Ең үздік анимациялық фильм
2006 жылғы «Kids' Choice» сыйлықтары: Сүйікті анимациялық фильм – «Уоллес пен Громит: Ұсақ құбыжықтың құрбаны»
Онлайн киносыншылары қауымдастығы сыйлықтары 2005: Ең үздік анимациялық фильм
17-ші «Өндірушілер гильдиясы» сыйлықтары: Жылдың өндірушісі сыйлығы (анимациялық театрлық фильмдерде) – Клер Дженнингс, Ник Парк
10-шы «Спутник» сыйлықтары: Ең үздік фильм, анимациялық немесе аралас медиа
32-ші «Сатурн» сыйлықтары: Ең үздік анимациялық фильм
Торонто киносыншылары қауымдастығы сыйлықтары 2005: Ең үздік анимациялық фильм – Ник Парк және Стив Бокс
«Визуальды эффектілер қоғамы» сыйлықтары 2005: Ең үздік анимациялық кейіпкер (анимациялық фильмде) – Ллойд Прайс («Громит» үшін)
Вашингтон округі киносыншылары қауымдастығы: Ең үздік анимациялық фильм

Саундтрек

Фильмнің музыкасын Джулиан Нотт жазды, ол бұл франшизаның бұрынғы фильмдерінің де музыкасын жазған. Музыканы Ханс Циммер өндірді, ал қосымша музыка авторы – Руперт Грегсон-Уильямс, Джеймс Дули, Лорн Бальф және Алястер Кинг.

Жалғасы

Flushed Away фильмінің кассадағы сәтсіздігі DreamWorks үшін үлкен шығынға әкелді. Бұл туралы 2006 жылдың 3 қазанында хабарланды және 2007 жылдың 30 қаңтарында DreamWorks пен Aardman арасындағы серіктестік тоқтатылғаны расталды. Flushed Away фильмінен туған залалды жариялағанда, DreamWorks Уоллес пен Громит фильміне де 29 миллион долларлық құн төмендету жасалғанын мәлімдеді. Фильм кассада 30 миллион долларлық бюджетке қарсы 192 миллион доллар жинағанына қарамастан, үй DVD нарығында күтілген нәтижелерге жете алмады. Ажырасып қалғаннан кейін Aardman фильмге толық иелік етті, ал DreamWorks Animation бүкіл әлемдік тарату құқығын мәңгілікке сақтап қалды, бірақ Ұлыбританияның кейбір теледидар құқықтары мен қосымша нарықтары бұл құқықтан тыс қалды. Келісім аяқталғаннан кейін көп ұзамай Aardman тағы бір Уоллес пен Громит жобасын іске қосатынын хабарлады, ол кейіннен BBC One арнасы үшін A Matter of Loaf and Death атты бұрынғы қысқаметражды фильмдеріне оралу екені белгілі болды. Қысқаметражды фильмді түсіру барысында Парк "Күлігеудің қарғысы" фильмін жасау кезінде DreamWorks компаниясымен жұмыс істеудегі қиындықтар туралы айтты, мысалы, тұрақты өндіріс ескертпелері және американдық балаларға көбірек ұнайтын материалды өзгерту туралы талаптар. Бұл оны бірнеше жыл бойы тағы бір толық метражды фильм жасаудан алды, Лорд Парктің "жарты сағаттық форматты" ұнататынын атап өтті. Дегенмен, 2022 жылдың қаңтарында жаңа Уоллес пен Громит фильмі жарияланды, ол 2024 жылы Netflix арқылы бүкіл әлемде көрсетіледі, Ұлыбританияда болса алдымен BBC-де көрсетілген соң Netflix-ке келеді.