Кіріспе
Кениядағы өзен, Норвегиядағы өзен. Шамамен 1000 км ұзындығы бар Тана өзені Кениядағы ең ұзын өзен. Оны Кения тауы аймағында Сагана өзені деп те атайды және Тана өзені округінің атын береді. Оның бассейнінің аумағы шамамен 100 000 км² және оны бас сулары мен төменгі Танаға бөлуге болады, төменгі Тана – бұл Корадан төмен ағысындағы, шамамен 700 км-ге созылған жарым шөлейтті жазық арқылы ағатын бөлік. Оның салалары ретінде Орталық аймақтағы Тхика, Рагати, Ньяминди, Тиба, Маттиоя, Чанья, Тхуци және Мутонга сияқты ірі өзендер бар. Өзеннің бастауы Ньеридегі Кения тауынан басталады. Алғашқыда оңтүстік-батысқа қарай ағып, Кения тауының массивтеріне жеткенде оңтүстікке бұрылып, Үнді мұхитына дейін шарлап өтеді. Өзен бойында бірнеше гидроэлектр станциялары (Жеті бұлақ гидростанциясы немесе Жеті бұлақ схемасы) салынған. Оларға (каскадтық ретімен) Масинга су тоғаны (1981 жылы 40 МВт қуаттылығымен іске қосылды), Камбуру су тоғаны (1974, 94,20 МВт), Гитару су тоғаны (1978, 225,25 МВт), Киндарума су тоғаны (1968, 72 МВт) және Киамбере су тоғаны (1988, 168 МВт) жатады. Масинга және Киамбере су тоғандары арқылы құрылған Масинга және Киамбере су қоймалары екі мақсатқа қызмет етеді: гидроэлектр энергиясын өндіру және ауыл шаруашылығын суару. Қалған үшеуі тек гидроэлектр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. 2003 жылы жүргізілген зерттеуге сәйкес, Кенияның электр энергиясының қажеттілігінің үштен екісі Тана өзені бойындағы су тоғандары арқылы қамтамасыз етілді. Көптеген адамдар бұл өзеннің астында жер асты сулары бар деп санайды, бірақ бұл рас емес. Электр энергиясы содан кейін ұлттық желіге жеткізіліп, қосалқы станциялар, трансформаторлар және кабельдер арқылы бүкіл ел бойынша таратылады. Су тоғандарынан төмен ағысында өзен солтүстікке бұрылып, Меру және Солтүстік Китуи, сондай-ақ Бисанди, Кора және Рабол ұлттық қорықтары арасындағы солтүстік-оңтүстік шекара бойымен ағады. Қорықтарда өзен шығысқа, содан кейін оңтүстік-шығысқа бұрылады. Ол Гарриса, Хола және Гарсен қалалары арқылы өтіп, өзен сағасынан шамамен 30 км жоғары қарай созылатын өзен дельтасының соңында Үнді мұхитына құяды. 1982-1996 жылдар аралығында жылдық су ағыны 5000 MCM-ден жоғары болды. Өзеннен су келесі ірі суару жобалары үшін алынады: Бура суару және қоныстану жобасы, Тана суару схемасы және Тана дельтасы суару жобасы. Климаттың өзгеруі Тана өзені мен оның маңындағы ортаға зиян келтіруі мүмкін деген дәлелдер көбейіп келеді.
a river in Norway
The ca. 1000 km long Tana River is the longest river in Kenya, it is also called Sagana River in the Mt Kenya region and gives its name to the Tana River County. Its catchment covers ca. 100,000 km2 and can be divided into the headwaters and the lower Tana consisting of the section downstream of Kora where the river flows for ca. 700 km through semi arid plains. Its tributaries include some major rivers in the Central Region like Thika, Ragati River, Nyamindi, Thiba ,Mathioya, Chania, Thuci and Mutonga. The river rises from Mt Kenya in Nyeri. It initially runs southwest before turning south around the massif of Mount Kenya and meanders all the way up to the Indian Ocean. A series of hydroelectric dams (the Seven Forks Hydro Stations or the Seven Forks Scheme) has been constructed along the river. These include (in order of cascading) the Masinga Dam (commissioned in 1981 with an installed capacity of 40MW), the Kamburu Dam (1974, 94.20MW), the Gitaru Dam (1978, 225.25MW), the Kindaruma Dam (1968, 72MW) and the Kiambere Dam (1988, 168MW). en The Masinga Reservoir and the Kiambere Reservoir, created by the Masinga and Kiambere dams respectively, serve a dual purpose: hydro electric power (HEP) generation and agricultural irrigation. The other three are used exclusively for HEP generation. A 2003 study reported that two thirds of Kenya's electrical needs were supplied by the series of dams along the Tana River. Many people believe this river has groundwater underneath it, but it doesn't. The electricity is then supplied to the national grid system and distributed countrywide through a series of substations, transformers and cables. Below the dams, the river turns north and flows along the north south boundary between the Meru and North Kitui and Bisanadi, Kora and Rabole National Reserves. In the reserves the river turns east, and then south east. It passes through the towns of Garissa, Hola and Garsen before entering the Indian Ocean at the Ungwana Bay Kipini area, at the end of a river delta that reaches roughly 30 km upstream from the river mouth itself. During the 1982 1996 period, annual flow remained above 5,000 MCM as well. Water is drawn from the river by the following major irrigation projects: Bura Irrigation and Settlement Project, Tana Irrigation Scheme and the Tana Delta Irrigation Project. There is growing evidence that climate change will disrupt the Tana River and its surrounding habitats.
Эпонимдер
Тана өзенінің құрметіне аталған Африканың екі түрлі бауыры бар: Mochlus tanae және Myriopholis tanae.