Кіріспе

Акерселва немесе Акерселвен – Осло қаласынан өтетін өзен. Ол Осломаркадағы Маридалсваннет көлінен басталып, Нордре Акер, Сагене, Грюнерлёкка, Ослоның орталық бөлігі және Грёнланд аудандарынан ағып өтеді, содан кейін Бьёрвикадағы Паульсенкайн мен Осетте аяқталады. Бұл өзен Нордмарквассдрагет су жүйесінің бір бөлігі болып саналады және Норвегияның 006 нөмірімен тіркелген. Өзеннің жалпы ұзындығы шамамен 37 километрді құрайды, бастауы мен сағасы арасындағы биіктік айырмашылығы шамамен 250 метр. Бұрын бұл өзен жергілікті өнеркәсіптің энергия көзі ретінде пайдаланылған, сондықтан өзен бойында көптеген ескі өнеркәсіптік ғимараттар сақталған. 1970 жылдарға дейін 150 жыл бойы өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтардың құйылуынан өзен қатты ластанған. 1980 жылдары жергілікті тұрғындардың бастамасымен өзенге зиянды заттардың шығарылуын шектеу және өзеннің флорасы мен фаунасын жаңарту жұмыстары басталды. Акерселва өзені көбінесе қалпына келтірілді және қазір "Ослоның жасыл өкпесі" деп аталады. Грёнландтан Маридалсваннетке дейін өзеннің барлық бойында саябақтар мен демалыс аймақтары орналасқан. Бұл өзеннің жоғарғы бөлігінде шабақтар жүріп, шағылысады. 2011 жылдың наурыз айының басында Осло қаласының су және кәріз су басқармасы қателік салдарынан өзеннің бастауына жақын жерге хлор құйып жіберген, нәтижесінде 2011 жылдың 11 наурызынан бастап өзенде тіршілік күйреген. Норвегия телерадиокорпорациясының хабарлауынша, бұл оқиға Осет су тазарту станциясында болған.

Атауы

Бірінші элемент – Акердің родовой падежі, Ослодағы бірнеше жерге ат берген ежелгі шаруашылық пен шіркеудің атауы. Соңғы элемент – "өзен" мағынасындағы elv есімдіктің толық түрі. Бұл өзен Ослоның шығыс және батыс бөліктерінің шекарасы саналады. Шығыс бөлігінде elv сөзін әйел есімдік ретінде қарастырады, сондықтан олар elva ("өзен") дейді. Батыс бөлігіндегі диалект Дания тілінің ықпалында (Даниямен одақтас кезеңде әйел және еркек есімдер бірігіп, норвегиялық еркек есімдері сияқты жалпы есімдікке айналған). Сондықтан, батыс бөлігінде elv сөзін еркек есімдік ретінде қарастырып, elven ("өзен") деп айтады. Бұл өзеннің ежелгі скандинав тіліндегі атауы Фрися еді, және бұл ескі ат өзен бойындағы ауданның атауы ретінде қайта жаңғыртылды. Атау, мүмкін, "көпіршік" мағынасындағы frusa етістігінен туындаған, өзендегі көптеген сарқырамаларға сілтеме жасайды.

Геология

Акерселва қаланың солтүстігіндегі Маридалсваннеттен басталып, 9,8 км төменде Биорвикаға дейін ағып жатыр. Оның құлауы 149 метрді құрайды. Өзеннің барлық арнасы құрылыс аймағында орналасқан, ал жауын-шашын алабы Нордмаркада. Өзен төмендегі тау жыныстары сиенит (солтүстік нарығы) және Бьолсеннен солтүстікке қарай горнфелс, ал Бьолсеннен оңтүстікке қарай негізінен балшық тақтатас және түйірлі әк тас құрайды. Сиенит пен горнфелс – ыдырауы қиын қатты тау жыныстары. Өзен геологиялық Осло аймағында орналасқан, онда жер қыртысының керілуінен шөгінді аймақтар пайда болады, тақталар бөлініп, орталық бөліктері шұңқырады, соның нәтижесінде өзендер тереңдейді. Оңтүстіктегі жұмсақ тау жыныстары Мюралокка мен Овре-Фосс (Вэгхалсен) тасбағанасының негізін құрады, ол 1840 жылдары елдегі ең ірісі болған, сондай-ақ өзендегі үлкен сығанақтардың нәтижесінде Грюнерлокканың төменгі жағындағы Лейрфолсгата көшесінің аты осыдан шыққан. Овре-Фосс-та жарықтан шыққан, әк тас пен тақтатастан мықтырақ және қаттырақ қаттылған жанартау лавасының тақтасы жатыр, сондықтан су тасқыны осы жерде пайда болған. Нидаленде Грефсен моренасының бөлігі болып табылатын тік эрозиялық жартастар бар. Өзен 9800 жыл бұрын (Акерт сатысы) шегінген ішкі мұздың алдында пайда болған қалың шағыл, құм және балшық массаларынан өзен арнасын жасап өткен. Стилладағы ең үлкен ваннада және Бреккедаммендегі жазықтықтар арасындағы ойыстарда мұздықтан қалған айқын сызықтары бар сиенит (дөңгелек шүберек) көрінеді. Недре-Фосс-та түйірлі әк тас, қара балшық тақтатас және әк тас (ортоцер әкі) байқалады. Шамамен 10 000 жыл бұрын теңіз бүгінгі деңгейден 220 метрге көтерілген, ал шамамен 9300 жыл бұрын теңіз 150 метрге дейін көтерілген, соның салдарынан Маридал сулары фьордтан бөлініп, Акерселва пайда болды. Су сызығы 6000 жыл бұрын Мюралоккада, ал 3000 жыл бұрын Кубада болған.