Кіріспе

Ұлыбританиядағы парламенттік сайлау округі, 1885 жылдан бастап

Абердин Оңтүстігі – Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасының бург округі болып табылады және бірінші өткен орынды алған сайлау жүйесі бойынша бір Парламент мүшесін (депутат) сайлайды. Бұл округ алғаш рет 1885 жылғы жалпы сайлауда қолданылған, бірақ содан бері шекаралары өзгерген. 1999 жылы сол кездегі Вестминстер округінің шекараларымен Шотландия Парламентінің Абердин Оңтүстік Холируд округі құрылды. 2011 жылы Шотландия Парламентінің Абердин Оңтүстік округі таратылып, оның орнына Абердин Оңтүстік және Солтүстік Кинкардин округі құрылды.

Сайлау округінің бейіні

Абердин Оңтүстік – Абердин қалалық кеңесі аумағының оңтүстігінде орналасқан, жақсы қамтамасыз етілген қала маңындағы сайлау округі. Округ Абердиннің бай Вест-Эндінің көп бөлігін, сондай-ақ Бильдсайд, Культс, Миллтимбер және Питеркултер сияқты сыртқы ауылдарды қамтиды. Округ шегінде Шотландияның ең бай аудандары орналасқан, оның ішінде Брумхилл, Рубислау және 2003 жылы Шотландияның ең бай бөлігі деп танылған Куинс-Кросс кіреді. Округ Ди өзенінен оңтүстік-шығысқа қарай созылып, Коув Бей шағын қаласын және Торри мен Кинкорттың нашар қамтамасыз етілген аудандарын да қамтиды.

Ағымдағы

Шотландия шекаралық комиссиясының бесінші қарауында жаңадан анықталған және 2005 жылғы жалпы сайлауда алғаш рет қолданылған Абердин Оңтүстік сайлау округі толығымен Абердин қалалық кеңесінің аумағында орналасқан. Бұл кеңес аймағы мен Абердиншир кеңесінің аумағын қамтитын бес сайлау округінің бірі. Абердин Оңтүстіктің оңтүстігінде және батысында Батыс Абердиншир және Кинкардин округі орналасқан, ол толығымен Абердиншир аймағында. Солтүстікке қарай Абердин Солтүстік округі жатыр, ол Абердин Оңтүстік сияқты, толығымен Абердин қаласының аумағында. Одан солтүсқарай Гордон округі орналасқан, ол Абердин қалалық кеңесінің және Абердиншир кеңесінің аумақтарының бір бөлігін қамтиды. Гордонның солтүстігінде Банф және Букан округі бар, ол Батыс Абердиншир және Кинкардин сияқты, толығымен Абердиншир аймағында орналасқан.

1885 жылдан 1918 жылға дейін

1832 жылдан 1885 жылға дейін бір ғана Абердин сайлау округі болды. 1832 жылға дейін Абердин қаласы Абердин қалалық округтері сайлау округінің құрамдас бөлігі ретінде өкілдік етілді. 1885 жылғы Орындықтарды қайта бөлу заңымен Абердин-Оңтүстік сайлау округі құрылып, 1885 жылғы жалпы сайлауда алғаш рет пайдаланылғанда, Абердин-Солтүстік округі де сол сияқты құрылды. Абердин-Оңтүстік округіне Сент-Николас, Роузмоунт, Рубислав және Феррихилл қалалық аймақтары мен 9-шы парламенттік дауыс беру округі кірді. Абердин графтығының қалған бөлігі Шығыс Абердиншир және Батыс Абердиншир округтерімен қамтылды. Осы шекаралар 1886, 1892, 1895, 1900, 1906 жылдарғы жалпы сайлауларда, сондай-ақ 1910 жылғы қаңтар және желтоқсан айларында өткен жалпы сайлауларда қолданылды.

1918 жылдан 1950 жылға дейін

1918 жылы сайлау округтерінің шекаралары 1918 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заңмен қайта белгіленді. Оған дейін Абердин қаласының округі құрылған болатын; Абердин Солтүстік және Абердин Оңтүстік – қаланы қамтитын екі округ болды (ол Шотландиядағы төрт қала округінің бірі) және толығымен қала шегінде орналасты. Жаңа шекаралар алғаш рет 1918 жылғы жалпы сайлауда қолданылды, және Абердин Оңтүстік округі Феррихилл, Роузмоунт, Рубислав, Рутристон және Сент-Николас аймақтарынан тұрды. Осы кезеңде 1983, 1987 және 1992 жылдарғы жалпы сайлаулар өтті. 1992 жылғы жалпы сайлауда бұл округ – 1987 жылғы сайлауда Лейбористер партиясы жеңіп алған, бірақ консерваторлардың басып алған жалғыз орын болды. 1996 жылы, 1994 жылғы Жергілікті өкімет және басқа да мәселелер (Шотландия) туралы заңға сәйкес, жергілікті өкімет аймақтары мен аудандары таратылып, қала Шотландияның 32 біртұтас кеңес аймағының біріне айналды. Сондай-ақ, қаланың атауы ресми түрде Абердин қаласы деп өзгертілді.

1997 жылдан 2005 жылға дейін

1997 жылғы жалпы сайлауда қайта анықталған Абердин Оңтүстік сайлау округі, Абердин қаласының аумағында толығымен орналасқан үш округтің бірі болды, ал қалған екеуі – Абердин Солтүстік және Абердин Орталық округтері. Абердин Оңтүстік округінің шекаралары екі басқа округпен де шектесетін. Осындай шекаралар 2001 жылғы жалпы сайлауда да қолданылды.

Дауыс беру үлгілері

Абердин Оңтүстік дәстүрлі түрде Либералдық партияның күшті сайлау округі болған, бірақ 1918 жылғы жалпы сайлауда Юнионист партиясы жеңіске жеткенге дейін солай болды. Бұдан кейін округ 1965 жылы партия консерваторлармен біріккенге дейін Юнионист депутаттарды парламентке сайлап отырды. 1964 жылы округ Юнионист-лейборист арасындағы тартысқа айналды және 1966 жылы Дональд Девар (лейборист) жеңіске жетті. Ол кейін Шотландия лейбористік партиясының жетекшісі болды, ал 1999 жылы Шотландияның бірінші министрі атанды. 1970 жылғы жалпы сайлаудан бастап Абердин Оңтүстік консервативті депутаттарды парламентке сайлап жіберді. 1987 жылы лейбористер осы орынды жеңіп алды, ал 1992 жылы консерваторлар қайтадан иеленді. 1997 жылғы лейбористердің үлкен жеңісінде Абердин Оңтүстік лейбористік Энн Беггке бұйырды, ол 2015 жылғы жалпы сайлауға дейін округтің өкілі болды. Сол сайлауда Шотландия Ұлттық партиясының (SNP) Каллум МакКейг жеңіске жетті. 2000-шы жылдарда Либералды демократтар Абердин Оңтүстікте лейбористерге қарсы басты қарсыласы болып қалыптасты, 2005 жылы лейбористерден кейін екінші орынды иеленді, дауыс беруде 3,2% айырмашылық болды. Шотландия Парламентіндегі Абердин Оңтүстікке сәйкес округті 1999 жылдан 2011 жылға дейін Либералды демократтар өкілдік етті, содан кейін Абердин Оңтүстік және Солтүстік Кинкардин округін SNP жеңіп алды. Соңғы кезде консерваторлар Абердин Оңтүстікте маңызды табыстарға қол жеткізді, Шотландия бойынша дауыс үлесі төмендесе де, 2015 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында округте жеңіске жетті. 2016 жылғы Шотландия Парламенті сайлауында консерваторлар Абердин Оңтүстік және Солтүстік Кинкардин округінде екінші орынды иеленді, округтегі дауыс үлесін екі еседен астам арттырып, SNP-ден 8,5% қалып қойды. Консерваторлардың Росс Томсон 2017 жылғы мерзімінен бұрын өткізілген жалпы сайлауда SNP депутаты Каллум МакКейгтен 4752 дауыс (10,6%) көп жинап жеңіске жетті. 2019 жылы Томсон дауға байланысты сайлауға қатысудан бас тартқандықтан, орын SNP-ге қайта бұйырды. Стивен Флинн 44,7% дауыспен 3990 дауыс жинап депутат болды. Яғни, 2010 мен 2019 жылдар аралығындағы 10 жылда үш түрлі партиядан төрт депутат осы округтің өкілі болды. Ескере кететін жайт, 1964 жылдан бері ешбір кандидат 50% немесе одан көп дауыс жинаған емес.

Парламент мүшелері

Сайлау мүшесі Партия 1885 Джеймс Брайс Либерал 1907 Джордж Эсслемонт Либерал 1917 Джон Флеминг Либерал 1918 Сэр Фредерик Томсон, Бт. Юнионист 1935 Сэр Дуглас Томсон, Бт. Юнионист 1946 Лэди Твидсмуир Юнионист 1965 Консерватор 1966 Дональд Дьюар Лейборист 1970 Иан Спроат Консерватор 1983 Джерри Малон Консерватор 1987 Франк Доран Лейборист 1992 Реймонд Робертсон Консерватор 1997 Дам Энн Бегг Лейборист 2015 Каллум МакКейг Шотландия ұлттық партиясы 2017 Росс Томсон Консерватор 2019 Стивен Флинн Шотландия ұлттық партиясы