Кіріспе
Ричард Серраның Манхэттенде, Нью-Йорк, АҚШ-тағы қоғамдық өнер инсталляциясы. "Бұрылысқан арка" – Ричард Серраның 1981 жылдан 1989 жылға дейін Манхэттендегі Фоли Федералдық алаңында қойылған даулы қоғамдық өнер инсталляциясы. Ол 36,5 метрлік, 3,6 метрлік биіктіктегі, толыққанды, өңделмеген, қызыл түсті тот басқан COR TEN болат пластинасынан тұрды. Жақтастары оны белгілі суретшінің маңызды туындысы деп сипаттап, кеңістікті өзгертіп, мүсін концепциясын дамытқандығын айтты, ал қарсыластары оның эстетикалық келбетіне сын көзбен қарап, алаңды бұзды деп есептеді. Қиын қоғамдық пікірталас нәтижесінде мүсін 1989 жылы сот шешімімен алынып тасталды және суретшінің тілегі бойынша, содан бері көпшілыққа көрсетілген жоқ.
Tilted Arc was a controversial public art installation by Richard Serra, displayed in Foley Federal Plaza in Manhattan from 1981 to 1989. It consisted of a 120 foot long, 12 foot high solid, unfinished plate of rust covered COR TEN steel. Advocates characterized it as an important work by a well known artist that transformed the space and advanced the concept of sculpture, whereas critics focused on its perceived ugliness and saw it as ruining the site. Following an acrimonious public debate, the sculpture was removed in 1989 as the result of a federal lawsuit and has never been publicly displayed since, in accordance with the artist's wishes.
Іске қосу және жобалау
1979 жылы АҚШ-тың «Архитектурадағы өнер» бағдарламасы Нью-Йорк қаласындағы Манхэттендегі Джейкоб К. Джавиц федералдық ғимаратына жоспарланған қосымшаның алдындағы ашық кеңістікті безендіру үшін қоғамдық өнер туындысын тапсыруға шешім қабылдады. Ұлттық өнер қорының өнер сарапшылары кеңесінің ұсынысымен АҚШ-тың жалпы қызметтер басқармасының басшысы бұл тапсырманы Йель университетінің көркем өнер факультетін бітірген, 40 жасында жетекші минималистік мүсіншілердің бірі болған Ричард Серраға берді. Тапсырыс шарты бойынша Серра жұмысты GSA-ға тапсыруға міндетті болды, осылай ол АҚШ-тың меншігіне өтті. Постминималистік өнер туындысы 1981 жылы жобаланып, құрылысы аяқталды. Серраның минималистік, концептуалды стилін көрсететін туынды, атынан көрініп тұрғандай, сәл еңкейтілген. Федералды алаңда орналасқан бұл жұмыс кеңістікті екіге бөліп, алаңмен жүретіндердің көру мүмкіндігі мен жолын қиындатты.
Реакциялар
1979 жылы қолданысқа енгізілген «Тилтет Арк» бірден қатты жағымсыз пікірлерге, әсіресе Бас судья Эдвард Д. Реден, сондай-ақ жақтаушылардың қарсылығын тудырды. Аймақта жұмыс істейтіндер мүсіннің күнделікті өмірлеріне үлкен кедергі келтіріп жатыр деп есептеді, ал бірнеше ай ішінде үлкен қалалық аймақтағы 1300-ден астам мемлекеттік қызметкер оны алып тастау туралы петицияға қол қойды. Оппозиция мүсін орынды мүсіннің өтесі ретінде пайдалануға мәжбүрлегендіктен, ол іс жүзінде «орынды кепілге алған» деп мәлімдеді. «The New Yorker» журналының өнер сыншысы Кальвин Томкинс: «Менің ойымша, аз адамдарға ұнайтын жұмыс үшін қоғамдық кеңістіктер мен мемлекеттік қаражат дұрыс жағдай емес, оның мүсін концепциясын қаншалықты дамытса да, осы мәселені сұрау толыққанды заңды» деді. «Сән мен сәулет» дүкені «Тилтет Арк» кейін болашақ алаңды наразылық ретінде бейнелеу үшін танымал Нью-Йорк суретшілері мен сәулетшілерін шақырды. 1985 жылдың наурыз айында мүсін тақырыбында ашық тыңдау өтті, онда 122 адам мүсінді сақтап қалуды, ал 58 адам алып тастауды қолдады. Мүсінді қолдаған сөз сөйлегендердің ішінде Филип Гласс, Кит Харинг және Клас Ольденбург болды. Суретшілер, өнер тарихшылары және тіпті психиатр мүсіннің орнында қалуын жақтады. Жергілікті жұмысшылар оны алып тастауды талап етті, соның бірі: «Мен осы деп аталатын мүсіннен өтетін сайын оған сене алмаймын. Басқарма қызметтері немесе оны мақұлдаған адамдар, бұл ақымақтықтың шегінен асып түседі. Бұл тіпті ақылсыздықтан да жаман. Менің ойымша, ақылсыз адам: «Тот басқан металл қабырғаға 175 000 доллар төлеуге қаншалықты ақымақ болу керек?» дейтін еді. Сіз де ақылсыз болуыңыз керек» деді. Серра сондай-ақ «Тилтет Арк» мүсінін алып тастау – оның сөз бостандығына қатысты Бірінші түзетуді және заңды сот процесіне қатысты Бесінші түзетуді бұзу екенін мәлімдеді. Шығарманың физикалық бөлігі сақтауға алынған, бірақ Серраның тілегі бойынша ол бастапқы орнынан басқа еш жерде қайтадан орнатылмауы мүмкін. Серраның айтуынша, бұл жағдай АҚШ құқықтық жүйесінің демократиялық сөз бостандығынан гөрі капиталистік меншік құқықтарына басымдық беретінін көрсетеді.
Ықпал
"Тилтет Арк" дау-дамайы 1990 жылы Визуалды суретшілер құқықтары заңының (VARA) қабылдануына әсер еткен болуы мүмкін. 1976 жылғы Авторлық құқық туралы заңға енгізілген түзету ретінде VARA суретшіге "адамгершілік құқықтарды" береді, осылайша суреттер, сызбалар және мүсіндерге қатысты авторлық құқық пен тұтастығын сақтау құқығына ие болады. Дегенмен, 2006 жылы АҚШ Апелляциялық сотының шешімімен VARA нақты орынға арналған туындының бір бөлігі ретіндегі орналасуын қорғамайды. Уильям Гаддис бұл оқиғаларды 1994 жылы жарық көрген "Өзінің ойыны" романында сатиралық тұрғыдан бейнеледі.