Кіріспе

Манхэттендегі қола мүсін, Нью-Йорк, АҚШ.

«Шаржинг Булл» (Charging Bull) нышаны. «Манхэттеннің ашық ескерткіштері: тарихи нұсқаулықта» Дианн Дюранте мүсінді былай сипаттайды:

Бұқаның басы төмен созылған, мұрын тесіктері кеңейген, ал ұзын, өткір мүйіздері қанауға дайын тұр; ол ашулы, қауіпті жануар. Бұлшықетті дене бір жаққа бұрылған, құйрығы сызғыр сияқты иілген: бұқа да сергекті және қозғалыста. Мүсіннің қола түсі мен бетінің қатты металл текстурасы оның құдіретті күшін баса көрсетеді. Бұл туынды көрермендер оны айналып жүре алуы үшін жасалған және орналастырылған, бұл жаратылыстың өзінің қозғалысы да шектелмегенін көрсетеді – бұл тұжырым бұқа денесінің бұралып тұруымен нығайтылады, дейді Дюранте. Осылайша, «Шаржинг Булл» қозғалыстағы агрессивті немесе тіпті жауырынатын күшті бейнелейді, бірақ оның қимылы болжамсыз. [ ] [I]т қор нарығының энергиясы, күші және болжау мүмкін еместігі туралы айту артық емес.

Құрылыс және монтаждау

Бұқа Бруклиндегі Гринпойнт қаласындағы Беди Макки өнер құю зауытында құйылған. Ди Модика 1987 жылғы қор нарығының құлдырауынан кейін мүсінді жасау, құю және орнату үшін 360 000 доллар жұмсады. Ди Модика кейін сурет жазушы Энтони Хейден Гестке: "Менің ниетім адамдарға, егер жағдай өте қиын болғанда да, бірдеңе жасағыңыз келсе, оны істей аласыз. Оны өзіңіз ғана істей аласыз. Менің айтқым, сіз күшті болуыңыз керек", – деп айтқан.

Меншік

Мүсіннің техникалық тұрғыдан уақытша рұқсаты бар, ол қала меншігінде орналасуына мүмкіндік береді, себебі мүсін қалаға тиесілі емес. Бірақ бұл уақытша рұқсат 1989 жылдан бері сақталып келеді, сол кезде қалалық шенеуніктер жаңа орнының тұрақты болмайтынын айтқан. 1998 жылы New York Daily News газетінің бір жазушысы мүсіннің орналасқан жері "көріне бастағанын, бірақ бұл әлі де уақытша" деп жазды. 2004 жылы Ди Модика Charging Bull мүсінін сатуға дайын екенін хабарлады, бірақ сатып алушы оны орнынан жылжытпау шартымен. 2008 жылға дейін мүсін сатылмады. Үш жыл өткен соң Ди Модика Random House компаниясын қаржылық қызметтер фирмасы Lehman Brothers құлдырауы туралы кітаптың мұқабасында бұқаның суретін рұқсатсыз пайдаланғаны үшін сотқа берді.

Туристік нысанға айналу

Боулинг Гринде орнатылғаннан кейін бұл мүсін «бірден танымал болды». Көптеген туристер бұқаның алдыңғы жағында ғана емес, артқы жағында, үлкен ұрықтарының жанында да суретке түседі, оның еркектігінің айқын символының астында «есте қаларлық суреттерге» түсу үшін. 2004 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақалада: «Көшеден өткендер оның мұрнын, мүйізін және, мырза Бенептің сақтықпен айтқандай, «бұқаны тұқыдан ажырататын» анатомиясының бір бөлігін жарқыратып сылады». Мүсін, жоғары деңгейдегі басшыларында әйелдердің үлесі жоғары гендерлік әртүрлі компанияларды біріктіретін индекстік қорды жарнамалау мақсатымен орнатылды және келесі күні Халықаралық әйелдер күнін күтіп орнатылды. Ол 1 метрлік бойы бар, әйелдердің күшін арттыратын қызды бейнелейді. Ди Модика «Қорықсыз қыз» мүсініне шағымдануынан кейін, ол 2018 жылдың қараша айында алынып тасталды және Нью-Йорк қор биржасының сыртына орнатылды. «Қорықсыз қыз» мүсінінің бастапқы орнына аяқ іздері салынған тақта қойылды. 2019 жылдың қараша айында қалалық шенеуніктер Боулинг Гриндегі қауіпсіздік мәселелеріне байланысты «Шаржинг Булл» мүсінін Нью-Йорк қор биржасының сыртындағы алаңға көшіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Шенеуніктер «Шаржинг Булл» мүсіні үлкен көлік қозғалысы бар жерде орналасқандықтан, террористік шабуылдарға ұшырауы мүмкін екенін айтты, 2017 жылы жақын маңдағы Вест-Сайд тас жолында болған жүк көлігімен жасалған шабуылды мысал ретінде келтірді. «Downtown Alliance» атты жергілікті қоғамдық ұйым көшіруді қолдады, бірақ Ди Модика оған қарсы болды. Нью-Йорк қаласының Көлік департаменті (DOT) «Шаржинг Булл» мүсінін көшіру үшін Нью-Йорк қаласының қоғамдық дизайн комиссиясына (PDC) өтініш берген, бірақ кейіннен өтінішті кері қайтарып алды, қаланың өкілі бұл жаңа орналасқан жердің белгісіздігіне байланысты болды. Манхэттеннің 1-ауданының тұрғындары, оның ішінде Қаржы ауданы, 2020 жылдың мамыр айында қалалық шенеуніктермен өткен кездесуде көшіруге қарсылық білдірді. Сол кездегі жаңартылған жоспарлар бойынша «Шаржинг Булл» мүсіні Broad Street және Wall Street көшелерінің бұрышында, «Қорықсыз қыз» мүсінінен солтүстікке қарай орналастырылуы керек еді. PDC 2020 жылдың маусым айында көшіруді мақұлдамағанын мәлімдеді. 2021 жылдың 18 қазанында «Қорықсыз қыз» мүсініне ұқсас позда, Харамбе мүсіні орнатылды және бұқаның аяқтарының астына мыңдаған банандар қойылды. Бұл әрекетті «Sapien. Network» әлеуметтік желісін дамырып жатқан ұйымдастырушылар жасады. 2021 жылдың күзінде суретші Нельсон Сайерс Федералдық резервтің ақша-кредит саясаты мен инфляцияға қатысты пікір білдіру үшін бұқаның жанына бірнеше мүсіндер орнатты. Бірінші мүсін «Арзан ақша таусылды» деп аталды, ол 25 центке сатылатын 10 долларлық банкноттармен толтырылған ойын автоматтарын бейнелейді, ал бетіне «Жұмыс істемейді!» деген жазу жапсырылған.

Көшірмелері

2010 жылы Ди Модиканың осыған ұқсас "Жарғалау бұқасы" мүсіні Шанхай қалалық билігінің тапсырысымен Шанхайда орнатылды; ол бұл мүсін бейресми түрде "Бунд бұқасы" деп аталады. Екі жыл өткен соң Ди Модика Амстердамдағы Берсплейінде, Амстердам қор биржасының алдына тағы бір "Жарғалау бұқасы" мүсінін ресми түрде орнатпай қойды. 2019 жылы Кәсіби бұқа шабандылары Ди Модикаға жыл сайынғы Monster Energy PBR Unleash the Beast бұқа шабу жарысының чемпионы үшін, Monster Energy Buck Off at the Garden жарысының кубогы ретінде "Жарғалау бұқасының" кішілендірілген көшірмесін жасауға рұқсат берді. Ол алғаш рет 2020 жылы Жоао Рикардо Виейраға табыс етілді.

Өнер нарығы

Ди Модика өзінің мансабының басым бөлігін жалғыз, өзінің Сохо студиясынан өкілдіксіз жұмыс істеді. 1990 жылдары Ди Модиканың туындылары әлемдік деңгейде танымал болды, бірақ ол ресми өнер нарығынан тыс жұмыс істеуді жалғастырды. 2000 жылға қарай ол бай жеке коллекционерлердің тізімін қалыптастырды. Нью-Йоркте болғанда ол көбінесе Cipriani Downtown-да тамақтанып, жаңа клиенттермен танысып, бар клиенттерін тойтастыратын. Ди Модика 2004 жылы 16 футтық "Шабуылдайтын бұқа" мүсінін 5 миллион долларлық сұраныс бағасымен сатуға шығарды. Кейіннен британдық миллиардер және Christie’s-тің бұрынғы иесі Джо Льюис, мүсінді Боулинг Гриннен жылжытпау шартымен сатып алды. Льюис сондай-ақ оның әртүрлі гольф алаңдарына орнатылған 16 футтық нұсқасының қалған бөлігін сатып алды. 2012 жылы Ди Модика лондондық өнер сатушысы Джейкоб Хармермен кездесіп, көп ұзамай Майфейрдегі Маунт-стритте орналасқан Хармердің Geist галереясымен алғашқы ресми өкілдік келісімін жасады. 2013 жылдан бастап Хармер суретшінің өмірін құжаттауға, жаңа мүсіндерге тапсырыс беруге, тарихи туындыларды сатып алуға және жаһандық нарық құруға кірісті. 2018 жылдың қазан айында Модиканың алғашқы ірі жұмысы аукционға шықты – Филипс Лондондағы 6 футтық жылтыратылған қоладан жасалған "Шабуылдайтын бұқа" мүсіні. Бұл сегіз данадан тұратын серияның біріншісі болып, "1987–89" деп белгіленді. Мүсін 309 000 фунт стерлингке (405 000 АҚШ долларына) сатылды. 2019 жылдың наурыз айында "Шабуылдайтын бұқаның" тот баспайтын болаттан жасалған нұсқасы Нью-Йорктегі Sotheby’s аукционында сатылды және жағдайы нашар болғанына қарамастан, 275 000 долларға сатылды. "Артуро Ди Модика: Соңғы заманауи шебер" кітабында оның өкілі 4 футтық мүсіндерді 496 000 долларға дейін сатқанын растайды.

Сын

"Қозғалыстағы бұқа" жиі антикапиталистік көзқарас тұрғысынан сынға ұшырайды. Occupy Wall Street наразылықтары корпоративтік ашкөздікті сынау үшін бұл бұқаны символдық бейне ретінде пайдаланды. 2011 жылы Adbusters журналында жарияланған суретте мүсіннің үстінде бейнелеуші бишінің позы көрсетілген, бұл наразылық акцияларын жарнамалау үшін қолданылды. Occupy қозғалысының алғашқы жиыны 2011 жылдың 17 қыркүйегінде осы мүсіннің төңірегінде өтті, содан кейін Зукотти паркіне көшті. Наразылықтардың салдарынан бұқа 2014 жылға дейін кедергілермен қоршалып, полициямен күзетілді. "Қозғалыстағы бұқа" Мысырдан шығу кезінде израильдіктердің құдай санаған алтын бұзауға теңестірілді. Occupy Wall Street кезінде бірнеше рет түрлі діндердің өкілдерінен құралған топ бұқаның үлгісімен жасалған алтын бұзау мүсінімен шеру ұйымдастырды. 2014 жылы Нью-Йоркте өткен дизайн фестивалі үшін Себастьян Эразуриз жасаған үлкен қағаз-маше пиньята алтын бұзау мен "Қозғалыстағы бұқаны" еске түсіру мақсатында болды. Яһуди және христиан дін қызметкерлері де оны алтын бұзаумен салыстырған.

Вандализм

Уолл-стриттің және жалпы капитализмнің көрнекті символы ретінде, "Аударушы бұқа" вандализмнің жиі нысанасы болды, әсіресе азаматтық мойынсұнбаушылықтың актісі ретінде. 2008 жылғы қаржы дағдарысы кезінде Lehman Brothers банкрот болғаннан кейін, бұқаның мошонкасы көк түспен боялды. 2011 жылдың 12 мамырындағы наразылық алдында бұқаға кем дегенде екі жерде, оның ішінде мошонкасына, анархистік "А" шеңберінің символы салынды, бұл Нью-Йорк полициясын мүсіннің айналасына уақытша кедергілер орнатуға мәжбүр етті. Бұл кедергілер 2014 жылдың 25 наурызына дейін "Уолл-стритті басып ал" наразылықтары кезінде қайтадан орнатылды, жергілікті қоғамдық кеңестің бірауыздан қабылдаған шешіміне қарамастан, олар жаяу жүргіншілерге қауіпті деп есептелді. 2017 жылдың 14 қыркүйегінде, АҚШ президенті Дональд Трамптың АҚШ-тың климаттың өзгеруі жөніндегі Париж келісімінен шығуын ресми түрде жариялағаннан үш ай өткен соң, келісімге деген АҚШ халқының қолдауын көрсетуге тырысқан суретші мүсіннің басын көк пигментке малып қойды. 2019 жылы "Charging Bull" екі рет вандализмге ұшырады. 7 қыркүйекте Далластан келген адам мүсінді банджомен ұрып, мүйізінде елеулі зақым қалдырды. Professional Bull Riders компаниясы билет сатудан түскен қаражатты мүйізді жөндеуге бөлді, ал Ди Модика келесі айда өзінің туындысын жөндеу үшін осы жерге келді. 7 қазанда Extinction Rebellion ұйымының белсенділері мүсінге жалған қанды шашыратып, айналасындағы көлік алаңында жатқандай болып көрінді. 2020 жылдың маусым айында "Charging Bull" Нью-Йорктегі Джордж Флойд наразылықтары кезінде вандализмге ұшырауынан қорғау үшін полиция бақылауындағы жабынмен жабылған.

Танымал мәдениетте

Мүсіннің тарихы және оның мүсіншісі 2014 жылы түсірілген итальяндық деректі фильмде, "Il Toro di Wall Street" (халықаралық деңгейде "The Charging Bull" деп танылды) көрсетілген. "Мистер Робот" сериалында Дарлин Алдерсон (Карли Чейкин) мүсінді жоққа шығарып жатқаны бейнеленген. "Charging Bull" Манхэттендегі бірнеше фильмде пайда болды, оның ішінде "The Big Short", "The Wolf of Wall Street" және "Hitch" фильмдері бар. "Артюр" фильмінің 2011 жылғы жаңа нұсқасында Рассел Брэнд пен Луис Гусман, Артур мен оның қызметшісі рөлінде, Бэтмен мен Робин кейіптерінде Батмобильмен мүсінге шабуыл жасайды және оған үлкен сыйлық табыстайды. "Солдат шәкірті" (2010) фильмінде мүсін тіріліп, Николас Кейдж кейіпкерін Бродвей көшесінде қуалайды. "Don't Look Up" (2021) фильмінің соңында мүсін кометаның соққысынан орбитаға ұшып кеткеннен кейін ғарышта қалқып бара жатқаны көрінеді.