Кіріспе

Техас жолы, сонымен қатар Шоуни жолы, Седалия жолы немесе Канзас жолы деп те аталатын, Техасқа Үнді аумағы (кейін Оклахома, Канзас және Миссури) арқылы маңызды сауда және көшпенділер жолы болды. Мексика соғысы кезінде Техасқа асыққан көшпенділермен құрылған, ол Оклахома штаты құрылғанға дейін Үнді аумағы арқылы маңызды жол болып қала берді. Шоуни жолы Техас Лонгхорн сиырларын солтүстікке айдап әкелген ең алғашқы және шығысқа қарайтын жол болды. Ол 1800 жылдардың басында және ортасында Техас, Оклахома, Миссури және Канзас тарихында маңызды рөл атқарды.

Шоуни жолының жолы

Тексастағы ұзын мүйізді ірі қара малын солтүстікке қарай теміржолға дейін аяқтап алып жүруге арналған басты жолдардың ең ертесі және шығысқа қарай созылғаны – Шоуни жолы болды. Азамат соғысына дейін және одан кейін де пайдаланылған Шоуни жолы өзінің негізгі бағытының шығысы мен батысынан ірі қара малды жинады, ол Остин, Уэко және Даллас қалалары арқылы өтті. Ол Ред-Риверді Престонның жанындағы Рок-Блаффтан кесіп өтіп, болашақта Оклахома штатының шығыс жиегімен солтүстікке қарай жүрді – бұл бағыттан кейін Миссури-Канзас-Техас темір жолы да өтті. Малшылар бұл жолды бұрыннан-ақ үндістер аң аулау және шабуыл жасау үшін, ал Орта Батыстан оңтүстікке көшіп келген қоныс аударушылар пайдаланған, соңғылары оны «Техас жолы» деп атаған. Форт Гибсонның солтүстігінде мал бағыты екіге бөлініп, Сент-Луис, Седалия, Индипенденс, Вестпорт және Канзас-Сити сияқты Миссури қалаларында, сондай-ақ Бакстер-Спрингс және Канзастың шығысындағы басқа да қалаларда аяқталды. Алғашқы малшылар өздерінің жолын «мал жолы», «Седалия жолы», «Канзас жолы» немесе жай ғана «жол» деп атаған. Кейбір адамдар оны Шоуни жолы деп атау себебі белгісіз, бірақ бұл атау Ред-Ривердің кесілген жеріне жақын, Техас жағындағы Шоуни ауылынан немесе жол Канада өзенін кесіп өтуге дейін бойлай өткен Шоуни төбелерінен шыққан болуы мүмкін. Шоуни жолы оңтүстіктегі Колбертс-Ферриден (Indian Territory) басталып, Чикасо, Чокто және Чероки ұлттары арқылы солтүстіктегі Бакстер-Спрингс (Канзас) қаласына дейін созылды. Кейін Шоуни жолы батысқа қарай тармақталды. Алғашқы бағыт «Шығыс Шоуни жолы» деп, ал тармағы «Батыс Шоуни жолы» деп аталды. Шығыс Шоуни жолы Гранд өзенінен Форт Гибсонға дейін созылды. Батыс Шоуни жолы Миссуриден басталып, Форт-Уэйн арқылы өтіп, Техас шекарасындағы Ред-Риверге жалғасатын басқа жолмен қосылды. Жол бойында саяхатшылар демалып, жылқыларын сусындатуға болатын бірнеше бекеттер құрылды. Әсіресе батыс тармағы Азамат соғысынан кейін Техастан келген ірі қара малдың басты жолы болып қала берді.

Жолдың тарихы

Техас малдары 1840 жылдары Шоуни жолымен көшіріле бастады, және осы бағытты пайдалану біртіндеп артты, бірақ 1853 жылы кейбір малшылар қиындыққа тап болды. Сол жылдың маусым айында 3000 бас ірі қараны Миссури штатының батысы арқылы айдап өткізгенде, жергілікті шаруалар жолды тосып, малшыларды кері қайтаруға мәжбүр етті. Бұл қарсылықтың себебі – лонгхорн малдарының денесіндегі техас қызуы деп аталатын қауіпті ауруды тарататын құйрықтардың болуы еді. Техас малдары осы ауруға төзімді болғанмен, олар төсек орнында қалдырған құйрықтар жергілікті малдарға жұғып, олардың көпшілігінің өліміне және қалғандарының сатуға жарамсыз болуына себеп болды. Кейбір малдар кедергілерден қашып өтті, ал қарсылық күшейіп, тиімдірек болды. 1855 жылы Миссури штатының батыс және орталық аймақтарындағы ашулы шаруалар өздік қорғаныс комитеттерін құрып, кейбір мал топтарын тоқтатты және өз аймақтарына кірген техас малдарын өлтірді. Бірнеше округ орталықтарындағы Миссури малшылары заң шығарушылардан шара қабылдауды талап етті. Нәтижесінде сол жылдың желтоқсан айында штатқа ауру мал әкелуге немесе арқылы өткізуге тыйым салатын заң қабылданды. Бірақ бұл заң күшіне енбеді, өйткені лонгхорн малдарының өзі ауру болған жоқ. Шаруалар қарулы топтар құрып, кейбір малдарды кері қайтарды, ал басқалары өткізіп жіберді. Бірнеше малшылар мал топтарын Канзас штатының шығыс жағасы арқылы солтүстікке айдап әкелді, бірақ онда да шаруалардың қарсылығына тап болды, олар өздерінің аймақтық заң шығарушыларын 1859 жылы қорғау туралы заң қабылдауға итермеледі. Азамат соғысы кезінде Шоуни жолы мал айдау үшін дерлік пайдаланылмады. Дегенмен, Азамат соғысының екі тарапы да жолды жабдықтар мен әскерлерді тасымалдау үшін кеңінен пайдаланды. Одақ және Конфедерация күштері бағытты бақылау үшін шайқасты, Honey Springs шайқасы мен Baxter Springs шайқасы жол үстінде өтті. Соғыстан кейін Техас штатында малға деген сұраныс аз болғандықтан, малдың артығы көбейіп, оларды айдап әкелу қажеттілігі бұрынғыдан да күшейді. 1866 жылдың көктемінде шамамен 200 000-дан 260 000-ға дейін ірі қара мал солтүстікке бағытталды. Кейбір малдар кері қайтуға мәжбүр болса, ал басқалары өткізіп жіберді, ал тағы басқалары кешіктірілді немесе жау қоныстарынан айналып өтті. Техастық 16 жасар Джеймс М. Догерти өздік қорғаныс комитеттерінің салдарынан зардап шеккендердің бірі болды. 500 бұқаны солтүстікке айдап бара жатқанда, Канзас штатының оңтүстік-шығысында аңшы киімін киген Джейхокерлер тобы оған шабуыл жасады. Бұл топ малдың бағытын бұзып, жолшыбайлардың біреуін өлтірді (кейбір дереккөздер Догертиді өз пікет арқанымен ағашқа байлап, содан кейін оны хиккори таяқшаларымен сабап жібергенін айтады). Бостандыққа шығып, өлген жолшыбайды жерлегеннен кейін Догерти шамамен 350 бас малды қайта жинады. Ол түнде айналып өтіп, Форт-Скотттағы өгіздерін пайдаға сатты. 1867 жылдың бірінші жартысында алты штат мал айдауға қарсы заңдар қабылдады, соның салдарынан Техас малшылары фермалардың қоныстарын айналып өтетін және құйрық безінің ауруына байланысты туындайтын қиындықтардан сақтайтын жаңа жолдың қажеттілігін түсінді. 1867 жылы Иллинойс штатының жас мал саудагері Джозеф Г. Маккой Канзас штатының Абилин қаласында Чишолм жолының соңғы нүктесінде базар құрылыстарын салды. Шоуни жолының батысына жаңа бағыт көп ұзамай Техас малдарының басым бөлігін алып жүруге кірісті, бұл бұрынғы жолдың бірнеше жылға созылып, қолданылу мерзімі аяқталды. Техас жолы кейіннен 69-шы АҚШ тас жолының бір бөлігіне айналды.