Кіріспе
Америкалық зерттеуші және әскери дәрігер Элиша Кент Кейн (3 ақпан 1820 – 16 ақпан 1857) – Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінің дәрігері және Арктика зерттеушісі. Ол Кэлеб Кушингтің Ванся шартын келісу үшін Қытайға жасаған сапарында және Африка эскадрильясында хирург көмекшісі болып қызмет етті. Мексика-Америка соғысы кезінде АҚШ Армиясының арнайы өкілі және АҚШ Жағалау зерттеу қызметінде геодезист болып тағайындалды. Ол сэр Джон Франклиннің тағдырын құтқару немесе анықтау үшін өткізілген алғашқы Гриннелл экспедициясында аға дәрігер болды. Ол Бечи аралында Франклиннің жоғалған экспедициясының лагерін және қабір орнын тапқан. Ол Арктикаға екінші Гриннелл экспедициясын жетекшілік етті, бірақ Франклин экспедициясының тағдырын анықтауға қол жеткізе алмады. Оның Арктиканы зерттеулері сол кездегі басқа экспедицияларға қарағанда солтүстікке қарай басып өтті және келесі зерттеушілерге Солтүстік полюске апаратын жолдың бастауын берді. Ол Арктикалық экспедициялары туралы үлкен аудиторияға жиі лекция оқыды. Ол өзінің зерттеулерін баяндаған екі кітап жариялады: «1856 жылы сэр Джон Франклинді іздеудегі АҚШ Гриннелл экспедициясы: Жеке баяндама» және «1853, '54, '55 жылдары сэр Джон Франклинді іздеудегі Арктикалық зерттеулер: Екінші Гриннелл экспедициясы» (1857). Оның құрметіне АҚШ-тың екі әскери кемесі, Ай кратері және Арктикадағы су жолы аталды.
Elisha Kent Kane (February 3, 1820 – February 16, 1857) was a United States Navy medical officer and Arctic explorer. He served as assistant surgeon during Caleb Cushing's journey to China to negotiate the Treaty of Wangxia and in the Africa Squadron. He was assigned as a special envoy to the United States Army during the Mexican–American War and as a surveyor in the United States Coast Survey. He was senior medical officer in the First Grinnell expedition to rescue or discover the fate of the explorer Sir John Franklin. He was credited with the discovery of an encampment and gravesite from Franklin's lost expedition on Beechey Island. He led the Second Grinnell expedition to the Arctic which was unsuccessful in discovering the fate of Franklin's expedition. His explorations of the Arctic went further North than any other expeditions at the time and led to the eventual path to the North Pole taken by subsequent explorers. He spoke frequently to large audiences about his Arctic expeditions. He published two books chronicling his explorations; The United States Grinnell Expedition in Search of Sir John Franklin: A Personal Narrative in 1856 and Arctic explorations: The Second Grinnell Expedition in Search of Sir John Franklin, 1853,'54, '55 in 1857. Two United States Navy ships, a lunar crater and a waterway in the Arctic were named in his honor.
Ерте өмір және білім
Кейн 1820 жылғы 3 ақпанда Филадельфияда дүниеге келді. Ол АҚШ округтік судьясы Джон Кинтзинг Кейн мен Джейн Дюваль Лейпердің тұңғыш ұлы болды. Оның анасының әкесі Томас Лейпер, американдық революциялық соғыстың патриоты және Филадельфия қалалық жасағының негізін қалаушы еді. Оның ағасы – адвокат, дипломат, құлдыққа қарсы күрескер және Азамат соғысының генералы Томас Л. Кейн. 1837 жылы Кейн Шарлоттсвиллдегі Вирджиния университетіне азаматтық инженерияны оқуға түсті. Ол геология профессоры Уильям Бартон Роджерспен тығыз жұмыс істеді және геологиялық құрылымдарды картаға түсіру үшін Блю Ридж тауларына бірнеше саяхат жасады. Ол Калеб Кушинг басқаратын USS Brandywine кемесінде Қытай коммерциялық келісімі бойынша миссияда қызмет етті. Кушинг қытайлармен Ванся шартын келісіп бітірген кезде, Кейн мен USS Brandywine экипажы Филиппин аралдарындағы Лусон аралын зерттеді. Ол Таал жанартауына су сынамаларын алу үшін түсті, уытты газдардың әсеріне шамадан тыс жақын болды және 1847 жылғы ақпанда "жағалау қызуына" (көптеген жағдайларда безгек) шалдықты. Кейн Эдвин де Хэйвен мен Уильям Пеннимен бірге Бичи аралында Франклин экспедициясының лагерін және үш қабірді тапты. Ол "Сэр Джон Франклинді іздеудегі АҚШ Гриннелл экспедициясы" атты кітапты жазуға кірісті. Кейн Гриннеллді және бірнеше ғылыми ұйымды Арктиканы зерттеуді жалғастыру және Франклинді іздеу үшін екінші экспедицияны қаржыландыруға көндірді. Кейн, ақыры 1855 жылғы 20 мамырда мұзға қоршалып қалған Advance бригін тастап, Гренландияның батыс жағалауындағы Упернавикке 83 күндік жорық жасады. Ауыр халдегілерді алып жүрген топ бір ғана адамды жоғалтты. Кейн мен оның серіктерін желкенді кеме құтқарды. Кейн 1855 жылғы 11 қазанда Нью-Йоркке оралды және келесі жылы екі томдық "Арктикалық зерттеулер" еңбегін жариялады. Денсаулығы нашар болғанына қарамастан, Кейн өзінің екінші кітабын аяқтады – "Арктикалық зерттеулер, Сэр Джон Франклинді іздеудегі екінші Гриннелл экспедициясы".
Жеке өмір
1852 жылы Кейн рухтармен байланыс сеанстарымен танымал болған Фокс әпкелерімен танысты және ортаңғы әпке Маргаретқа ғашық болды. Кейн әпкелердің алаяқ екеніне көз жеткізді және Маргареттаны түзеуге тырысып, оның білімі үшін төледі. Кейін ол 1856 жылы олардың құпия түрде үйленгенін мәлімдеді – ол өзін Маргаретта Фокс Кейн деп атады – және оның өсиетіне байланысты отбасын сотқа берді. Кейннің қайтысынан кейін Маргаретта Рим-католик дініне ауысты, бірақ ақырында спиритизмге қайта оралды.
Өлім және мұра
Англияға барып, Леди Джейн Франклинге өзінің есебін жеке қолмен табыс етудегі уәдесін орындағаннан кейін, ол дәрігерінің кеңесі бойынша денсаулығын жақсарту үшін Гаванаға теңіз саяхаты жасады. Ол 1857 жылдың 16 ақпанында онда қайтыс болды. Кейн Конгресс, Корольдік географиялық қоғам және География қоғамынан медальдар алды. Филадельфия географиялық қоғамы оның құрметіне Элиза Кент Кейн медалін тағайындады. 1851 жылы Кейн Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1855 жылы Америка антикварлық қоғамының мүшесі болып сайланды. Пенсильвания штатындағы Кейн қаласындағы тарихи Аноаток үйі Кейннің Арктика экспедицияларын еске алу үшін осылай аталды. Кейн эсминецінің және кейіннен мұхитты зерттеу кемесінің аты оның құрметіне қойылды, сондай-ақ Ай кратеріне де Кейн есімі берілді. 1986 жылы АҚШ пошта қызметі оның құрметіне 22 центтік пошта маркасын шығарды, онда оның Арктикаға жасаған саяхаты бейнеленген. Гренландия мен Канаданың солтүстік аралдары арасындағы су жолы, бұрын Пейбоди шығанағы деп аталған, оның құрметіне Кейн бассейні деп қайта аталды.
Танымал мәдениетте
2010 жылы Джоан Дамның «Томбстоун шай» атты жасөспірімдер романы Лорел-Хилл зиратында өтеді, ал Кейн кітаптағы кейіпкерлердің бірі.