Кіріспе

Электр қуатын өлшейтін құрылғы

Ваттметр – кез келген тізбектегі электрлік белсенді қуатты (немесе электр энергиясы ағынының жылдамдығының орташа мәнін) ватттармен өлшейтін құрал. Электромагниттік ваттметрлер желілік және аудио жиілік қуатты өлшеу үшін қолданылады; радиожиілік өлшемдері үшін басқа түрлері қажет. Ваттметр v(t)i(t) = p(t) көбейтіндісінің орташа мәнін көрсетеді, мұнда v(t) – потенциалдық орамның ± терминалындағы, екінші терминалға шаққандағы оң полярлылығы бар кернеу, ал i(t) – ток орамының ± терминалына ағып кіретін ток. Ваттметр P = (1/T) ∫0T v(t)i(t) dt шамасын көрсетеді, бұл синусоидалық тұрақты күйде Vrms Irms cos(φ) түріне дейін қысқартылады, мұнда T – p(t) периоды, ал φ – ток кернеуден кейін қалатын бұрыш.

Тарих

Венгр Отто Блати кезектегі айнымалы ток ватметрін патенттеді. 1974 жылы Магар С. Чана, Рамонд Л. Крейли, Эрик А. Хауптман Барри және М. Прессман алғашқы электронды ватметрді патенттеді. Бұл құрылғы қуат, ток және кернеу трансформаторларынан құралған, олар орташа қуатты өлшейді.

Электродинамикалық

Дәстүрлі аналогты ватметр – электродинамикалық құрал. Құрылғы ток катушкалары деп аталатын екі бекітілген катушкадан және потенциал катушкасы деп аталатын қозғалмалы катушкадан тұрады. Ток катушкалары тізбекпен тізбектес жалғанады, ал потенциал катушкасы параллель жалғанады. Сонымен қатар, аналогты ватметрлерде потенциал катушкасында өлшеуді көрсету үшін шкала бойынша қозғалатын ине болады. Ток катушкасы арқылы өтетін ток катушканың айналасында электромагниттік өріс тудырады. Бұл өрістің күші желілік токқа пропорционалды және онымен фазада болады. Потенциал катушкасында, әдетте, онымен тізбектес ағып жатқан токты азайту үшін жоғары кедергі жалғанады. Бұл құрылымның нәтижесінде, тұрақты ток (DC) тізбегінде ине бұрылысы токқа (I) және кернеуге (V) пропорционалды болады, осылайша P=VI теңдеуіне сәйкес келеді. Көкейкес ток (AC) үшін ток пен кернеу тізбектің индуктивтілігі немесе сыйымдылығының кешіктіру әсерінен фазада болмауы мүмкін. Көкейкес ток тізбегінде бұрылыс кернеу мен токтың орташа сәттік көбейтіндісіне пропорционалды, осылайша активтік қуатты өлшейді, P = VI cos φ. Мұнда cos φ – қуат коэффициенті, ол қуаттың берілуі сол тізбектегі вольтметр мен амперметр көрсеткіштерін көбейту арқылы алынған көрінетін қуаттан кем болуын көрсетеді.

Электрондық

Электрондық ватметрлер тікелей, аз қуатты өлшеулер үшін немесе электрдинамикалық типтегі аспаптардың мүмкіндіктерінен тыс жиіліктерде қуатты өлшеу үшін қолданылады.

Цифрлық

Қазіргі заманғы цифрлық ватметр кернеу мен токты секундына мыңдаған рет сынап көрсетеді. Әрбір сынама үшін кернеу сол мезеттегі токқа көбейтіледі; кем дегенде бір цикл бойындағы орташа мән – нақты қуат. Нақты қуатты көзге көрінетін вольт-амперге (ВА) бөлгенде қуат коэффициенті шығады. Компьютерлік тізбек сынамаланған мәндерді пайдаланып, RMS кернеуін, RMS тогын, ВА, қуатты (Ватт), қуат коэффициентін және киловатт сағатты есептейді. Көрсеткіштер құрылғыда көрсетілуі мүмкін, журналды сақтау және орташа мәндерді есептеу үшін сақталуы немесе одан әрі пайдалану үшін басқа жабдыққа жіберілуі мүмкін. Ватметрлер энергия тұтынуды дұрыс есептеуде үлкен айырмашылықтарға ие, әсіресе нақты қуат ВА-дан (мысалы, электр моторлары сияқты реактивті жүктемелер) әлдеқайда төмен болған кезде. Қарапайым өлшегіштер тек синусоидтық толқын формалары үшін белгіленген дәлдікке калибрленуі мүмкін. Көптеген электрондық құрылымдарда қолданылатын импульстіқ қуат көздерінің толқын формалары синусоидтан өте қашық болуы мүмкін, бұл кез келген қуатта белгісіз және ықтимал үлкен қателерге әкелуі мүмкін. Бұл ақпарат метрдің нұсқаулығында көрсетілмеуі мүмкін.

Дәлдік пен дәлдік

Арзан ваттметрлермен немесе төмен қуатты өлшеуге арналған кез келген метрлермен қуатты өлшеуде шектеулер бар. Бұл әсіресе күту режимінде қолданылатын төмен қуаттылыққа (мысалы, 10 Вт-тан төмен) қатысты маңызды, себебі оқулардың дәлдігі нашар болуы мүмкін (бірақ олар күту режимінде қуаттың жоғары емес, төмен екенін растайды). Мұның басты себебі – кернеуге қарағанда ауыспалы токтың дәл өлшенуінің қиындығы және төмен қуатты өлшеуге салыстырмалы түрде аз қажеттілік. Метрдің техникалық сипаттамасында әртүрлі жағдайлардағы оқу қатесі көрсетілуі керек. Типикалық розеткаға қосылатын метр үшін ватттық қате өлшенген мәннің ±5% ±10 Вт құрайды (мысалы, 100 Вт өлшенген мән 100 Вт-тың 5% + 10 Вт-қа дейін, яғни ±15 Вт немесе 85–115 Вт қатемен көрсетілуі мүмкін); ал кВт·сағат бойынша қате өлшенген мәннің ±5% ±0,1 кВт·сағат құрайды. Егер ноутбук ұйқы режимінде 5 Вт тұтынатын болса, метр 0-ден 15,25 Вт-қа дейінгі кез келген мәнді көрсетуі мүмкін, бұл синусоида емес толқын пішініне байланысты қателерді ескермейді. Іс жүзінде, тұрақты жүктеме (мысалы, шам) қосылып, одан кейін күту режиміндегі құрылғы қосылып, қуат тұтыну арасындағы айырмашылықты пайдалану арқылы дәлдікті арттыруға болады. Болометрлік қуат сенсоры түсетін радиожиілікті қуатты жылуға айналдырады. Сенсорлық элементті тұрақты температурада ұстау үшін кішкентай тұрақты ток қолданылады. Температураны сақтау үшін қажетті токтың азаюы түскен радиожиілікті қуатқа пропорционалды. Осындай құралдар радиожиілік спектрінің барлық диапазонында қолданылады және тіпті көрінетін жарықтың қуатын өлшеуге де жарамды. Жоғары қуатты өлшеу үшін калориметр радиожиілікті қуаттан бөлінетін жылуды тікелей өлшейді.

Уатт-сағаттық метрлер

Электр энергиясын ватт-сағаттармен өлшейтін құрал, негізінен, уақыт өте қуатты интегралдайтын (қуатты өткен уақытқа көбейту) ваттметр болып табылады. Цифрлық электрондық құралдар көптеген параметрлерді өлшей алады және ваттметрдің қажеттілігі туғанда қолданылуы мүмкін: вольт, ампермен ток, белгілі бір сәттегі көрінетін қуат, нақты қуат, қуат коэффициенті, белгілі бір уақыт аралығындағы [к]Ватт-сағаттармен энергия және тұтынылған электр энергиясының құны.