Манчжуриядағы Шова Ғылыми-Өндірістік Кешенінің Тарихы

Кіріспе

Шова болат зауыты (昭和製鋼所) – 1930 жылдардың соңында Маньчжуконың индустрияландыру бағдарламасының жарқын үлгісі болған, жапон үкіметінің қолдауымен салынған болат зауыты. Шова болат зауыты 1918 жылы Оңтүстік Маньчжурия темір жолы компаниясының еншілес кәсіпорны – Аншан темір және болат зауыты ретінде құрылды. Лиаонин провинциясындағы Аншан қаласы Такушан темір кенін және Мукдендегі темір жол құрылысын жақындығына байланысты таңдалды. Зауыт төмен сұрыпты темірді пайдаланды; 1934 жылы 950 000 тонна кен өндірді. 1933 жылы қайта ұйымдастырудан кейін «Шова болат зауыты» деп аталды. Шова болат зауыты шойын және болат өндірді, ал зауыт тез арада металл өнімдерін шығару үшін басқа да зауыттардан құралған ірі өнеркәсіптік кешенмен қоршалды. Сумитомо болат құбырлары зауытын және Маньчжурия ролл өндіру компаниясын болат роллдарын шығару үшін құрды. Пештерді отынмен қамтамасыз ету үшін шығысқа қарай 35 шақырым жердегі Фушунда көмір шахталары ашылды, бұл электр станцияларының, көмірді сұйық отынға айналдыру зауыттарының, цемент зауыттарының және кірпіш пештерінің салынуына әкелді. 1930 жылдардың соңына қарай Фэнтянь провинциясында 780-нен астам жапондық өнеркәсіптік кәсіпорындар болды. 1937 жылы Квантун армиясының басшылығымен жапон кәсіпкері Йосисуке Айкава «Манъё» аталатын акционерлік қоғамды құрды, ол Оңтүстік Маньчжурия темір жолының үлкен үлесіне ие болған Маньчжуконың заибацуы, сонымен қатар Ниссан мен Маньчжукоға да тиесілі болды. Жаңа заибацу Шова болат зауытына көп инвестиция жасады және бақылау үлесін алды. Жаңа бизнес-жоспар аясында Шова болат зауыты неміс болат өндірушілерінен Krupp Renn технологиясын лицензиялады және 1937 жылдың қыркүйегінен бастап оқу үшін адамдарды нацистік Германияға жіберді. 1939 жылы Krupp-тан жеткізілген жабдық орнатылды, бұл өндіріс тиімділігін арттырды. 1931-1932 жылдары Маньчжурияда өңделген темірдің жалпы өндірісі 1 миллион тоннаға жетті, оның жартысына жуығы Шова болат зауытында өндірілді; темір өндірісі 1938 жылы 7 миллион тоннаға дейін өсті. 1941 жылы Шова болат зауытының жалпы өндірістік қуаты 1 750 000 тонна темір тақталары мен 1 000 000 тонна өңделген болатты құрады. 1942 жылы Шова болат зауытының жалпы өндірістік қуаты 3,6 миллион тоннаға жетті, бұл оны әлемдегі ірі темір және болат орталықтарының біріне айналдырды. Сондықтан ол Тынық мұхиты соғысында стратегиялық маңызға ие болды және АҚШ Әскери-әуе күштерінің B-29 Superfortress стратегиялық бомбалаушыларының үнемі шабуылдарына ұшырады. Жапон императорлық армиясы Аншанға өнеркәсіптік қорғаныс мақсатында басқа әуе эскадрильяларымен бірге Жапон императорлық әуе күштерінің 104-ші эскадрильясының 1-ші бөлімшесін жіберді. Бұл бөлім Маньчжурия ұшақ құрастыру компаниясы өндірген заманауи Nakajima Ki 84 Ia (Маньчжур типі) «Хаятэ» истребительдерімен жабдықталған болса да, зауыт әуе шабуылдарынан ауыр зақымдар алды, қуатының 30% -ға жуығы жойылды. Соғыс аяқталғаннан кейін Қызыл Армияның жұмысшылар мен шаруалар күштері Шова болат зауытынан қалған барлық жабдықты бөлшектеп, Кеңес Одағына жөнелтті. Қытай коммунистері қираған ғимараттарды басып алып, зауытты Аншан темір және болат зауытына қайта жаңартып, ол қазіргі Қытайдың ірі болат өндіруші зауыттарының бірі болып табылады. Бір ескеретін жайт, B-29 Superfortress миссиясының бірінде капитан Говард Джаррел басқарған ұшақ Аншан аймағының үстінен жапондық зениттік артиллериясының шабуылынан қозғалтқышына зақым келді. Жапондықтар бақылауындағы аумаққа құлаудың орнына, ол солтүстік-шығысқа қарай екі сағаттық қашықтықтағы Владивостокқа, КСРО-ның Еуропалық бөлігіне қонды. КСРО Тынық мұхиты соғысында бейтарап болғандықтан, бомбалаушы қонғанда, барлық экипаж мүшелері дереу тұтқындалды және ұшақ тәркіленді. Бұл оқиға советтік Ту-4 «Бұл» бомбалаушысын жасауға әкелді, ол B-29-дың кері инженериялық көшірмесі болды.

The Shōwa Steel Works (昭和製鋼所) was a Japanese government sponsored steel mill that was one of the showpieces of the industrialization program for Manchukuo in the late 1930s. Shōwa Steel Works began as the Anshan Iron & Steel Works, a subsidiary of the South Manchurian Railway Company in 1918. The city of Anshan in Liaoning was chosen for its proximity to the Takushan iron ore deposits and rail works at Mukden. The company used low grade iron; in 1934 it mined 950,000 tonnes. In 1933, after a reorganization, it was renamed the Shōwa Steel Works. Shōwa Steel produced pig iron and steel, and the steel mill was soon surrounded by a large industrial complex of other factories to produce a variety of metal products. Sumitomo Steel Pipe established a plant to produce steel pipes, and Manchurian Roll Manufacturing Company to produce steel mill rolls. To feed the furnaces, coal mines were established at Fushun, 35 kilometers to the east, which also led to electric power plants, coal liquefaction plants, cement works, brick kilns. By the end of the 1930s, there were over 780 Japanese industrial plants in Fengtian province. In 1937, under the direction of the Kwantung Army, Japanese industrialist Yoshisuke Aikawa organized a holding company called the Manchurian Industrial Development Company ("Mangyō"), a Manchukuo zaibatsu with major shareholdings in the South Manchuria Railway, co owned by Nissan and Manchukuo. The new zaibatsu invested heavily in Shōwa Steel, and took a controlling interest. As part of the new business plan, Shōwa Steel licensed the Krupp Renn process from German steel makers, and sent people to Nazi Germany for training from September 1937. Equipment received from Krupp was installed by 1939, greatly increasing production efficiencies. Total production of processed iron in Manchuria reached 1,000,000 tonnes in 1931 32, of which almost half was made by Shōwa Steel; iron production grew to 7,000,000 of tonnes in 1938. In 1941, Shōwa Steel Works had a total capacity production of 1,750,000 tonnes of iron bars and 1,000,000 tonnes of processed steel. By 1942, Shōwa Steel Works total production capacity reached 3,600,000 tonnes, making it one of the major iron and steel centers in the world. It was therefore of strategic importance in the Pacific War, and was subject to constant attack by B 29 Superfortress strategic bombers of the USAAF. Imperial Japanese Army detached the 1st Chutai (unit) of 104th Sentai (squadron) of the Imperial Japanese Army Air Force, to Anshan, with other air squadrons for industrial defense purposes. Although this unit was equipped with modern Nakajima Ki 84 Ia (Manshū Type) "Hayate" Frank fighters, manufactured by Manchuria Airplane Manufacturing Company, the plant suffered heavy damage from the air raids, losing up to 30% of its capacity. After the end of the war, Workers' and Peasants' Red Army forces dismantled anything that was left of Shōwa Steel Works and shipped it to the Soviet Union. The Chinese communists then occupied the ruins, and rebuilt the factory into the Anshan Iron & Steel Works, which remains one of the major steel producing plants in modern China. As a side note, on one of the B 29 Superfortress missions, an aircraft commanded by Captain Howard Jarrel suffered engine damage through a Japanese antiaircraft burst over the Anshan target zone. Rather than crash land in Japanese held territory, he decided to land in Vladivostok, two hours to the northeast, in the Soviet Far East. As the Soviet Union was still neutral in the Pacific War, when the bomber landed, all crewmen were immediately arrested and the aircraft confiscated. This incident led to the development of the Soviet Tu 4 "Bull" bomber, a reverse engineered copy of the B 29.