Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексикалық консервативті генерал және саясаткер.
Mexican conservative general and politician
1858 жылдың желтоқсан айында консерваторлардың қоңыржай фракциясы Хуареспен келісімге келу үмітімен Зулоаганы құлатты. Содан кейін Мануэль Роблес Песуэла президенттікке өтті. Либералдық үкімет барлық келісім шарттарын қабылдамады, ал консерваторлар Мигель Мирамонды президент етіп сайлады. Қызметтен алынған Зулоага президенттікке деген талаптарынан айнымай, Мирамонның сайлануын мақұлдап, президенттік өкілеттігін оған ресми түрде тапсырды. Зулоага Мирамон үкіметінде белсенді болды, бірақ кейін саяси аренадан шығып кетті. Соғыс аяқталғаннан кейін ол президенттікке талаптанды, бірақ консервативті партизандар елде әлі де белсенді болып жатқандықтан, бұл әрекет сәтті болмады, содан кейін Зулоага елден кетіп қалды. Ол Екінші Мексика империясы кезінде қайта оралды, бірақ көптеген консервативті әріптестерінен өзгеше, Зулоага империяда саяси немесе әскери қызмет атқармады. 1867 жылы Империя құлағаннан кейін Зулоага Кубаға жер аударылып, бейбіт өмірге қайта оралды, соңынан Мексикаға оралды және 1895 жылы қайтыс болғанға дейін онда тұрды.
In December 1858, a moderate faction of the conservatives overthrew Zuloaga, hoping to come to a compromise with Juarez. Manuel Robles Pezuela then ascended to the presidency. The liberal government rejected all offers of compromise, and the conservatives then elected Miguel Miramon as president. The ousted Zuloaga, still clinging to his claims of the presidency, endorsed Miramon's election and officially passed the presidency on to him. Zuloaga remained somewhat active in Miramon's government but eventually retired from the scene. He emerged after the war ended to claim the presidency while conservative guerillas were still active in the countryside, but this came to nothing, and Zuloaga subsequently left the country. He would return during the Second Mexican Empire, but unlike many of his conservative colleagues, Zuloaga played no political or military role within the Empire. After the fall of the Empire in 1867, Zuloaga was exiled to Cuba and returned to civilian life, eventually returning to Mexico, where he lived until his death in 1895.
Ерте өмір
Феликс Зулоага 1803 жылғы 31 наурызда Сонора штатының Аламос қаласында дүниеге келген. 1834 жылғы 8 қазанда ол ұлттық гвардия полковнигі шеніне ие болды және 1837 жылға дейін үндістерге қарсы жорықтарда болды, содан кейін бұрын инженерлер лейтенанты шені берілгеннен кейін Чиуауа департаментін қалдырды.
Felix Zuloaga was born on 31 March 1803 in Álamos, Sonora. On 8 October 1834, he received the rank of colonel of the national guard and was engaged in campaigns against Indians until 1837, when he left the department of Chihuahua, having previously been granted the rank of lieutenant of engineers.
Реформа
Зулоаганың бұрынғы қолбасшысы Игнасио Комонфорт 1856 жылдың желтоқсан айында президенттікке көтеріліп, 19 ғасырдағы Мексика тарихындағы ең маңызды оқиғаларға толы президенттіктердің бірін басқарды. 1857 жылдың басында жаңа конституция жобасы аяқталды, бірақ консерваторлар оның армия мен шіркеуге қарсы бағытталған, бұрын-соңды болмаған реформаларына қарсы күшті оппозиция көрсетті. Ең қызықтысы – бұл конституциялық заңмен бекітілген Лей Лердо заңына қарсылық болды. Бұл заң ұжымдық меншік иелерін мүлкін күштеп сатуға мәжбүрледі, бұл католик шіркеуіне де, коммуналдық жерлерде дәстүрлі түрде шаруашылық жүргізіп келген Мексиканың жергілікті халықтарына да әсер етті. Үкіметтің барлық мемлекеттік қызметкерлерді конституцияға ада болуға ант беруге немесе жұмыстан шығарылатынын мәлімдеуі жағдайды одан әрі шиеленістірді. Көптеген католиктер ант беруден бас тартты, ал ант бермегендер шіркеуден қуылды. Зулоага бастапқыда Игнасио Комонфорттың орталық либералдық үкіметіне адал болды. Ол Пуэбла қаласындағы консерваторлық көтерілісті басуға көмектесті. Конституция бойынша туындаған шиеленіс күшейген кезде Комонфорт астананы тастап, уақытша Такубаяға көшті, ал оның қорғауын Зулоага басқарды. Алайда желтоқсан айында Зулоага үкіметке қарсы қастандық жасады деген күдікке ілікті және тіпті оған айып тағылды.
Zuloaga's old commander Ignacio Comonfort ascended to the presidency in December, 1856, and proceeded to administer over one of the most eventful presidencies in 19th century Mexican history. A convention finished drafting a new constitution for the nation in early 1857, only to encounter extreme opposition from conservatives over its unprecedented reforms aimed against the army and the church. Most notable was the opposition to the constitutional codification of the Ley Lerdo, a law which forced collective entities to forcibly sell their properties, affecting both the Catholic Church, and Mexico's Indigenous communities, who had a tradition of farming on communal lands. Further controversy was inflamed when the government mandated that all civil servants swear an oath to the constitution or lose their jobs. Many Catholics did refuse the oath, but those who did not were excommunicated. Zuloaga was initially loyal to the moderate liberal government of Ignacio Comonfort. He helped command a government effort to put down a conservative rebellion in Puebla. As tensions over the constitution rose, Comonfort left the capital and temporarily resided in Tacubaya where his defenses were commanded by Zuloaga. However, by December, Zuloaga was among those being suspected of plotting against the government, and he was even indicted.
Такубаяның жоспары
Күдік дұрыс болды, өйткені Зулоага консервативті заговоршылармен сөз байласып жатқан. Бірқатар губернаторлармен келісімге келгеннен кейін, заговоршылар 17 желтоқсан күні таңертең Мексика қаласының шетінде ұлттық конституцияны күштен шығару мақсатында Такубая жоспарын жариялады. Үкіметтің жоғарғы бақылауы Игнасио Комонфортқа жүктелуі керек еді, ол үш ай ішінде ұлттық мүдделерге сәйкес жаңа конституцияны жасау үшін тағы бір конституциялық конгресс шақыруға тиіс еді. Бұл конституция ұлттық референдумға ұсынылып, қабылданбаған жағдайда түзетулер үшін конгреске қайтарылуы керек еді. Президент әр штаттан бір өкілден тұратын консультативтік кеңеспен бірге басқаруға тиіс болды. 17 желтоқсанда конгресс Такубая жоспарына қарсы айқын наразылық білдіріп, Комонфорттың билігінің аяқталғанын мәлімдеді. Зулоаганың бригадасы астананы басып алып, конгрессті таратып жіберді. Жоғарғы сот төрағасы Бенито Хуарес және конгресс төрағасы Исидоро Ольвера тұтқындалды. Мексика қаласының әкімшілігі де таратылды. 19 желтоқсанда Комонфорт Такубая жоспарын қабылдағанын ресми түрде жариялады. Ол өзінің ниеттерін түсіндіретін манифест жариялады, онда Такубая жоспарын орташалық келісімге келу мүмкіндігі ретінде қарастыратынын және баламасын анархия деп есептейтінін айтты. 70 депутат Керетаро қаласында қайта жиналып, наразылықтарын білдірді. 30 желтоқсанда стратегиялық маңызды Вера-Крус штаты Такубая жоспарынан бас тартып, Комонфортты жаңа үкіметінің жағдайының тұрақсыз екендігіне көндірді. Комонфорт отставкаға келіп, президенттік лауазымын Бенито Хуареске тапсырды, оны Комонфорт та босатқан еді. Ол өзіне адал әскерлерін жинап, Зулоага үкіметімен шайқасқа түсті, бірақ адал гарнизонның көп бөлігі ақырында Комонфортты тастап кетті, осыдан ол астанадан және соңында елден қашуға мәжбүр болды.
The suspicion was well placed as Zuloaga was plotting with conservative conspirators. After coming to an arrangement with certain governors, the conspirators in a suburb of Mexico City declared the Plan of Tacubaya on the morning of December 17 to set aside the national constitution. The supreme control of the government was to be entrusted to Ignacio Comonfort who was to convoke within three months another constitutional congress for framing another constitution more in line with the national will, to be submitted to a national plebiscite and in the event of its non acceptance to be returned to the congress for an amendment. The president was tso rule with a consultative council composed of one representative from each state. On 17 December, congress made a solemn protest against the Plan of Tacubaya, and declared the Comonfort's authority had now come to an end. Zuloaga's brigade occupied the capital and dissolved the congress. Benito Juarez, president of the Supreme Court and Isidoro Olvera, president of the congress were arrested. The ayuntamiento of Mexico City was also dissolved. On 19 December, Comonfort officially announced that he had accepted the Plan of Tacubaya. He released a manifesto explaining his motives, expounding that he viewed the Plan of Tacubaya as an opportunity for a moderate compromise and viewing the alternative as anarchy. Seventy deputies reassembled in Querétaro and aired their protests. On 30 December, the strategic state of Vera Cruz abandoned the Plan of Tacubaya, convincing Comonfor that his new government's position was precarious. Comonfort would resign, passing the presidency over to Benito Juarez whom Comonfort had also released. He gathered his loyal troops and engaged in skirmishes with the Zuloaga government, but most of the loyal garrison eventually abandoned Comonfort, leading him to flee the capital, and eventually the nation.
Төрағалық
Коммонфортпен болған шайқаста жеңіске жеткеннен кейін, Зулоага 21 қаңтарда астанада тәртіп орнатуға уәде берген манифест жариялады. Ол содан кейін Такубая жоспарына сәйкес жаңа мемлекет басшысын таңдауға таңдалған адамдарды атады. 22-сі хунта Сенат палатасында жиналды, Феликс Зулоага жиырма алты дауыспен, бір дауыс Санта-Аннаға, ал бір дауыс генерал Эчегарайға берілді. Хунта содан кейін ант қабылдау мәтінін жазды, оны Зулоага келесі күні оқыды, ол барлық мексикалықтардың тәуелсіздігін, дінін және бірлігін сақтауға уәде берді, бұл Игуала жоспарындағы уәделерді қайталады. Жаңа құрылған консервативтік үкіметті елордадағы шетелдік дипломатиялық корпус, АҚШ-ты қоспағанда мойындады. 24-і Зулоага министрлерді тағайындады. Луис Гоназага Куэва Ішкі істер министрі, Иларио Эльгуэро Үкімет министрі, Мануэль Ларрайнзар Әділет және діни істер министрі, Хосе де ла Парра Соғыс министрі, Хосе Иеро Малдонадо Даму министрі болды. Зулоага әр штаттан екі өкілден тұратын үкімет кеңесін тағайындады. 28 қаңтарда "Лей Лердо" заңын жою туралы жарлық жарияланды және шіркеу тартып алған мүлікті қайтаруға шақырылды. Сол күні жарияланған басқа декреттер 1857 жылғы конституцияға ант беруден бас тартқандықтан жұмысынан айырылған барлық мемлекеттік қызметкерлерді бұрынғы лауазымдарына қайтарды, сондай-ақ "Лей Хуарес" заңын жоққа шығарды. 31 қаңтарда президент Зулоага Папа Пий IX-қа елінің католик дініне адалдығын растайтын хат жолдады. Штаттар Хуареске немесе Зулоагаға адалдықтарын жариялады және олардың әскерлері соғысқа дайындалды. Жаулықтар басталғаннан кейін, Зулоага Веракрустың стратегиялық маңыздылығын біліп, штат губернаторы Мануэль Гутьеррес Самораны өзіне тартуға тырысты, бірақ ол Хуарес үкіметін қолдайтынын мәлімдеді. Сол уақытта солтүстіктегі либералдық күштерді Сантьяго Видаурри ұйымдастырды, ал Мануэль Добладо Селая қаласында орналасқан ішкі аймақта либералдық коалицияны басқарды. 1858 жылдың 10 наурызында либералдар Саламанка шайқасында жеңіліп, елдің ішкі бөлігін консерваторлар үшін ашты. Хуарес сол кезде Гвадалахарада болды, онда әскердің бір бөлігі бүлік көтеріп, оны түрмеге қамап, бір кезде оның өміріне қауіп төндірді, бірақ либералдық министр және тұтқын Гильермо Прието жау әскерлерін Хуареске оқ атпауға көндірді. Жауласқан топтар қаланы бақылау үшін күрескен кезде Хуарес және басқа либералдық тұтқындар келісім бойынша босатылды, содан кейін наурыз айының соңында Гвадалахара консерваторлардың толық бақылауына көшті. Хуарес Сантос Деголладоны әскерлерінің басшысы етіп тағайындады, содан кейін Мансанильодан Панама арқылы Веракрусқа қарай 1858 жылдың 4 мамырында аттанды. 24 шілдеде Мирамон Гуанахуатоны басып алды, ал Сан-Луис-Потосиді консерваторлар 12 қыркүйекте басып алды. Видаурри 29 қыркүйекте Ахуалулько шайқасында жеңілді. Қазан айына қарай консерваторлар өздерінің күш-қуатының шыңына жетті. Консерваторлар республикадағы ең көп халқы бар қалаларды бақылады, либералдық Вера-Круз астанасы елдің ішкі аймағынан бөлініп қалды. Алайда либералдар елдің солтүстігі мен оңтүстігінің маңызды бөлігінің адалдығын сақтап қалды. Соғыстың алғашқы айларындағы маңызды жеңістеріне қарамастан, Зулоага үкіметінің жағдайы толығымен қауіпсіз емес еді. Мексиканың орталық республикасы кезінде болғандай, штаттарды департаменттерге азайту арқылы елдің унитарлық ұйымдастырылуын қайта жаңғыртуға тырысу танымал болмады. Консерваторлар да үш топқа бөлінді: Санта-Аннаның жақтастарынан шыққан Сантанистар 1853-1855 жылдардағы Санта-Аннаның диктатурасы кезінде болғандай авторитарлық үкіметке ұмтылды, Зулоагуистар Зулоаганы сақтап қалуды қалады, ал Фьюзионистер либералдармен келісімге келуді көздеді. Зулоага үкіметі де қаржы табуға тырысты, дін қызметкерлерінің жарналары, мәжбүрлі қарыздар және тарифтердің өсуі үкіметтік шығындарды қамтамасыз етуге жеткіліксіз болды. Такубая жоспары конституцияны жазу үшін конгресс шақыруды талап етті, бірақ бұл соғыс кезінде мүмкін емес болып шықты. Зулоага кабинеті уақытша конституцияны жазды. 1858 жылдың қазан айына қарай консерваторлар өздерінің күш-қуатының шыңына жетті. Қараша айының басында Зулоаганың үкімет министрі Жареки отставкаға кетуді ұсынды, бірақ ол қабылданбады. Либералдар Гвадалахараны басып алып, Мексика қаласында алапат қорқыныш тудырды. Зулоага ағылшын және француз шетелдік өкілдерімен жиі кездесулер өткізді, ал екі ел Хуареске қарсы блокада ұйымдастыруға дайын екендіктерін көрсетті. Хуарес АҚШ-тың жақсы ниетіне ие болған, оның министрі Форсайт Зулоага үкіметін мойындаудан бас тартқан. 1858 жылдың 20 желтоқсанында, билікке келгеннен шамамен бір жыл өткен соң, Зулоага өзіне қарсы бағынышпен бетпе-бет келді. Эчегарай Аютладан ел үшін жарамды конституцияны жазу үшін конгресс шақыру жоспарымен бағыныш жариялады. Зулоага бүліктерді басу шараларын қабылдады, елордадағы күштерге жеке басшылық етуге кірісіп, бүлікшілермен кез келген байланысты тыйымлады. Ол Эчегарайды айыптаған манифест жариялады, оны әскердегі лауазымынан шеттетуге ұйғарды. Мануэль Добладо да тұтқынға алынды. Мануэль Роблес Пезула 23 желтоқсанда Аютла жоспарының өңделген нұсқасын жариялады, ол елордадағы әскери қолдау тапты. Зулоага егер наразылық оның жеке тұлғасына болса, отставкаға кететінмін деді, бірақ егер жоспар консервативтік принциптерін құлатуға бағытталған болса, келіспейтінін мәлімдеді. Адал әскерлер дезертирлік жасаған сайын, Зулоага түн ортасында отставкаға кетіп, бүлікшілер Зулоагаға зиян келтірмейтіндей уәде бергеніне қарамастан, британдық елшілікке паналады. Роблес Пезула жоспарына қолдау көрсету үшін комиссарларды жіберді және консервативтік батыр Мигель Мирамонды ескермей, өкілдерден тұратын хунта құруға кірісті, бұл консервативтік радикальдарды ашуландырды. Алайда Роблес ақырында Мирамонға өкілдік беруге келісті. Темірқазық Зулоага бұрынғы отставкасын қайтарып алды, бірақ жағдайға байланысты, 1859 жылдың 31 қаңтарында президенттік лауазымды Мирамонға ресми түрде беруге келісті. Оның ойын өзгертуіне жол бермеу үшін Мирамон оны елдің ішкі аймағына жіберді. Зулоага үкіметтен кетті. Мирамон соғысты белсенді түрде жалғастырып, Хуарес астанасы Веракрусты басып алуға екі рет әрекеттенді. 1860 жылдың наурызындағы екінші әрекетінде оның теңіз күштері Хуаресті қорғап тұрған АҚШ теңіз күштерімен тоқтатылды. Либералдық жеңістер жиналып, Хуарес 1861 жылдың қаңтарында астананы қайта басып алды, бірақ консервативтік партизандар, әсіресе Леонардо Маркес елдің ауылдық аймақтарында белсенді болып қала берді.
After triumphing in the minor skirmish with Comonfort, Zuloaga on January 21, published a manifesto promising order in the capital. He then named the individuals who had been chosen to be a part of the junta that was meant to choose the new head of state according to the Plan of Tacubaya. On the 22nd the junta met in the senate chambers and Felix Zuloaga was chosen by twenty six votes, one vote going to Santa Anna, and one vote going to General Echeagaray. The junta then drafted an oath of office, which Zuloaga read the following day, promising to uphold and protect, independence, religion, and unity between all Mexicans, echoing the promises made in the Plan of Iguala. The newly established conservative government was recognized by the foreign diplomatic corps at the capital with the exception of the United States. On the 24th, Zuloaga named his ministers. Luis Gonazaga Cueva was made Minister of the Interior, Hilario Elguero was made Ministry of Government, Manuel Larrainzar was made Minister of Justice and Ecclesiastical Affairs, and Jose de la Parra was made Minister of War, and Jose Hierro Maldonado was made Minister of Development. Zuloaga then named a council of government made up of two representatives from each state. On 28 January, a decree was published nullifying the Ley Lerdo, and calling for the property which had been seized by the church to be returned. Other decrees published on the same day restored to their former employment all civil servants who had lost their jobs in refusing to swear an oath to the constitution of 1857, and also nullified the Ley Juarez. On 31 January, President Zuloaga directed a letter to Pope Pius IX reaffirming his country's adherence to the Catholic faith. States were declaring their loyalty to either Juarez or Zuloaga and their respective armies were preparing for war. After hostilities broke out Zuloaga, knowing the strategic importance of Veracruz, tried to win over the governor of the state, Manuel Gutiérrez Zamora, who however affirmed his support for the government of Juarez. In the meantime liberal forces in the north were being organized by Santiago Vidaurri while Manuel Doblado led a liberal coalition in the interior headquartered in the town of Celaya. On 10 March 1858, the liberals lost the Battle of Salamanca, which opened up the interior of the country to the conservatives. Juarez at this point was in Guadalajara, when part of the army there mutinied and imprisoned him, at one point threatening his life, until fellow liberal minister and prisoner Guillermo Prieto dissuaded the hostile soldiers from shooting Juarez. As rival factions struggled to control the city, Juarez and other liberal prisoners were released on agreement after which Guadalajara was fully captured by conservatives by the end of March. Juarez now made Santos Degollado the head of his armies, and then decided to head towards Veracruz, embarking from Manzanillo, crossing Panama, and arriving in Veracruz on May 4, 1858. On 24 July, Miramon captured Guanajuato, and San Luis Potosi was captured by the conservatives on 12 September. Vidaurri was defeated at the Battle of Ahualulco on 29 September. By October the conservatives were at the height of their strength. The conservatives controlled the most populous cities of the republic, and the liberal capital of Vera Cruz was cut off from the interior of the country. The liberals however still had the loyalty of significant parts of the north and the south of the country. Despite his significant victories in the first few months of the war, the Zuloaga government's position was far from entirely secure. An attempt to revive the unitary organization of the country by reducing the states to departments as they existed during the Centralist Republic of Mexico, proved to be unpopular. The conservatives were also divided into three factions: the Santanistas, named after supporters of Santa Anna, wanted a more authoritarian government as had exited during the dictatorship of Santa Anna from 1853 to 1855, the Zuloaguistas wanted to retain Zuloaga, and the Fusionists wanted to compromise with the liberals. The Zuloaga government was also struggling to find funds, the contributions of the clergy, forced loans, and increased tariffs not being sufficient to sustain government expenses. The Plan of Tacubaya had called for a congress to be summoned in order to draft a constitution, but this was proving to be impractical in the middle of the war. Zuloaga's cabinet drafted a provisional constitution. By October, 1858, the conservatives were at the height of their strength. In early November, Zuloaga's minister of Government Jarequi offered to resign but it was not accepted. The liberals then took Guadalajara causing alarm in Mexico City. Zulaoga was holding frequent conferences with the British and French foreign representatives, and the two powers showed themselves disposed to help blockade Juarez. Juarez, however had long gained the good will of the United States, whose minister Forsyth had refused to recognize Zuloaga's government. On 20 December 1858, about a year since he first came to power, Zuloaga had to face a pronunciamiento against himself. Echeagaray pronounced at Ayutla with a plan to summon a congress to frame a constitution suitable for the nation. Zuloaga passed measures to put down the revolt, assuming personal command of the forces at the capital, and forbidding all interaction with the rebels. He passed a manifesto condemning Echeagaray who was stripped of his post in the army. Manuel Doblado was also arrested. A modified form of the Ayotla Plan was proclaimed by Manuel Robles Pezula on 23 December, and found some military support in the capital. Zuloaga offered to resign if the objection was to him personally, but would not assent if the plan was meant to overthrow his conservative principles. As loyal troops kept defecting, Zuloaga resigned before midnight and sought asylum with the British legation in spite of the insurgents promises to keep Zuloaga unharmed. Robles Pezuela sent commissioners out to gain adherence to his plan, and began to assemble a junta of representatives ignoring, however the conservative hero Miguel Miramon, upsetting conservative hardliners. Robles, however eventually conceded in granting Miramon representation. Meanwhile, Zuloaga had taken back his previous resignation, but due to the circumstances, agreed to officially pass on the presidency to Miramon on 31 January 1859. To keep him from changing his mind, Miramon had him sent to the interior. Zuloaga then left the government. Miramon would go on to wage the war energetically and make two attempts to capture Juarez's capital at Vera Cruz. His second attempt in March 1860, would see his naval forces intercepted by the U. S. navy which was protecting Juarez. Liberal victories then accumulated until Juarez took back the capital in January 1861, though conservative guerilla's most notably Leonardo Marquez remained active in the countryside.
Кейінгі өмірі
Осы жағдайдың арасында, консервативті күштер әлі де белсенді болған кезде, Зулоага 1861 жылы тағы да президенттік лауазымын өзіне қайта жариялады, бірақ бұл ешқандай нәтиже бермеді. Ол келесі жылы қайтадан елден шығып кетті. 1864 жылдың тамызында Екінші Мексика империясы тұсында Мексикаға оралды, бірақ енді саясатқа қатыспады. Ол империя құлағаннан кейін де тірі қалды, бірақ Кубаға жер аударылды, Бенито Хуарес қайтыс болған соң ғана өз еліне қайтып келді. Зулоага темекі саудагері болып жұмыс істеді және 1895 жылға дейін өмір сүрді.
It was amidst this situation, with conservative forces still active, that Zuloaga once more publicly emerged in 1861, once more claiming the presidency, but to no effect. He left the country again the following year. He returned to Mexico in August 1864, during the Second Mexican Empire, but no longer played any role in politics. He survived the fall of the Empire but was exiled to Cuba, returning to his country after the death of Benito Juarez. Zuloaga became a tobacco merchant, living until 1895.