Кіріспе
Мексика президенті 1855 жылы Хуан Непомусено Альварес Хуртадо де Луна, көбінесе Хуан Альварес деп танылған (27 қаңтар 1790 – 21 тамыз 1867) – Оңтүстік Мексикада ұзақ жылдар бойы каудильо (аймақтық көшбасшы) болған және 1855 жылы либералдар Антонио Лопес де Санта-Аннаны биліктен қуғаннан кейін екі айға Мексика президенті болды. Оның президенттігі Ла Реформа дәуірінің маңызды кезеңін ашты. Альварес Мексиканың оңтүстігіндегі Тьерра Калиентеде жерлерін қорғаған үнді шаруаларының қолдауымен билікке жетті. Ол Тәуелсіздік соғысында Хосе Мария Морелос және Висенте Герреро сияқты көтерілісшілердің батырларымен бірге шайқасты, содан кейін "Пастри соғысынан" бастап Мексика-Америка соғысына, Реформа соғысына және Екінші француз интервенциясына қарсы соғысқа дейін өміріндегі барлық маңызды соғыстарға қатысты. Либералды реформатор, республикашыл және федералист болған ол 1854 жылы Аютла жоспарын қолдаған революцияның жетекшісі болды, бұл Санта-Аннаның биліктен алынуына және Мексика тарихындағы Либералды реформа деп белгілі болған саяси кезеңнің басталуына әкелді. Тарихшы Питер Гвардиноның сөзінше: "Альварес Мексиканың шаруаларды [Мексиканың] саяси жүйесіне енгізудегі, жалпы еркек сайлау құқығы мен муниципалитеттердің дербестігін жақтаудағы ең маңызды жақтас болды".
Juan Nepomuceno Álvarez Hurtado de Luna, generally known as Juan Álvarez, (27 January 1790 – 21 August 1867) was a general, long time caudillo (regional leader) in southern Mexico, and president of Mexico for two months in 1855, following the liberals' ouster of Antonio López de Santa Anna. His presidency inaugurated the pivotal era of La Reforma. Álvarez had risen to power in the Tierra Caliente, in southern Mexico with the support of indigenous peasants whose lands he protected. He fought along with heroes of the insurgency, José María Morelos and Vicente Guerrero in the War of Independence and went on to fight in all the major wars of his day, from the "Pastry War", to the Mexican–American War, and the War of the Reform to the war against the Second French Intervention. A liberal reformer, a republican and a federalist, he was the leader of a revolution in support of the Plan de Ayutla in 1854, which led to the deposition of Santa Anna from power and the beginning of the political era in Mexico's history known as the Liberal Reform. According to historian Peter Guardino: "Álvarez was most important as a champion of the incorporation of Mexico's peasant masses into the polity of [Mexico] advocating universal male suffrage and municipal autonomy."
Ерте өмір
Хуан Альварес 1790 жылғы 27 қаңтарда Санта-Мария-де-ла-Консепсьон Атояк қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Сантьяго Галисиядан Антонио Альварес, анасы Акапулькодан Рафаэла Хуртадо болды. Ол Мексика қаласында Игнасио Авилес басшылығымен білім алды, кейін Альварес өзінің тұңғыш ұлының білімін оған сеніп тапсырды. 1810 жылы Мексиканың тәуелсіздік соғысы басталғанда ол Хосе Мария Морелос әскеріне қосылып, 17 қарашада 1810 жылы Гуадалупе полкінің екінші батальонының құрамына кірді және келесі айда сержант болып тағайындалды. Бір жылдан кейін ол полковник атағын алды. Морелос оған сеніп тапсырған алғашқы маңызды міндеттердің бірі – үлкен қауіп-қатермен Закатулаға сапар шегу болды. Ол Морелостың жеке күзетіне ілігіп, 11 қаңтарда испан генералы Франсиско Паристің жеңіліске ұшырауына қатысты. Морелос оны Сан-Диего бекінісінің капитуляциясын қабылдау үшін жіберген отрядқа жетекші етіп тағайындады. Осы кезде ол опасыздық құрбаны болды, себебі бекіністің испан қолбасшысы Альварес әскерін бекініске жақындауға рұқсат берген соң оқ жаудырды. Альварес әскерінің көп бөлігі қаза тапты, ал Альварес екі аяғынан жарақат алды. Дегенмен, солдаты Диего Эухенио Салас, өзі де жарақаттанған болатын, оны қауіпсіз жерге шығарды. Соғыс барысында ол үйінен және отыз бес песодан тұратын мүлкін жоғалтты, содан кейін ол жерден тамақтанып күш алды, бірақ испандарға қарсы күресін жалғастырып, «Галлего» деген лақап атын алды. 1821 жылы ол Агустин де Итурбидедің Тригарантин армиясына қосылып, үш жүз әскермен Акапульконы қоршауға алып, 15 қазанда портты басып алды. Тәуелсіздік желісінен кейін ол зейнеткерлікке шығуға рұқсат сұрады, бірақ үкімет оның өтінішін қабылдамады, оның орнына Акапулько бекінісіне қолбасшылық ету міндетін жүктеді.
Бірінші Мексика Республикасы
1822 жылдың соңында Висенте Герреро мен Николас Браво Бірінші Мексика империясына қарсы шыққанда Альварес оларға қосылды, ал 1824 жылғы Конституция қабылданғаннан кейін ол орташа республикалық партияға қосылды. Ол президент Висенте Геррероны құлатуға бағытталған Жалапа жоспарына қарсы болды және президент Герреро ақырында құлатылғанымен, оның үшін күресті. 1833 жылдың мамырында Валентин Гомес Фариастың либералдық басшылығына қарсы консервативтік көтеріліске қарсы күресті, ал Гомес Фариас Санта-Аннамен құлатылғаннан кейін Альварес оған қарсы оңтүстік аймағын көтерді, бірақ оның қозғалысы сәтсіз аяқталып, ол жер аударылуға үкім шығарылды, бірақ кейіннен Акапулькодағы тағы бір көтерілісті бейбіт түрде таратып жібергені үшін жазасы жеңілдетілді.
Мексика Орталық Республикасы
Ол 1838 жылғы кондитерлік соғысында француздарға қарсы үкіметке қызметтерін ұсынды, ал 1841 жылы Анастасио Бустамантеге қарсы көтеріліске қатысқаннан кейін, жеңімпаз Санта-Анна Альваресті генерал-дивизияға көтерді. Ол Чилапа және Тьерра Калиенте тауларындағы үндістердің көтерілістерін басып, олардың этникалық қақтығыстар сипатын қабылдауына мүмкіндік берді. Мексика-Америка соғысында көзге түспесе де, ол соғысқа қатысты. Соғыс кезінде ол Пуэбланың генерал-командующийы болып тағайындалды және американдық басқыншыларды мазалады. Ол елдің оңтүстігінде Герреро штатын құруға көмектесті және оның алғашқы губернаторы болды. Ол президент Мариано Аристаны құлатқан және 1853 жылы Санта-Аннаның қайта оралуына жол ашқан Халиско жоспарына қарсы күресті.
Аюттаның жоспары
Альварес Санта-Аннаның диктатурасына қарсы болды және 1854 жылғы 20 ақпанда үкіметке қарсы көтеріліс жариялады. Диссидент полковник Флоренсио Вильяреал 1 наурызда Герреро штатының Аютла қаласында революциялық бағдарлама жариялады. Преамбулада диктатураға қарсы наразылықтар білдіріліп, одан кейін тоғыз бап жазылды. 1. Санта-Анна мен оның офицерлері халық атынан биліктен айырылды. 2. Ұлттың көпшілігі жоспарды қабылдағаннан кейін, революциялық бас қолбасшы әр штат пен аумақтың өкілдерінен жиналыс шақырып, уақытша үкіметті таңдауға тиіс болды. 3. Уақытша президентке үкіметтік міндеттерді орындау және ұлттық егемендікті қорғау үшін жеткілікті өкілеттік берілді. 4. Жоспарды қабылдаған штаттар жаңа үкімет құруға тиіс болды, сонымен қатар республиканың тұтастығы баса назарға алынды. 5. Уақытша президент конгресс шақыруға міндетті болды. 6. Сауда және әскери істер тиісінше басқарылуға тиіс болды. 7. Әскери шақыру және паспорт заңдары жойылуға тиіс болды. 8. Жоспарға қарсы шыққандар ұлттық тәуелсіздікке қауіп төндіретін жандар ретінде қарастырылуға тиіс болды. 9. Қозғалыстың басында Николас Браво, Томас Морено және Хуан Альварес тұрды. Жоспар Акапулькода бірнеше түзетулермен бекітілді, оның ішінде ұлттық ерік-жігерге сәйкес өзгерістер енгізуге мүмкіндік беретін ереже де болды, және Альварес қозғалыстың басшысы болып сайланды. Санта-Анна бүлікшілерге қарсы қатал шаралар қолданды, оның ішінде революционерлерге тиесілі мүлікті тәркілеу, жау қалаларын өртеу және қарулы революциялық қолбасшыларды атып тастау. Санта-Анна жеке өзі әскерін Акапулькоға қарсы басқарды, бірақ қаланы басып ала алмады және Мексика қаласына қайта шегінуге мәжбүр болды. Ол күресті жалғастырды, бірақ революция таралып, 1855 жылдың тамызында Санта-Анна биліктен бас тартты. Оның астанадағы ізбасары Мартин Каррера келісімді кандидат болуға тырысып, Аютла жоспарының баптарын іске асыруға кірісті, бірақ Альварес пен басқа басшылар оған сенбеді, оны Санта-Анна режимінің қалдығы және революцияны әлсіретуге немесе өз мүддесіне пайдалануға тырысқан адам деп қарады. Бір ай бойы келісімге келе алмағаннан кейін Каррера отставкаға кетті, ал үкіметтің әкімшілік жауапкершілігі Мехико қаласы гарнизонының қолбасшысы Ромуло Диас де ла Вегаға жүктелді, ол Аютла жоспарын қолдады және Хуан Альварес келуін күтті. Альварес және оның әскері 1855 жылғы 8 қыркүйекте Чильпансингоға жетті. Осы уақытта оның лейтенанты Игнасио Комонфорт Лагостада болды, ол басқа тәуелсіз революциялық көшбасшыларды Альварес басшылығын мойындауға көндіруге тырысты. Бұл орындалды, және Альварес Игуалаға қарай жол тартты, Куернавакада біраз уақыт тұруды жоспарлады. Игуала қаласында 1855 жылғы 24 қыркүйекте Аютла жоспарының 2-бабына сәйкес ол әр штат пен аумақтан бір өкілді тағайындау туралы жарлық шығарды және оларды 4 қазан күні Куернавакада жиналып, уақытша президентті сайлауға шақырды. Өкілдер жиналыстың төрағасы болып бұрынғы либерал президент Валентин Гомес Фариас сайланды, ал хатшылардың бірі ретінде Мексиканың болашақ президенті Бенито Хуарес тағайындалды. Сол күні олар Альваресті президент лауазымына сайлады.
Төрағалық
Президент кабинет құрастырды және Айтұла жоспары кезіндегі қолбасшылардың бірі Игнасио Коммонфортты соғыс министрі етіп таңдады. Мельхор Окампо қарым-қатынастар министрі, Гильермо Прието қазына министрі, Бенито Хуарес әділет және діни істер министрі болды. Мигель Лердо де Техаданы даму министрі етіп тағайындады. Әкімшіліктің алғашқы қадамы – уақытша конституция ретінде қызмет ететін негізгі заңды жасау болды. Альварес федералдық үкіметтің билігін күшейтуге және Мексиканың созылмалы қаржы дағдарысын жеңілдетуге мұқтаж болды. Президент атқарушы лауазымда бос орын туған жағдайда, оны мемлекеттік кеңес толтыру керек деп жарлық шығарды. 15 қазан күні ол Санта-Аннаның әскерге шақыру шараларына байланысты көптеген әскери дезертирлерге кешірім жасады. 16 қазан күні 1856 жылғы ақпан айында Долорес Идальгода жиналатын конгреске шақыру жасалды, оның мақсаты – 1841 жылғы Такубая негіздеріне сүйене отырып, республикалық, демократиялық және өкілдік формада ұлтты ұйымдастыру еді. Конгресс күтілгендей өтетін болды, бірақ Альварес президенттік лауазымнан одан бұрын кететін еді. Мексика тарихындағы милитаризмнен туған тәртіпсіздіктерге байланысты, кабинетте әскериді таратып, жаңадан бастау туралы идея талқылана бастады, Окампо мен Хуарес бұл идеяны қолдады, ал Коммонфорт әскери топты реформалауды қалап, оны жоюға қарсы болды. Бұл кабинет ішіндегі келіспеушіліктердің бір мысалы ғана еді және Коммонфорт өзге министрлеріне қарағанда көңілдірек болып есептелді. Кабинет ішіндегі үздіксіз қақтығыстар радикалдық Окампоның 7 желтоқсанда отставкаға кетуіне әкелді, ал оның лауазымы Мигель Мария Ариохаға берілді. Осы арада республика бойынша конституциялық тәртіпсіздіктер орын алды. Айтұла жоспарының 4-бабы бойынша құрылған жаңа жергілікті үкіметтер өз аумақтарына толыққанды билікке ие болды, ал федералдық үкімет бұл тенденцияға қарсы қатаң шаралар қолданды, әскери губернаторлар мен генерал-командирлерге қазыналық мәселелерге араласуға немесе кеден үйлерінің қаражатын тартып алуға тыйым салды. Ол кезде Куернавакадан басқаруды жүргізіп келген Альварес өзінің әскерімен бірге Мексика қаласына көшті. Оның әскерлерінің, «пинтос» (дақты) деп белгілі болған қатыгездігі сенімсіздік пен алапатты тудырып, Альварес Коммонфорттың пайдасына құлатылмақ деген қауесеттерге әкелді.
"La Reforma" мұражайдың ашылуы
Алварес кабинеті прогрессивті штат губернаторлары Бенито Хуарес пен Мелхор Окампоны, сондай-ақ ақын Гильермо Приетоны қамтыды. Бұл тәуелсіздіктен бері өскен либералдардың жаңа буыны еді, олар Альварес басшылығымен басталған және ақырында Ла Реформа деп аталған кезеңде бұрын-соңды болмаған реформаларды қабылдауды ниеттенді. Реформалар 1857 жылғы Конституцияға әкеліп соқты және 1867 жылға дейін толығымен аяқталмайтын шараларға қарсылармен ашық қақтығысқа ұласты. Олар Мексика дін қызметкерлерінің канондық және азаматтық заң бойынша иеленген тәуелсіз құқықтық жеңілдіктерінен (фуэрос) айырылған Лей Хуарес заңымен басталды. Лей Хуарес заңының бастауы атақты пастор Хавьер Миранданың ісі болды. 1855 жылдың 20 қарашасында бұрынғы консервативті министр, отец Миранда Пуэбла қаласындағы үйінен тұтқындалды. Одан кейін ол Мексика қаласына жеткізіліп, Сан-Иполито казармасына қамалды. Бұл техникалық тұрғыдан заңсыз болды, өйткені үкімет шіркеу билігінің келісімінсіз дін қызметкерін түрмеге қамауға құқылы емес еді. Консервативті баспасөз ашуланды, тіпті либералды баспасөз де тұтқындауды еріксіз деп сынап, Миранданы соттауға және үкіметтің оны тұтқындау себептерін түсіндіруге шақырды. Пуэбла архиепископы үкіметке наразылық білдірді, бірақ нәтиже болмады. Үкімет Миранданы Веракрус портындағы Сан-Хуан-де-Улуа бекінісіне ауыстырумен ғана шешілді. Тұтқындау Миранданың саяси көзқарастарына байланысты деген күдік болды. 1855 жылдың 22 қарашасында Лей Хуарес заңы қабылданды. Діни соттар азаматтық істерді қарау құқығынан айырылды. Олар канондық заң бойынша дін қызметкерлерін соттауға рұқсат етілді. Отец Миранданың ісін ескере отырып, консерваторлар бұл шараны дін қызметкерлеріне қарсы қатаң заңдар қабылдау, дін қызметкерлерін кез келген сылтаумен тұтқындау және содан кейін оларды азаматтық соттарда соттау құралы деп айыптады. Бұл шараға қарсылар үкімет депутаттарын екіжүзділікпен айыптап, өздерінің иммунитетін сақтап, заң алдында теңдік принципін қолдайтындарын мәлімдеді. Архиепископ бұл шараға наразылық білдіріп, шіркеулік фуэрос мәселесін Папаға жіберуді ұсынды, бірақ үкімет бұл ұсынысты қабылдамады. Консервативті генералдар Санта-Анна мен Бланко лауазымдарынан ресми түрде босатылды, ал либералдар Деголладо мен Морено генералдар болып тағайындалды. Коммонфорт енді отставкаға кететінін және тек бас қолбасшы лауазымын сақтайтынын мәлімдеді. Альварес өз хатшыларына қалай әрекет ету керектігі туралы ұсыныстар дайындауды тапсырды, сондай-ақ кеңесіне органикалық жарғының жобасын әзірлеуді тапсырды. Осы уақытта консерваторлар президенттікке орташалық көзқарастағы Коммонфортты қолдауға көшті.
Отставка
Альварес президенттік лауазымнан кетуді және оны Коммонфортқа тапсыруды мұқият қарастырды, бірақ соңғысының қарсыластары Альваресті лауазымында қалуға көндірді. 4 желтоқсанда Альварес либералдық партияның ең белгілі өкілдерін шақырып, қалай әрекет ету керектігі туралы кеңес сұрады. Ол бұл мәселеде шешімін таппады, келесі күні министрлер кабинетінің барлық мүшелерінің отставкасын қабылдады және Луис де ла Розаны жаңасын құруға шақырды. Альварес президенттік лауазымда болған кезеңде кабинет портфелдері бос қалды. Гуанахуатода Мануэль Добладо 6 желтоқсанда Хуан Альварес үкіметіне қарсы шығып, Игнасио Коммонфортты жаңа президент етіп ұсынды. Оның манифесінде Альварес мексикалықтарды біріктіретін дінге шабуыл жасады деп айыпталды. Бұл қадам артық болды, өйткені көтеріліс туралы хабарлар астанаға тіпті жетпес бұрын, әкімшілік жұмыстар мен Мехико қаласының климатын ұнатпайтын қарт президент Альварес лауазымнан кетуге шешім қабылдады және 8 желтоқсанда бұл туралы мәлімдеді. Альварес Коммонфортпен кездесіп, 11 желтоқсанда оған президенттік лауазымды ресми түрде тапсырды.
Кейінгі өмірі
Альварес 18 желтоқсанда әскери қадағалаумен астанадан шығып, Геррероға бет алды, онда Комфорт үкіметіне қарсы көтерілістерге қарсы күресті. Ол Реформа соғысы кезінде либералдық мақсат үшін оңтүстік штаттарды операциялық базасы ретінде пайдаланып күресін жалғастырды. 1861 жылы басталған екінші француз интервенциясы кезінде ол президент Хуареске күрестің жалғасуын ұсынды, ал Хуарес орталық үкіметпен байланыс үзілген жағдайда шығыс әскерлеріне Альвареске бағынуды бұйырды. Ол 1866 жылы француздардың шегінуін және 1867 жылғы маусымда Екінші Мексика империясының құлауын көруге жетті. Альварес сол жылы 21 тамызда дүние салды.