Кіріспе

Огл округі, Иллинойс штатында орналасқан ядролық электр станциясы.

Байрон ядролық генерациялау станциясы – Иллинойс штатының Огл округінде, Рок өзенінен шығысқа қарай 3 километр жерде орналасқан ядролық электр станциясы. Реактор ғимараттары Commonwealth Edison компаниясымен салынған және екі Westinghouse Four Loop қысымды су реакторын, 1-ші және 2-ші блоктарды қамтиды. Олар 1985 жылдың қыркүйегінде және 1987 жылдың тамызында жұмысын бастады. Стаңцияның иесі және операторы – Constellation Energy. Стаңция солтүстік Иллинойс және Чикаго қаласын электрмен жабдықтайды. 2005 жылы ол орташа есеппен шамамен 2450 МВт қуат өндірді, бұл 2 миллионға жуық американдық үйді қуатпен қамтамасыз етуге жеткілікті. Стаңцияда 600-ден астам адам жұмыс істейді, олардың көп бөлігі Огл және Виннебаго округтерінен. Сонымен қатар, стаңцияда екі биік, 151 метрлік (495 фут) салқындату мұнарасы бар. Байрон станциясы 1981 жылы жер асты суларының тритиймен ластануына байланысты сотқа шағым түскендіктен, кейбір дау-дамайларға ұшырады. Байрон және Иллинойс штатының басқа да ядролық электр станцияларында тритийдің ластануына байланысты штат үкіметі зауыттардан осындай ластануды 24 сағат ішінде хабарлауды талап ететін заң қабылдады.

Тарих

Байрон ядролық электр станциясының құрылысы 1975 жылы Огл округінің Байрон қаласынан оңтүстікке қарай, Рокфорд қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 27 шақырым жерде, 1,782 акр (7,2 км²) аумақта басталды. Sargent & Lundy фирмасы құрылыс кезінде инженерлік консультант ретінде жұмыс істеді, ал Babcock & Wilcox реакторлық ыдыстардың аяқталуын бақылады. Байрон станциясы Байрон бірлігі және Байрон екінші бірлігі деп аталатын екі қысымды су реакторынан, сондай-ақ оларды қоршаған жерлер мен құрылыстардан тұрады. 1985 жылдың 16 қыркүйегінде Бірінші блок коммерциялық режимде жұмыс істеуге кірісті және Байрон станциясынан электр энергиясын өндіру басталды. 2015 жылдың 15 шілдесіндегі толыққанды экологиялық салдарын бағалау қорытындысы бойынша Ядролық реттеу комиссиясы екі операциялық лицензияны да қосымша 20 жылға жаңартты. Жаңа лицензиялар Бірінші блокқа 2044 жылдың 31 қазанына дейін, ал Екінші блокқа 2046 жылдың 6 қарашасына дейін жұмыс істеуге рұқсат береді. 2020 жылдың тамызында Exelon станцияның тағы 20 жылға жұмыс істеуге лицензиясы болғанына қарамастан, экономикалық себептермен 2021 жылдың қыркүйегінде станцияны жабу туралы шешім қабылдады. Exelon компаниясы жабылуды болдырмау үшін мемлекеттік саясаткерлермен келіссөздерді жалғастыратынын мәлімдеді. 2021 жылдың тамызында Exelon Байрон және Дрезден станцияларын жабудан сақтау үшін ұсынылған 15 доллар/МВт сағат федералдық өндіріс салығы бойынша жеңілдік (PTC) уақтылы заңмен бекітілмейтінін мәлімдеді. Алайда, 2021 жылдың 13 қыркүйегінде Иллинойс штатының Сенаты штаттың ядролық электр станцияларына, соның ішінде Байронға 700 миллион долларға жуық субсидия қарастырған заң жобасын мақұлдады, бұл Exelon компаниясын жабылу туралы бұйрықты кері қайтаруға мәжбүр етті.

Құрылыстар мен өнім

Екі Вестингхаус төрт контурлы қысымды су реакторларының әрқайсысы 1000 МВт-тан астам электр қуатын өндіреді. Байрон станциясында 2347 таза мегаватт (МВт) электр қуатын өндіретін 2 энергоблок бар. 2009 жылы реакторлар 96,4% жүктемемен жұмыс істеді және 19,7 миллион МВт/сағ электр қуатын өндірді, бұл 2 миллион орташа американдық отбасының қажеттілігін қамтамасыз етеді. Байрон станциясындағы екі салқындату мұнарасы 151 метрге дейін көтеріледі. Бұрынғы иесі Exelon компаниясының мәліметінше, Байрон станциясында 850 Exelon қызметкері және 50 тұрақты мердігер жұмыс істейді.

Жер асты сулары мен тритийдің жоғары деңгейі

Электр станциясының 70,1 метр тереңдігінде екі жер асты суы бар: жоғарғысы Галена Платтевилль суы, ал төменгісі – Санкт-Петер құмтасты суы деп аталады. Бұл екі су көзінің арасында тақталы тас қабаты орналасқан, сондықтан олар байланыспайды. Компания мәлімдемесіне сәйкес, бұл көрсеткіштер халықтың немесе қызметкерлердің қауіпсіздігіне ешқандай қауіп төндірмейді. Қыркүйек айында Байрон атом электр станциясындағы үш бақылау ұңғымасында, суды төмендету желісі бойындағы вакуумды бұзушы камералардың жанында тритийдің жоғары деңгейі анықталды. Тритийдің жоғары деңгейі бар екі аймақ Галена Платтевилль суының беткі бөліктерінде, ал үшінші аймақ осы судың ең төменгі қабатында табылды. Қыркүйектегі деңгейлердің ешқайсысы АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің ішу суы стандартынан 20 000 пк/л аспады. Иллинойс штатындағы Байрон, Брейдуд және Дрезден атом электр станцияларында тритиймен ластану оқиғаларына байланысты, штат үкіметі электр станцияларының топыраққа, жер беті суына немесе жер асты суына радиоактивті заттарды шығару туралы 24 сағат ішінде штатқа хабарлау міндетін бекітетін заң қабылдады.

Қауіпсіздік

2007 жылдың екінші тоқсанында Байрон атом электр станциясы Ядролық реттеу комиссиясының (NRC) барлық инспекциялық санаттарында, біреуін қоспағанда, "жасыл" деп бағаланды. NRC-де тексеру нәтижелерінің төрт деңгейі бар; деңгейлер түстермен кодталған және түстер қауіп деңгейлерімен сәйкес келеді. "Жасыл" инспекция нәтижелері өте төмен тәуекелді білдіреді. "Ақ", "сары" және "қызыл" сияқты жоғары деңгейлер тәуекелдің артуын көрсетеді. Егер тексеру нәтижелері "жасылдан" жоғары болса, NRC қосымша тексерулер жүргізеді. Бірінші блок барлық санаттарда "жасыл" балл алды, ал екінші блок жылуды жою жүйесін тексеруде "жасылдан" төмен – "ақ" балл алды. Тексеру жоспарланбаған тоқтатулар, ескерту және хабарлау жүйесі, сондай-ақ авариялық ток жүйесі сияқты маңызды салаларды қамтыды. 2001–2005 жылдар аралығында Байрон атом электр станциясының инспекциясы "жасылдан" артық жағдайды анықтаған жоқ, ал осы кезеңде Байрон станциясында 71 "жасыл" жағдай табылды. Байрон, АҚШ-тың көптеген атом электр станциялары сияқты, NRC-нің әртүрлі шараларына іріктеліп алынған. Күшейтілген мәжбүрлеу шаралары – олардың бірі. 1997–2007 жылдар аралығында Байрон станциясы мұндай бес шараға ұшырады, олардың екеуі 150 000 долларлық жалпы айыппұлға әкелді. 1997 жылдың қазан айында NRC станцияның техникалық ережелерді сақтау бойынша нұсқауларын орындамағаны үшін қосымша 55 000 доллар айыппұл салды. Атап айтқанда, олар авариялық өзекті салқындату жүйесінің (ECCS) сорғы корпусы мен төгілетін құбырлардың жоғарғы нүктелерін әр 31 күнде бір рет желдетуді талап ететін ережелерді бұзды. Екінші айыппұлдың қауіпсіздікке әсер етуі мүмкін екендігі "төмен" деп бағаланды. 2006 жылдың 24 ақпанында таңертең станцияда шағын өрт болды. Өрт салдарынан станция NRC-нің төрт санаттарының ең аз қауіптісі – "әдеттен тыс жағдай" деп жариялады. 2012 жылдың 30 қаңтарында Байронның 2-ші блогы станцияның коммутаторлық подстанциясындағы изолятордың істен шығуынан кейін, станцияның бастапқы трансформаторларына бір фазаның жоғалуына себеп болғаннан кейін тоқтатылды және қысымы төмендетілді. Бұл станцияның авариялық электр шиналарында төмен кернеуге және реактордың салқындатқыш сұйықтығының екі сорғысының іске қосылуына, содан кейін станцияның тоқтауына әкелді. Станцияның тоқтауынан кейін қалған екі реактордың салқындатқыш сорғылары да іске қосылды (олар тікелей негізгі генератордан қуат алғандықтан), ал тоқтату кезінде табиғи айналым қолданылуы керек болды. Операторлар бір фазалық токтың жоғалғанын байқаған кезде, бастапқы трансформаторларды қуаттандыратын автоматты түрде өшіріп, авариялық дизель генераторларын іске қосып, қауіпсіздік шиналарына қалыпты кернеуді қалпына келтірді. Бу станцияның радиоактивті емес, екінші жағынан турбиналар тоқтатылған кезде салқындату процесіне көмектесу үшін шығарылды. Бастапқы желдету кезінде жергілікті ортаға аздаған радиоактивті тритий шығарылды, бірақ Ядролық реттеу комиссиясы оны халыққа қауіпті деп таба алмады. 29 ақпанда 1-ші блокта да ұқсас изолятор ақаулығы болды, ол оның бастапқы трансформаторларына әсер етті. Бұл жағдайда трансформаторларды қуаттандыратын автоматты түрде өшірілді және қауіпсіздік шиналарына қуатты қалпына келтіру үшін авариялық дизель генераторлары дереу іске қосылды. Сонымен қатар, барлық қауіпсіздік емес электр энергиясын өндіруші шиналар станцияның турбиналық генераторынан қуат алатын қосалқы трансформаторларға ауыстырылды, бұл станцияның тоқтауына жол бермеді. Екінші изолятордың істен шығуынан кейін, Exelon екі блокты желіден алып тастады және станцияның барлық изоляторларын ауыстырды.

Айналадағы халық

Ядролық реттеу комиссиясы ядролық электр станцияларының айналасында екі төтенше жағдайларға дайындық аймағын белгілейді: 16 км радиусы бар, негізінен ауадағы радиоактивті ластануға және оның тыныспен ішке жұтылуына қатысты аймақ, және шамамен 80 км радиустағы жұтылу жолы аймағы, негізінен радиоактивті ластанған тамақ пен суды ішу арқылы жұтылуына қатысты. msnbc.com үшін АҚШ халық санағы деректеріне жасалған талдау бойынша, 2010 жылы Байроннан 16 км қашықтықтағы АҚШ халқының саны 25 679 адамды құрады, бұл он жыл ішінде 5,9 пайызға артқан. 2010 жылы 80 км радиустағы АҚШ халқының саны 1 273 771 адамды құрады, бұл 2000 жылдан бері 14,5 пайызға өсті. 80 км аралығында орналасқан қалалардың ішінде Рокфорд (қала орталығына дейін 27 км) бар.

Қауіпсіздік

Байронның қауіпсіздігін The Wackenhut Corporation (қазіргі G4S Secure Solutions) қамтамасыз еткен, бірақ 2007 жылдың соңында Пенсильвания штатындағы Персика Боттомы ядролық электр станциясында Wackenhut күзетшілері ұйықтап жатқандарын көрсететін видеотаспа жарияланғаннан кейін жағдай өзгерді. Қазір қауіпсіздікті электр стансасының иесі және операторы болып табылатын Exelon компаниясы өз күшімен қамтамасыз етеді. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін АҚШ Жағалау күзеті Байрон ядролық электр станциясының айналасында, АҚШ-тағы ядролық объектілерді қорғау мақсатында "қауіпсіздік аймағы" белгіледі. 2004 жылғы 10 желтоқсанда Байрон маңындағы қауіпсіздік аймағы Мичиган көліндегі Хаммонд су қабылдау құрылысының айналасында қауіпсіздік аймағын құру үшін алынып тасталды.

Сейсмикалық қауіп

2010 жылы тамызда жарияланған Ядролық реттеу комиссиясының зерттеуіне сәйкес, Байрон атом электр станциясының реакторының активтік аймағына зақым келтіруге жеткілікті күшті жер сілкінісінің жылдық қаупі 1:172 414 болды.