Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Лотиандағы ядролық электр станциясы, Шотландия.
Nuclear power plant in East Lothian, Scotland
Бөлшек 1: 1988 05 25
Unit 1: 1988 05 25
Торнесте ядролық электр станциясы салынуына халық арасында кең қарсылық болды. Әртүрлі үгітшіл топтар ядролық электр станцияларының қоршаған ортаға және адамдарға тигізетін зиянын көрсету үшін бірікті. 1978 жылдың мамыр айында 4000 адам Данбар қаласынан Торнесс учаскесін басып алу үшін шеруге шықты. Олардың көптегені «Торнесс атом электр станциясының құрылысын болдырмау үшін қажетті барлық бейбітшілік жолдарымен қол жеткізілетін шараларды қолдануға» міндеттеме беретін декларацияға қол қойды. SSEB сол кезде Ұлыбритания үкіметі қарастырып жатқан төрт түрлі реактордың жобаларын ұсынды: алдыңғы қатарлы газбен салқындатылатын реактор (AGR), бу шығаратын ауыр су реакторы (SGHWR), жеңіл су реакторы (LWR) және жоғары температуралы реактор (HTR). 1975 жылдың ақпан айында Шотландияның мемлекеттік хатшысы SSEB-ге болашақ ядролық электр станцияларының орналасуына ресми келісім берді және төрт баламалы реактор түрлерін қарастырғаннан кейін 1978 жылдың 24 мамырында AGR станциясын салуға келісім берілді. Құрылыс 1980 жылы National Nuclear Corporation ('NNC') деп аталатын консорциум арқылы жүзеге асырылды. Реакторларды NNC, қазандықтарды NEI, ал турбиналарды GEC жеткізді. Торнесс – Ұлыбританияның екінші буын ядролық электр станцияларының соңғысы болып табылады (1988 жылдың 25 мамыры). Станция екі алдыңғы қатарлы газбен салқындатылатын реактордан (AGR) тұрады, олардың қуаты 1364 МВт-қа жетеді. Ұлыбританияның электр энергиясын өндіру нарығы либералданғаннан кейін станция мемлекеттік меншіктегі Scottish Nuclear компаниясына өтті, ол 2009 жылдың қаңтарында француздық Électricité de France (EDF) компаниясына сатылған British Energy компаниясының бөлігі ретінде жекешелендірілді және соңғысының Ұлыбританиядағы EDF Energy еншілес компаниясына қосылды. Оның 2030 жылға дейін жұмыс істеуі күтілген. Қазіргі уақытта жарылулар станцияның 2028 жылдың наурызында жабылуына себеп болады деп күтілуде.
There was widespread public opposition to the building of a nuclear plant at Torness. Diverse campaigning groups came together to highlight the environmental and human cost of nuclear power stations. In May 1978, 4,000 people marched from Dunbar to occupy the Torness site. Many of them signed a declaration to “take all nonviolent steps necessary to prevent the construction of a nuclear power station at Torness”. The SSEB submitted designs for four types of reactor then being considered by HM Government for the next stage of the UK civil nuclear programme: the advanced gas cooled reactor (AGR), the Steam Generating Heavy Water Reactor (SGHWR), the Light Water Reactor (LWR) and the High Temperature Reactor (HTR). In February 1975, the Secretary of State for Scotland granted the SSEB statutory consent for the location of future nuclear power stations and, after review of the four alternative reactor types, consent was given on 24 May 1978 for construction of the AGR station. The construction, which was undertaken by a consortium known as National Nuclear Corporation ('NNC'), began in 1980. The reactors were supplied by NNC, the boilers by NEI and the turbines by GEC. Torness was the last of the United Kingdom's second generation nuclear power plants to be commissioned (25 May 1988). The station consists of two advanced gas cooled reactors (AGR) capable of producing a peak rating of 1,364MWe. Upon deregulation of the United Kingdom's electricity generation market it passed to the state owned Scottish Nuclear, privatised as part of British Energy which was sold to the French company Électricité de France (EDF) in January 2009, and incorporated in the latter's UK subsidiary EDF Energy. It was expected to operate until 2030. Cracking is now expected to cause the closure of the plant in March 2028.
Зауыттың құрылысы
Торнесс құрылысын Хейшам 2 атом электр станциясымен бөліседі. Станцияны 1950-1960 жылдары Ұлыбританияның коммерциялық атом электр станцияларын салу үшін құрылған бес консорциумның біртіндеп бірігуінен пайда болған NNC компаниясы жобалаған. NNC қазір Jacobs Engineering Group құрамына кіреді. Графитпен тежелген, газбен салқындатылған конструкция WAGR – Windscale эксперименттік AGR нысанында – сынақтан өткізілді және Магнокс реакторлық конструкцияларының маңызды дамуы болып табылады. Torness алғаш іске қосылғанда, әлемдегі ядролық электр станциясы үшін ең жетілген және күрделі компьютерлік басқару жүйесіне ие болды, бұл озық газды салқындату реакторлық паркінен әлдеқайда күрделі болды. Басқару және өлшеу жүйелерінде, реакторларды цифрлық тікелей басқаруды (ЦТБ) қамтитын, 70-тен астам Ferranti Argus 700 компьютері қолданылды. 2020 жылы персоналды оқыту симуляторы зауыт жаңартуларын көрсету, екі реакторлық жүйе мен қосалқы жүйелер арасындағы өзара әрекеттесуді модельдеу және қазіргі заманғы симуляциялық мүмкіндіктерді ұсыну мақсатында жаңартылды. Алғашқы реакторлық басқару жүйесі өзгеріссіз қалды. Torness электр станциясына арналған ядролық отынды жүк тиеу/түсіру нысаны арқылы, іргелес Шығыс жағалау магистральдық желісінің тармағында жеткізуге және алып тастауға болады.
Torness shares its design with Heysham 2 nuclear power station. The station was designed by NNC, a company created from the gradual amalgamation of five consortia that were formed in the 1950s and 1960s to build the UK's commercial nuclear power stations. NNC is now part of Jacobs Engineering Group. The graphite moderated, gas cooled design was proven at the WAGR – the Windscale experimental AGR facility – and is a significant evolution of the Magnox reactor designs. When first operated Torness probably had the most sophisticated and complex computerised control system for a nuclear power station worldwide, and far more sophisticated than earlier members of the advanced gas cooled reactor fleet. Over 70 Ferranti Argus 700 computers are used in the control and instrumentation systems, which included Digital Direct Control (DDC) of the reactors. In 2020, the staff training simulator was replaced, partly to reflect plant upgrades and to simulate interactions between the two reactor systems and with auxiliary systems, and to provide modern simulation capabilities. The original reactor control system was unchanged. Nuclear fuel for Torness power station can be delivered and removed via a loading/unloading facility on a branch from the adjacent East Coast Main Line.
Оқиғалар
1999 жылдың қарашасында Корольдік әуе күштеріне қарасты Panavia Tornado F.3 ұшағы қозғалтқышының істен шығуынан кейін электр стансасынан 1 километрден кем жерде Солтүстік теңізге құлады. Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі екі экипаж мүшесін "ең қиын жағдайларда жоғары деңгейдегі ұшу шеберлігі мен жағдайды сезіну қабілетін" көрсеткені үшін мақтады, себебі олар Tornado ұшағын электр стансасынан қауіпсіз шығарғаннан кейін ғана ұшақты тастап кетті. 2002 жылдың мамыр айында газ айналдыру сорғысы істен шықты. Салық сараптамасы көрсеткендей, газ айналдыру құрылғысының бір бөлігіндегі байқаусыз шаршау жарығы ақауға себеп болды. Тамыз айында екінші реактордағы тағы бір газ айналдыру сорғысының дірілдеуі күшейді және операторлар оны тоқтатты. Оны бөлшектегенде, алғашқы ақаумен ұқсас орында шаршауға байланысты толыққанды жарық табылды, бірақ жылдам тоқтату одан әрі зақымданудың алдын алды. 2005 жылдың тамызында теңіз суын салқындату жүйесінің кіріктіретін экраны теңіз шөптерімен бітелді. Бұл мүмкіндік алдын ала ескерілген және дайындалған жоспарлар іске қосылды, нәтижесінде екі реактор да тоқтатылды. 2011 жылдың маусым айында теңіз суының ағыны төмендегендіктен екі реактор да қолмен тоқтатылды, себебі кіріктіретін жерлер көп мөлшердегі медузалармен бітелді.
In November 1999, a Panavia Tornado F.3 of the Royal Air Force crashed into the North Sea less than 1km from the power station following an engine failure. The UK Ministry of Defence commended the two crew members for demonstrating "exceptional levels of airmanship and awareness in the most adverse of conditions", because they ensured that the Tornado was clear of the power station before abandoning the aircraft. In May 2002, a gas circulator pump failed. Forensic evidence suggested an undetected fatigue crack in part of the impeller led to failure. In August, another gas circulator on the other reactor showed increasing vibration and was shut down by the operators. When it was taken apart, there was a fully developed fatigue related crack in a similar position to the first failure, but the prompt shutdown had prevented further damage. In August 2005, screens in the seawater cooling intake system were blocked by seaweed. This possibility had been foreseen for the plant and preprepared plans were activated, leading to both reactors being shut down. In June 2011, both reactors were manually shut down due to reduced flow of seawater after intakes were clogged by a large mass of jellyfish.