Франциядағы жабық ядролық электр стансасы Superphénix
Superphénix
Франциядағы Superphénix ядролық электр стансасы: прототип, қуаттылық 1242 МВт, жаңа отынды қайта өңдеу мақсаты. Іске қосылған, бірақ тоқтатылған реактор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франциядағы жабық ядролық электр станциясы
Closed nuclear power plant in France
Superphénix (; , SPX) – Швейцария шекарасына жақын, Франциядағы Реон өзеніндегі Крей-Малвиль қаласында орналасқан ядролық электр станциясының прототипі. Superphénix – Францияның дәстүрлі ядролық реакторларынан ядролық отынды қайта өңдеу және өздігінен электр энергиясын өндіру екі мақсатын қамтитын 1242 МВт жылдам көбейту реакторы. 2024 жылға қарай Superphénix – құрылған ең ірі көбейту реакторы болып табылады. Құрылысы 1976 жылы басталды, реактор 1985 жылы сынақтан өтті және 1986 жылы желіге қосылды. Бұл жобаның алғашқысы болғандықтан көптеген техникалық мәселелер туды, бірақ тоқтаудың басым бөлігі әкімшілік процедураларға байланысты болды: станция техникалық тұрғыдан жұмысын қайта бастауға қабілетті болғанмен, оған тыйым салынды. Техникалық проблемалар уақыт өте келе шешілді және 1996 жылға қарай станцияның қолжетімділігі 95%-ға жетті. Phénix 1,16 көбейту коэффициентін көрсетті, яғни ол тұтынған отыннан 16%-ға артық отын өндірді, сонымен қатар қалыпты жұмыс кезінде 233 МВт қуат өндірді. Phénix 1970 және 1980 жылдары проблемасыз жұмыс істеді, бірақ 1989 және 1990 жылдар аралығында 4 қуат өзгеруі болды, олар автоматты SCRAM-ды іске қосты. 1991 жылғы есепте себебі нақты анықталмады. 1993 жылы жаңарту және қызмет ету мерзімін ұзарту жұмыстары басталды. Реактор 2003 жылы 130 МВт төмен қуатпен қайта іске қосылды.
Superphénix (; , SPX) was a nuclear power station prototype on the Rhône river at Creys Malville in France, close to the border with Switzerland. Superphénix was a 1,242 MWe fast breeder reactor with the twin goals of reprocessing nuclear fuel from France's line of conventional nuclear reactors, while also being an economical generator of power on its own. as of 2024, Superphénix remains the largest breeder reactor ever built. Construction began in 1976, the reactor went critical in 1985 and was connected to the grid in 1986. Despite many technical issues related to being a first of a kind project most of its downtime was caused by administrative procedure: the plant was technically capable of resuming operations but was forbidden to do so. Technical problems were solved over time and, by 1996, the plant had reached an availability of 95%. Phénix demonstrated a breeding ratio of 1.16, meaning it produced 16% more fuel than it consumed, while also producing 233 MWe in normal operation. Phénix ran without problems through the 1970s and 1980s, but between 1989 and 1990 experienced 4 power transients which triggered automatic SCRAM. A 1991 report did not clearly identify the cause. In 1993 renovation and life extension works started. The reactor was restarted in 2003 with a reduced power of 130 MWe.
Суперфеникс
1971 және 1972 жылдары Франция, Германия және Италия Францияда және Германияда толық масштабты көбейткіштерді (бридерлерді) бірлесіп салу туралы келісімдерге қол қойды. 1973 жылғы мұнай дағдарысы отынмен қамтамасыз ету мәселесін маңыздырақ етті. Месмер жоспарының аясында Франция электр қуатының көп бөлігі ядролық көздерден түсетін болашақты жоспарлай бастады. Ұдайы жұмыс істеу, жоғары пайдалы коэффициент (CF) және тіпті жеке реактор ретінде экономикалық тиімді жұмыс істеу мақсатымен жаңа көбейткіштерді жобалауға басымдық берілді. Осының нәтижесінде Superphénix жобасы пайда болды. Бұл наразылықшылардың молотов коктейльдерін пайдалануына әкелді. 1977 жылдың шілдесінде өткен бұл наразылық акциясы CRS арқылы Витал Микалонның қазасымен және жүзден астам адамның ауыр жарақаттануымен аяқталды. Полиция наразылықшыларды тарату үшін көңілсіздікпен таяқтарды және көзден жас шығарушы гранаталарды қолдануға мәжбүр болды.
In 1971 and 1972, France, Germany and Italy signed agreements for the joint construction of full scale breeders, one in France and one in Germany. The 1973 oil crisis made the issue of fuel security of significant importance. As part of the Messmer Plan, France began to plan for a future in which the vast majority of their electrical power would come from nuclear sources. New priority was given to a follow on breeder design with the goal of continual operation, high CF, and economic operation even as a stand alone reactor. This became the Superphénix design. resulted in the protestors' use of molotov cocktails. This July 1977 protest was finally broken up by the CRS with the death of Vital Michalon and over a hundred serious injuries, with the police being reluctantly forced to use truncheons and fire tear gas grenades to disperse the violent protestors.
Ракеталық шабуыл
1982 жылғы 18 қаңтар түні, жалғасып жатқан наразылықтар мен ұсақ-тұсақ саботажға қарамастан, аяқталмаған зауытқа RPG-7 зымырандық граната шабуылы жасалды. Рон өзенінен аяқталмаған қорғаныш құрылысына 5 зымыран атылды. Екі зымыран тиіп, реактордың бос ядросын өткізіп жіберіп, нығайтылған бетон қабырғасына аз ғана зақым келтірді. Алғашқыда ешкім жауапкершілікті мойындамады. 2003 жылғы 8 мамырда 1985 жылы Швейцарияның Жасыл партиясынан Женева кантонының заң шығару жиналысына сайланған Хайм Ниссим бұл шабуылды өзі жасағанын мойындады. Ол қаруды Карлос Шакал арқылы Бельгияның "Communist Combattant Cells" (Коммунистік жауынгерлік жасушалар) террористік ұйымынан алғанын мәлімдеді.
Against a background of ongoing protest and low level sabotage, on the night of January 18, 1982 an RPG 7 rocket propelled grenade attack was launched against the unfinished plant. Five rockets were fired across the Rhône at the incomplete containment building. Two rockets hit and caused minor damage to the reinforced concrete outer shell, missing the reactor's empty core. Initially there were no claims of responsibility. On May 8, 2003, Chaïm Nissim, who in 1985 was elected to the Geneva cantonal legislature for the Swiss Green Party, admitted carrying out the attack. He claimed that the weapons were obtained from Carlos the Jackal via the Belgian terrorist organisation Cellules Communistes Combattantes (Communist Combatant Cells).
Операция
Жобаланған электр қуаты 1,20 ГВт болды, бірақ жыл сайын оның қолжетімділігі 0-ден 33%-ға дейін ауыспалы болды. Уақыт өте келе, тағы бір мәселе туындады: сұйық натриймен салқындату жүйесі коррозияға ұшырап, ағып кетті. Бұл мәселелер ақырында шешіліп, 1996 жылдың желтоқсанында қуат номиналды қуаттың 90%-ына жетті. 1990 жылдың желтоқсан айында қатты қар жауғаннан кейін турбина залында құрылымдық зақымдар пайда болды. Ядролық объектілерді қауіпсіздік жөніндегі басқарма (Direction de la sûreté des installations nucléaires) мақұлдағаннан кейін ғана 1992 жылы электр энергиясын өндіру қайта басталды. Зауыт 1986 жылдың 14 қаңтарында EDF желісіне қосылды және 1994 жылға дейін 10 ай бойы жұмыс істеген кезде 4300 ГВт/сағ электр энергиясын, шамамен 1 миллиард 1995 жылғы франкқа тең сомада өндірді. 1996 жылы 8 ай бойы жұмыс істеген кезде 3400 ГВт/сағ электр энергиясын, шамамен 850 миллион франкқа тең сомада өндірді. 1998 жылғы «Superphenix және жылдам нейтронды реактор секторы жөніндегі тергеу комиссиясы» «Superphénix-ті жабу туралы шешім Социалистік партия мен Жасыл партия арасындағы келісімге сәйкес Жоспиннің бағдарламасына енгізілгенін» хабарлады. Сондай-ақ, осы есепте «көп қиындықтарға қарамастан, техникалық нәтижелер маңызды» делінген. Есептің соңындағы дауыс беру туралы түсіндірмеде комиссия мүшелері «Superphenix-тен бас тарту үлкен қателік болды» және «Superphenix өлуі керек, өйткені ол – символ» деді. Реактордағы 650 отын таяқшасының соңғысы 2003 жылдың 18 наурызында алынып шығарылды. Олар қазір пайдаланылған отын бассейндерінде сақталады. 2004 жылдың сәуірінде 5500 тонна натрий салқындатқышын 70 000 тонна бетонға енгізу үшін зауыт құру жоспарларын қарастыру мақсатында қоғамдық тыңдау өтті. Бұл жоспар Ұлыбританиядағы Дунрей жылдам реакторы жабылғаннан кейін қолданылған жоспарға ұқсас. Superphénix электр энергиясын өндіру үшін Еуропадағы соңғы жылдам көбейту реакторы болды.
Designed electrical power output was 1.20 GW, though year to year its availability was from zero to 33%. As time passed, problems developed from another source: the liquid sodium cooling system suffered from corrosion and leaks. These problems were eventually fixed and in December 1996 the power reached 90% of the nominal power. In December 1990 structural damage occurred to the turbine hall, following heavy snowfall. Power production did not resume until the Direction de la sûreté des installations nucléaires approved it in 1992. The plant was connected to EDF grid on 14 January 1986 and produced 4,300 GWh of electricity, worth about a billion 1995 Franc, during 10 months of operation, up until 1994. In 1996 it produced 3,400 GWh, worth about 850 million Francs, during 8 months of operation. A 1998 "Inquiry commission on Superphenix and fast neutrons reactor sector" reported that "decision to close Superphénix was included in Jospin's program in the agreement between Socialist Party and Green Party". Also the same report says "despite many difficulties, the technical results are meaningful". In the explanation of vote at the end of the report, commission members says "give up on Superphenix has been a big error" and "Superphenix has to die because is a symbol". The last of the 650 fuel rods was removed from the reactor on March 18, 2003. They are now stored in spent fuel pools. A public inquiry was launched in April 2004 to consider plans to set up a plant to incorporate the 5,500 tonnes of sodium coolant in 70,000 tonnes of concrete. The plan is similar to that used following the closure of the Dounreay Fast Reactor in the United Kingdom. Superphénix was the last fast breeder reactor operating in Europe for electricity production.