Кіріспе

Westinghouse Electric Company LLC – 1999 жылы құрылған американдық ядролық энергетика компаниясы. Ол халықаралық деңгейдегі энергетикалық компанияларға ядролық өнімдер мен қызметтерді ұсынады, соның ішінде ядролық отын, қызмет көрсету және техникалық толықтыру, өлшеу құралдары, бақылау жүйелері және ядролық электр станцияларын жобалау. Вестингхаустың әлемдік бас кеңсесі Пенсильвания штатының Питтсбург қаласының Кранберри қалашығында орналасқан. Brookfield Renewable Partners, канадалық жеке инвестициялық қор және Brookfield Asset Management компаниясының еншілес компаниясы, Westinghouse компаниясының басым үлесіне ие.

Toshiba компаниясына сатылуы

2005 жылдың шілдесінде BNFL Westinghouse компаниясын сатуды жоспарлап отырғанын растады, ол кезде оның құны 2 миллиард долларға бағаланды. 2006 жылдың 6 ақпанында Toshiba Westinghouse Electric Company компаниясын 5,4 миллиард долларға сатып алғанын растады және инвесторларға азшылық үлесін сататынын мәлімдеді. Бұл сату көптеген сала сарапшыларын таң қалдырды, олар BNFL-дің әлемдегі ең ірі ядролық реактор өндірушілерінің бірін сатып алудың дұрыс екендігіне күмән келтірді, себебі ядролық энергетика нарығы күрт өседі деп күтілді; Қытай, АҚШ және Ұлыбритания ядролық энергетикаға ауыр инвестициялар жасауға дайын тұрды. 2005 жылғы АҚШ-пен жасалған ядролық келісімнен кейін, Үндістанның ірі атом электр станцияларына инвестиция салу жоспары АҚШ-тың ядролық энергетика саласын жаңғыртуға көмектеседі деген үміт пайда болды. Сатудың пайдалы тұстары: компанияның Азиядағы бизнесінің коммерциялық тәуекелі сол кезде мемлекеттік компания үшін тым жоғары болуы мүмкін; егер Westinghouse Ұлыбританиядағы жаңа атом станцияларына конкурс жеңіске жетсе, жақындық таныту туралы сұрақтар туындауы мүмкін, ал жеңіліске ұшыраса, бұл өз технологиясына сенімсіздік ретінде қарастырылуы мүмкін. Сонымен қатар, Ұлыбритания үкіметінің атом электр станцияларын салу тарихы коммерциялық сәтсіздікке ұшыраған. 2006 жылдың 16 қазанында Westinghouse Electric Company компаниясын 5,4 миллиард долларға сатып алу аяқталды, Toshiba 77%-ын, The Shaw Group серіктестігі 20%-ын және Ishikawajima Harima Heavy Industries Co. Ltd. 3%-ын иеленді. 2007 жылдың 13 тамызында Toshiba 10%-ын Қазақстан Республикасының ұлттық уран компаниясы «Қазатомпромға» 540 миллион АҚШ долларына сатты, нәтижесінде Toshiba-ның үлесі 67%-ды құрады. «Қазатомпромның» меншік құқығы толығымен пассивті болды, дауыс беруге, вето құқығына ие емес және директорлар кеңесінде өкілдігі болған жоқ. 2011 жылдың қыркүйегінде Toshiba компаниясы Shaw-дың үлесін сатып алу туралы келіссөздер жүргізіп жатқаны хабарланды, екі компания да осы ақпаратты растады. Shaw компаниясының бас директоры Джеймс Бернхард Toshiba компаниясы Shaw-дың 20% үлесі үшін 1,6 миллиард АҚШ долларын төлеп отырғанын, ал соңғы бес жылда иенамен есептелген қарыздың құнының 50%-ға өсуі сату опциясын пайдалануға себеп болғанын мәлімдеді. Toshiba 2012 жылдың соңында басқа серіктестердің бизнеске инвестиция салуына ашық екенін және осы мүмкіндікті қарастырып жатқанын айтты. Сатып алу 2013 жылдың қаңтарында аяқталды, Shaw өзінің опциясын пайдаланғаннан кейін Toshiba-ның компаниядағы үлесі 87%-ға жетті.

Пенсильвания штатының Кранберри қалашығына көшіп бару

Бірнеше жыл бойы сол жерде бизнес жүргізгеннен кейін, Westinghouse әлемдік штаб-пәтерін Пенсильвания штатының Монровилл қаласындағы Энергия орталығынан Бетлер округінің Кранберри Вудс қаласына көшіруге шешім қабылдады. 2007 жылғы қызметкерлеріне жолданған хатта бұл шешімнің басты себебі – жаһандық ядролық индустрияның қарқынды өсуі екені айтылды. Құрылыс 2007 жылдың шілдесінде басталды, ал көшу 2009 жылдың маусымынан 2010 жылдың желтоқсанына дейін жалғасты. Жөндеу, ауыстыру және автоматтандыру қызметтері (RRAS) бизнес сегменті Монровиллдегі бас кеңседегі орын тапшылығын азайтуға көмектесу үшін басқа бизнес сегменттерінен бұрын Кранберри Тауншипке көшірілді және 2008 жылдың көктемінде аяқталды. Осы көшудің аясында Westinghouse Монровилл мен Кранберри Тауншип арасында күні бойы айналатын алғашқы шаттлді іске қосты. Westinghouse ресми түрде жабылғаннан кейін шаттл тоқтатылды және 2012 жылы Монровиллдегі нысаны сатылды.

2015 жылғы есептік қиындықтар

2015 жылы Westinghouse компаниясының активтері мен гудвилінің құны жоғары бағаланғаны туралы алаңдаушылық білдірілді. Toshiba компаниясында табыстың дұрыс емес көрсетілуіне байланысты бухгалтерлік дау туып, бас директор отставкаға кеткеннен кейін, Toshiba Westinghouse ядролық бизнесі 2006 жылы сатып алынған кездегіден гөрі пайдалырақ екенін мәлімдеді. 2016 жылдың желтоқсанында Toshiba Westinghouse-қа салған инвестициясын 2,5 миллиард АҚШ долларына төмендетуді жоспарлап отырғанын хабарлады. Сондай-ақ, АҚШ-та салынып жатқан ядролық реакторлардың құнының өсуіне байланысты Westinghouse-қа салған инвестициясының соңында теріс құнға ие болуы мүмкін екенін айтты. 2017 жылдың ақпан айында Toshiba 390 миллиард иен (3,4 миллиард доллар) көлеміндегі аудиті жоқ шығын туралы мәліметтерді жариялады, оның басым бөлігі АҚШ-тағы ядролық бизнестегі 712 миллиард иен (6,3 миллиард доллар) шығыннан туындады. 2017 жылдың 14 ақпанында Toshiba қаржылық есептерді ұсынуды кейінге шегерді, ал Toshiba төрағасы Шигенори Шига, бұрын Westinghouse төрағасы болған, отставкаға кетті. Toshiba Westinghouse ядролық бизнесін сату мүмкіндігін қарастырып жатыр.

2017 жылғы 11-тараудағы банкроттық

2017 жылдың 29 наурызында Toshiba компаниясының Westinghouse еншілес фирмасы 11-тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді. Бұл Toshiba компаниясының жылдық шығыны 9 миллиард доллардан асып кетуі мүмкін екенін көрсетті, бұл оның алдыңғы бағалауларынан үш есеге жуық. Осы шығынға негізінен Джорджия штатындағы Vogtle және Оңтүстік Каролина штатындағы Virgil C. Summer ядролық электр станцияларында салынып жатқан төрт AP1000 реакторы себеп болды. The Wall Street Journal газеті АҚШ-тың оңтүстік-шығысында салынып жатқан төрт ядролық реактордың болашағы белгісіз қалғанын хабарлады. 2017 жылдың шілде айында V. C. Summer электр станциясының бірлескен иелері жоба тоқтатылғанын жариялады. 2017 жылдың 24 қыркүйегінде Post & Courier газеті Westinghouse компаниясының V. C. Summer станциясын кеңейтуге қатысты механикалық және электрлік жобаларды жасау үшін лицензиясы жоқ жұмысшыларды жалдағанын, ал жобаларға кәсіби инженердің қол қоймағанын, бұл штат заңнамасын бұзу болып табылатынын мәлімдеді. Бұл жобалар көбінесе кемшіліктеріне байланысты маңызды кешігулерге әкелді. АҚШ үкіметі АҚШ-та салынып жатқан төрт ядролық реакторды қаржыландыруға 8,3 миллиард долларлық несие кепілдіктерін берген болатын.

2018 жылы Brookfield Business Partners компаниясына сатылды

2018 жылдың 6 сәуірінде Toshiba Westinghouse компаниясының бас компаниясын Brookfield Business Partners (Канадалық инвестициялық басқару компаниясы Brookfield Asset Management Inc. еншілес компаниясы) және бірнеше серіктестерге 4,6 миллиард долларға сатқанын хабарлады.

Brookfield Renewable Partners және Cameco компаниясына сату

2022 жылдың қазан айында Брукфилд жаңартылатын серіктестері (Брукфилд активтерді басқарудың тағы бір еншілес компаниясы) және Cameco компаниялары Брукфилд Бизнес Партнерлерінен Westinghouse Electric компаниясын 7,9 миллиард АҚШ долларына, қарызды есепке алғанда, сатып алғанын жариялады. Брукфилд жаңартылатын серіктестері мен оның институционалдық серіктестері Westinghouse компаниясының 51% үлесіне ие болады, ал Cameco компаниясына келісімнің бір бөлігі ретінде қалған 49% үлесі тиесілі болады. Сатып алу 2023 жылдың қараша айында аяқталды.

Paramount Global компаниясымен бірлестік

CBS Corporation (қазір Paramount Global) компаниясымен байланысы үзілгенімен, Westinghouse Electric Company LLC бірнеше жылдан бері Westinghouse Electric Corporation компаниясына тиесілі сауда белгілерін, бұл кезде Viacom/CBS Corporation/ViacomCBS брендін басқарушы еншілес компаниясы арқылы лицензия бойынша пайдаланып келді, бұл басқа Westinghouse лицензия иелеріне де тән. 2021 жылы ViacomCBS Westinghouse лицензиялық операциясын (сауда белгілерін қоса алғанда) енді тәуелсіз Westinghouse Electric Corporation компаниясына тікелей сатты.

Реакторлардың жаңа буыны

1980 жылдардың соңында ядролық қуат өндіру саласына қызығушылықтың қайта жандануы Westinghouse компаниясының AP600 реакторын әзірлеуіне әкелді, ол NRC мақұлдауын алды. Westinghouse дизайнына деген қызығушылық, бірақ жоғары қуаттылық талабы 1999 жылы жобаны AP1000-ге өзгертуге алып келді және ол көп ұзамай 2004 жылы NRC-ден соңғы жобалау мақұлдауын алған алғашқы III+ буын реакторы болды. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, Қытайда төрт блок салынып жатыр, бірақ бірінші блоктың 2013 жылдың қарашасында іске қосылуы тиіс болған, алайда ол 2014 жылдың желтоқсанына дейін кейінге шегерілді. Үнемі өзгеріп отыратын және осыған байланысты сынақтан өтпеген жобалау салдарынан туған кешігу 2013 жылы Қытай Ұлттық Ядролық Корпорациясының бұрынғы вице-президенті Ли Юлунды станцияның қауіпсіздік стандарттарына қатысты алаңдаушылық білдіруге итермеледі. Ол жұмыс істемегендігін атап, өндірушінің AP1000 реакторының «бірінші контурдағы герметикалық моторлы сорғылары» 60 жылға жуық, реактордың күтілетін қызмет мерзімі бойы «жөндеусіз» болады деген мәлімдемесіне күмән келтірді және Westinghouse компаниясы AP1000-нің жақсартылған нұсқасына британдық биліктен әлі мақұлдау алмағанын көрсетті. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, Қытайдағы барлық төрт AP1000 реакторы жұмыс істеп тұр. 2009 жылдың қаңтарына қарай АҚШ-та алты AP1000 электр стансасына тапсырыс берілді, ал бірнеше басқа клиенттер жаңа ядролық электр стансаларын салу жағдайында AP1000 дизайнын таңдады, NuStart консорциумы, Duke Power, Progress Energy, Southern Nuclear және SCE&G компаниялары барлығы кемінде 14 жаңа станса салынғанын хабарлады. 2011 жылдың қарашасында AP1000 Бақылау тобы NRC-нің дереу техникалық сараптамасын қажет ететін алты маңызды мәселе мен тексерілмеген қауіпсіздік сұрақтарын атап көрсеткен есеп жариялады. Есепте AP1000 сертификаттау AP1000 Бақылау тобы көтерген бастапқы және қазіргі «шешілмеген қауіпсіздік сұрақтары» шешілгенге дейін кейінге шегерілуі керек деген қорытынды жасалды. 2011 жылдың желтоқсанында Ұлыбританияның Ядролық Регуляторлық Офисі AP1000 реакторының жобалау бағалауы бойынша есеп жариялады, онда бағалауды аяқтау үшін қарастырылуы тиіс 51 «Жалпы Жобалау Бағалауы» мәселесі тізімделді. 2013 жылдың қазан айында АҚШ энергетика министрі Эрнест Монис Қытай екі ел арасындағы екіжақты ынтымақтастық келісімі аясында салынып жатқан АҚШ ядролық электр стансаларына компоненттерді жеткізуге міндеттенетінін мәлімдеді. Қытайдың Мемлекеттік Ядролық Қуат Технологиялық Компаниясы (SNPTC) 2006 жылы Westinghouse компаниясының AP1000 технологиясын сатып алғаннан бері халықаралық қуат жобаларын қамтамасыз ете алатын өндірістік тізбекті дамытты. Салалық сарапшылар Қытайдың жеткізу тізбегінде кемшіліктер бар екенін көрсетті.

Еуропа

Westinghouse Electric Company Еуропадағы бірнеше еншілес компанияларға толық ие, мысалы, Еуропалық қызмет көрсету орталығы, сондай-ақ Бельгияның Нивель қаласында орналасқан Westinghouse Electric Belgium, онда Еуропа бойынша жобалар үшін жабдықтар дайындалады. 1990 жылы Westinghouse компаниясы Германиядағы ABB Reaktor компаниясын сатып алғаннан кейін, Германияның Ладенбург қаласындағы радиологиялық сақтау қызметін Нивельде біріктіру үшін көшірді, оған кеңейту қажет болды. Ұзақ өтпей тағы бір кеңейту қажет болды, өйткені Брюссельдегі қызметкерлер Нивельге ауыстырылды. 2011 жылдың соңында Нивельде 200-ге жуық адам жұмыс істеді. 2001 жылы Westinghouse Францияның Лес-Улис қаласындағы Logitest компаниясын сатып алды, ол Électricité de France үшін ядролық бу генераторларын тексеруге құқық берілген үш компанияның бірі болды. 2004 жылы Францияның ядролық нарығы шетелдік жеткізушілерге жартылай ашылды, бұл Еуропалық комиссияның халықаралық бәсекеге қатысты директиваларын орындауға мүмкіндік берді, содан кейін Westinghouse Франциядағы бизнесін кеңейте бастады. Metz қаласында орналасқан Westinghouse командасы жөндеу, ауыстыру және автоматтандыру қызметтерімен айналысты. 2005 жылға қарай Westinghouse Францияда 160 қызметкерге ие болды, ал Франциядағы Westinghouse бизнесінің үштен екі бөлігі отынмен қамтамасыз етуден тұрды. Westinghouse Electrique France Орсе мен Маноск қалаларында, Марсельдің жанында орналасқан (инженерлік әзірлемелер). 2014 жылдың соңында Франциядағы Westinghouse компаниясында 400-ге жуық адам жұмыс істеді. Westinghouse Швецияның Västerås қаласында ядролық отын өндіру зауытына ие, ол Ресейдің VVER 1000 ядролық реакторлары үшін ядролық отынмен жабдықтады. 2000 жылы Westinghouse АҚШ-тың Экспорт-Импорт банкінен арзан несиелер алып, Финляндия мен Венгриядағы клиенттер үшін отын әзірлеуді бастады, бірақ арзан ресейлік жеткізушілермен бәсекелестік нәтижесінде бизнес кішкентай болып қалды. 2008 жылы VVER 1000 отынын жеткізу туралы келісімге қол қойылды, бірақ сынақ кезінде отын деформацияланды. 2018 жылы VVER отынын жеткізу келісімі 2025 жылға дейін ұзартылды. 2018 жылы Westinghouse, ЕО қаржылаған тағы бір жоба аясында VVER 440 отынын әзірлеуді бастады. 2022 жылдың қазанында Westinghouse үш AP1000 реакторына негізделген Польшаның алғашқы атом электр стансасын салуға таңдалды, ал кейінірек тағы үш реактор салу мүмкіндігі қарастырылуда. Westinghouse Италия, Германия, Испания, Ұлыбритания, Ресей және Болгарияда да бизнес орындарына ие.

Азия

Оңтүстік Кореяда Westinghouse 1972 жылдан бері жаңа ядролық электр станцияларын салуға қатысып келеді, алғашқы Кори ядролық электр станциясы 1977 жылы іске қосылып, 1978 жылы коммерциялық режимде жұмыс істеді. Содан кейін 1980 жылдардың басында сегіз реактор салынып жатты. Combustion Engineering (қазір Westinghouse) Кореяның ядролық индустриясымен өздігінен жетілу мақсатында он жылдық технология алмасу бағдарламасына қатысты, ол 1997 жылы ұзартылды. 2006 жылдың желтоқсан айында Қытайдың Мемлекеттік ядролық қуат технологиялар компаниясы (SNPTC) Westinghouse компаниясын төрт жаңа AP1000 ядролық электр станциясын салуға таңдады. Бірінші станция 2013 жылы іске қосылуы тиіс еді, бірақ 2014 жылдың соңына дейін кейінге жылдырылды.

Африка

Westinghouse 1990 жылдардан бері Оңтүстік Африка Республикасындағы Куберг ядролық электр стансасын қолдау арқылы қатысып келеді, екі реакторы да Westinghouse лицензиясымен жұмыс істейді. 2007 жылы Westinghouse, IST Nuclear (Pty) Ltd компаниясын сатып алды және Оңтүстік Африкадағы жаңа ядролық стансалар үшін өткен соңғы тендерде жеңіске жетті, осы мақсатта 2013 жылы Әрі қарай әрекеттесу туралы меморандумға қол қойды. IST Nuclear компаниясы шағын бөлшектік реакторға қызмет көрсету және жүйелерді ұсынады.