Кіріспе
Гвидо фон Лист және Йорг Ланц фон Либенфельс бастаған эзотерикалық сипаттағы идеологиялық жүйелер. Арманизм мен Ариософия – Гвидо фон Лист пен Йорг Ланц фон Либенфельспен 1890 мен 1930 жылдар аралығында Австрияда негізінен дамыған эзотерикалық идеологиялық жүйелер. "Ариософия" термині 1915 жылы Ланц фон Либенфельс тарапынан ойлап табылды және 1920 жылдары оның доктринасының атауы болды. Мысалы, Николас Гудрик Кларктың "Нацизмнің оккульттік тамырлары" кітабы сияқты, осы тақырыпты зерттеуде "Ариософия" термині "Völkische Bewegung" қозғалысының бір бөлігін құрайтын арийлік/эзотерикалық теорияларды сипаттау үшін қолданылады. Бұл сөздің кеңінен қолданылуы ретроспективті сипатта және эзотериктердің өзінің арасында кеңінен таралмаған. Лист өзінің доктринасын "Арманизм" деп атаса, Ланц Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін "Теозоология" және "Арио Христиандығы" терминдерін қолданды. Фон Лист пен Ланц фон Либенфельс идеялары 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Австрия мен Германияда болған жалпы оккульттік қайта жанданудың бір бөлігі болды; бұл қайта жандану тарихи германдық пұтқа табынушылығынан, холистикалық философиядан және христиан дінінен, сондай-ақ неміс романтизмі мен теософиясының ықпалымен пайда болған эзотерикалық концепциялардан еркін шабыт алды. Осы германдық мистиканың түрі мен тарихи германдық мәдениет арасындағы байланыс мистиктердің руналарға деген қызығушылығында, атап айтқанда Гвидо фон Листтің Арманен руналары арқылы көрінеді.
Armanism and Ariosophy are esoteric ideological systems that were largely developed by Guido von List and Jörg Lanz von Liebenfels, respectively, in Austria between 1890 and 1930. The term 'Ariosophy', which translates to wisdom of the Aryans, was invented by Lanz von Liebenfels in 1915, and during the 1920s, it became the name of his doctrine. For research on the topic, such as Nicholas Goodrick Clarke's book The Occult Roots of Nazism, the term 'Ariosophy' is generically used to describe the Aryan/esoteric theories which constituted a subset of the 'Völkische Bewegung'. This broader use of the word is retrospective and it was not generally current among the esotericists themselves. List actually called his doctrine 'Armanism', while Lanz used the terms 'Theozoology' and 'Ario Christianity' before the First World War. The ideas of Von List and Lanz von Liebenfels were part of a general occult revival that occurred in Austria and Germany during the late 19th and early 20th centuries; a revival that was loosely inspired by historical Germanic paganism, holistic philosophy, and Christianity, as well as by esoteric concepts that were influenced by German romanticism and Theosophy. The connection between this form of Germanic mysticism and historical Germanic culture is evident in the mystics' fascination with runes, in the form of Guido von List's Armanen runes.
"Ариософиялық" жазушылар мен ұйымдар
"Ариософия" терминінің кең анықтамасы кейбір мақсаттар үшін пайдалы болғанымен, кейінірек жазған авторлардың, соның ішінде Элегард Эллербек, Филипп Стафф және Гюнтер Кирхофф, Листтің Арманизмін дамытумен айналысқандығын дәлірек айтуға болады. Руналық оккультизмді де, бұл анықтамадан тыс қарастыруға болады. Арман рундары Листке қатысты болғанымен, Рудольф Джон Горслебен рундардың эзотерикалық маңыздылығын өзінің көзқарасының негізгі тұсы етіп, басқа ұлттық жазушылардан ерекшеленді. Сондықтан Гудрик Кларк Кумер мен Горслебеннің және олардың ізбасарларының ілімін руналық оккультизм деп атайды, бұл сипаттама Карл Шписбергердің көптеген идеяларды біріктірген жұмысына да сай келеді. Фридрих Бернхард Марби мен Зигфрид Адольф Кумер Листтің ықпалымен руналық оккультизмнің өте практикалық жүйелерін жасады. Сондай-ақ, құпия роман жазушысы Перит Шоу, маятник арқылы іздеумен танымал А. Фрэнк Глан, Туле қоғамын құрған Рудольф фон Себоттендорф пен Уолтер Наухаус және СС үшін жұмыс істеген ең белгілі оккультист Карл Мария Вилигутты да атау керек. Ұйымдарға мыналар кіреді: Гвидо фон Лист қоғамы, Жоғары Арманен ордені, Lumen клубы, Ordo Novi Templi, Germanenorden (ішінде жіктер болған) және Туле қоғамы.
Арманизм
Гвидо фон Лист христиан дінінің семиттік сенімдерінен бас тартып, ежелгі индоевропалықтардың туған діндеріне оралу тұжырымдамасына негізделген нәсілдік дінді әзірледі (Лист эквивалентті терминді артық көреді – Ario Germanen, немесе ‘Арий германдықтары’). Ол прото-индоевропалық тіл мен оның туындысы прото-герман тілінің арасындағы теориялық айырмашылықты мойындады, бірақ оларды ұзақ өмір сүрген бір тіл ретінде қарастыруға бейімділігімен оны жиі жасырады (мұндай көзқарас лингвистикада герман тілінің ата-анасы ретінде де қолданылады). Осы тұрғыда ол мадам Блаватскаяның теософиялық ойларының күшті ықпалына ішкі тіршілік етіп, оны өзінің германдық пұтқа табынушылыққа негізделген ерекше сенімдерімен үйлестірді. Оккультизмге бет бұрмас бұрын, Гвидо Лист Австриядағы неміс ұлтшыл газеттеріне мақалалар жазған, сондай-ақ төрт тарихи роман мен үш пьеса жазған, олардың кейбіреулері христиан дінінің пайда болуына дейінгі "герман тайпаларының" өмірінен алынған. Сондай-ақ, ол 1895 жылы антисемиттік эссе жазған. Лист 1903-1907 жылдар аралығында аристократиялық ‘фон’ атағын қабылдады. Лист өзінің ілімін арманнизм деп атады, ол арманндардың есімімен аталды – ежелгі арий-герман ұлтындағы діни басшылар. Ол бұл неміс атауының Тацитте айтылған Герминондар тайпасының атауы ретінде латын тіліне аударылғанын және ол шын мәнінде Күн патшасының мұрагерлерін білдіретінін – Арманеншафт деп аталатын діни қызметкерлікке ұйымдастырылған зиялылардың мүлкін мәлімдеді. Оның герман тайпаларының түпнұсқалық дінін тұжырымдауы күнге табынудың бір түрі болды, оның діни басшылары (исландағы годиге ұқсас) ежелгі Германияның аңыздық билеушілері болды. Діни білім екі деңгейде берілді. Эзотерикалық ілім (Арманизм) бастау алған элитаға арналған гнозистің құпияларымен айналысты, ал экзотерикалық ілім (Вотанизм) төменгі әлеуметтік топтарға арналған танымал мифтер түрінде болды. Лист Воттизмнен христиандыққа көшудің скот ақындарының басшылығымен оңай жүргенін сенді, сондықтан жергілікті әдет-ғұрыптар, мерекелер мен есімдер христиандық қаптамамен сақталды және оларды олардың бұрынғы түріне қайтару үшін тек "декодтау" қажет болды. Бұл екі діннің тату бірігуі "Қанды Карл – Саксондардың қырғыны" кезінде күшпен қайтарулар арқылы бұзылды. Лист Рим католик шіркеуінің Австрия-Мажарстандағы үстемдігі, қазіргі кезде діни формада болса да, Рим империясының герман тайпаларын жаулап алуын және герман халықтары мен келттердің ежелгі дінін қудалауды жалғастырып жатқанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ руналардың сиқырлы күштеріне сенді. 1891 жылдан бастап ол геральдиканың кодталған руналар жүйесіне негізделгенін, сондықтан геральдикалық белгілер құпия мұраны құпия түрде жеткізетінін мәлімдеді. 1903 жылғы сәуір айында ол Венадағы Императорлық ғылым академиясына арий прототіліне қатысты мақала ұсынды. Оның басты ерекшелігі рундық әліпбидің мистикалық және оккульттік түсіндірілуі болды, ол оның идеологиясының негізгі тасы болды. Мақала академиядан қабылданбағанымен, кейіннен Лист оны кеңейтіп, 1914 жылы жарияланған өзінің соңғы шедевріне айналдырды – Die Ursprache der Ario Germanen und ihre Mysteriensprache (Арий германдарының прототілі және олардың құпия тілі). Листтің ілімін гностикалық, пантеистік және деистік деп сипаттаған. Оның негізі – Құдай, адам және табиғаттың мистикалық бірлігі. Вотанизм Құдайдың адамның ішкі рухында сиқырлы күштің ішкі көзі ретінде тұратынын, бірақ өсім, ыдырау және жаңарту циклдерін басқаратын бастапқы заңдар арқылы табиғаттың ішінде де бар екенін үйретеді. Лист рух пен материяның, немесе табиғаттан жоғары немесе оған қарсы Құдайдың дуализмін жоққа шығарады. Сондықтан адам баласы ғаламмен біртұтас, бұл табиғатпен үйлесімді өмір сүру міндетін жүктейді. Бірақ жеке адамның эгосы ғаламмен бірігуге ұмтылмайды. "Адам – Құдайдың жұмысын аяқтау немесе кемелдендіру үшін қажетті жеке агент". Өлімсіз болғандықтан, эго өзінің мақсатына жету үшін барлық кедергілерді жеңгенше, бірінен соң бірін қайтадан өмір сүреді. Лист бұның болашақтағы утопияда болатын салдарын болжады, ол уәде етілген Вальхалламен, жеңімпаз батырлар әлемімен сәйкестендірілді: Осылайша санасыз ұрпақтар барысында барлық адамдар Эйнхерджарға айналады және жалпы бостандық, теңдік және бауырластық мемлекетіне қол жеткізіледі, бұл мемлекет Құдайдың қалауы бойынша алдын ала белгіленген. Бұл социологтар аңсаған және социалистер жалған тәсілдермен жасағысы келетін мемлекет, өйткені олар үштікте жасырылған эзотерикалық ұғымды түсіне алмайды: бостандық, теңдік және бауырластық, бұл ұғымды пісіп-жетілуі және әлемдік ағаштан жеміс сияқты жинау керек. Лист солшыл уақыт туралы түсінікті білді, ол оны норвеж мифологиясында және индуист уақыт циклдарының теософиялық бейімделуінде кездестірді. Ол табиғи ландшафттар туралы ерте журналистикасында ғарыштық ритмдерді пайдаланған. Кейінгі жұмыстарында Лист уақыттың циклдық тұжырымын батыстық апокалипсизмнің "дуалистік және сызықтық уақыт схемасымен" біріктірді, ол қазіргі әлемге деген пессимизмді болашақ әлемге деген соңғы оптимизммен салыстырады. Das Geheimnis der Runen еңбегінде Лист сызықтық уақыт рамкасының соңғы құтқарылуының көптеген болашақ циклдар мен қайта туулардағы жаңарудың эзотерикалық шындығының экзотерикалық мысалы ретінде көрінетін көрінетін қайшылықты түсіндіреді. Бұл түпнұсқа норвеж мифтері мен индуизмге қайшы келеді, онда жойылған және жаратылған цикл шексіз қайталанады, сонымен қатар соңғы құтқарылу мүмкіндігін ұсынбайды.
Thus in the course of uncounted generations all men will become Einherjar, and that state – willed and preordained by the godhead – of general liberty, equality, and fraternity will be reached. This is that state which sociologists long for and which socialists want to bring about by false means, for they are not able to comprehend the esoteric concept that lies hidden in the triad: liberty, equality, fraternity, a concept which must first ripen and mature in order that someday it can be picked like a fruit from the World Tree. List was familiar with the cyclical notion of time, which he encountered in Norse mythology and in the theosophical adaptation of the Hindu time cycles. He had already made use of cosmic rhythms in his early journalism on natural landscapes. In his later works, List combined the cyclical concept of time with the "dualistic and linear time scheme" of western apocalypticism, which counterposes a pessimism about the present world with an ultimate optimism regarding the future one. In Das Geheimnis der Runen, List addresses the seeming contradiction by explaining the final redemption of the linear time frame as an exoteric parable that stands for the esoteric truth of renewal in many future cycles and incarnations. This is counter to the original Norse myths and Hinduism, where the cycle of destruction and creation is repeated indefinitely, thus offering no possibility of ultimate salvation.
Гвидо фон Лист қоғамы және Жоғарғы Арманен ордені
1893 жылы Гвидо Лист Фанни Всчианскиймен бірге «Литературное донаугельшафт» (Literarische Donaugesellschaft) әдеби қоғамын құрды. 1908 жылы Гвидо фон Лист қоғамы (Guido von List Gesellschaft) негізінен Ванниектер отбасы (Фридрих Ванниек және оның ұлы Фридрих Оскар Ванниек белгілі және ынталы арманистер) Листтің зерттеулерін қаржыландыру және жариялау мақсатында оккульттік völkisch ұйымы ретінде құрылды. Лист қоғамын Австрия және Германия саясатының, баспагерліктің және оккультизмнің көптеген жетекші тұлғалары қолдады. Фелкистік ұйымның антисемиттік болуын күдіктенгенімен, қоғам құрамында кем дегенде екі еврей болды: раввиндік ғалым Мориц Альтшулер және Эрнст Вахлер. Лист қоғамы Листтің еңбектерін «Гвидо Лист Бюхерей» (GLB) сериясы бойынша жариялады. Лист өз ұйымында экзотерикалық және эзотерикалық айналымдар құрды. Жоғары Арманен ордені (Hoher Armanen Orden) – Гвидо фон Лист қоғамының ішкі айналымы болды. 1911 жылдың жазында құрылған ол, Листтің терең және практикалық жұмысын қолдау үшін сиқырлық тәртіп немесе ложа ретінде құрылды. HAO мүшелері өздері «қасиетті армандық орындар» деп санайтын жерлерге, Венадағы Стефан соборына, Карнунтумға және т.б. саяхаттар жасады. Олар 1911 және 1918 жылдар аралығында кездейсоқ кездесулер өткізді, бірақ олардың нақты мәні әлі белгісіз. Стивен Э. Флауэрс Листтің «Руналардың құпиясы» кітабына жазған кіріспесінде: «ХАО Листтің өмірінде толыққанды қалыптаспады, бірақ ол ХАО-ға қатысты жарияланбаған құжаттар мен рәсімдердің теориялық жинағын жасаған болуы мүмкін, олар тек соңғы жылдары ғана толыққанды қолданысқа енгізілді» деп жазады.
In 1908 the Guido von List Society (Guido von List Gesellschaft) was founded primarily by the Wannieck family (Friedrich Wannieck and his son Friedrich Oskar Wannieck being prominent and enthusiastic Armanists) as an occult völkisch organisation, with the purpose of financing and publishing List's research. The List Society was supported by many leading figures in Austrian and German politics, publishing, and occultism. Although one might suspect a völkisch organisation to be antisemitic, the society included at least two Jews among its members: Moritz Altschüler, a rabbinical scholar, and Ernst Wachler. The List Society published List's works under the series Guido List Bücherei (GLB). List had established exoteric and esoteric circles in his organisation. The High Armanen Order (Hoher Armanen Orden) was the inner circle of the Guido von List Society. Founded in midsummer 1911, it was set up as a magical order or lodge to support List's deeper and more practical work. The HAO conducted pilgrimages to what its members considered "holy Armanic sites", Stephansdom in Vienna, Carnuntum etc. They also had occasional meetings between 1911 and 1918, but the exact nature of these remains unknown. In his introduction to List's The Secret of the Runes, Stephen E. Flowers notes: "The HAO never really crystallized in List's lifetime – although it seems possible that he developed a theoretical body of unpublished documents and rituals relevant to the HAO that have only been put into full practice in more recent years".
Үшінші рейх тұсындағы листиандар
Лист 1919 жылғы 17 мамырда, Адольф Гитлер Баварияның шағын саяси партиясына қосылып, оны НСДАП-қа айналдырғанға дейін бірнеше ай бұрын қайтыс болды. Нацистер билікке келгеннен кейін, Арманизмді қолдаған бірнеше адам нацистік Германияда эзотерикаға қарсы күрестің құрбаны болды. Оккультистерді қуғындаудың басты себебі – нацистердің эзотерикалық ұйымдарды жүйелі түрде жабу саясаты болды (германдық язычество кейбір нацистер жеке түрде сақтағанмен), бірақ кейбір жағдайларда бастамашы Гиммлердің жеке оккультисі болды. Вилигут Ирминизмнің монотеистік дінін нағыз ата-баба сенімі деп санады, ал Гвидо фон Листтің Вотанизмі мен руналық қатарын – ағысқа бөлінген жалған дін деп мәлімдеді. Листиандардың арасында – Гудрик Кларк 1905 жылғы Лист қоғамын қолдағандар тізімінде Кумер мен Марбиді атамаған, бірақ екеуі де «Листиандық» идеяларға қарызды болған – цензураға ұшырағандар руналық оккультистер Фридрих Бернхард Марби мен Зигфрид Адольф Кумер болды, екеуі де 1934 жылы Гиммлерге жолданған хатында Вилигутпен айыпталыпты. Флауэрс былай деп жазады: «Гиммлер, Вилигут және басқалардың күшімен «ресми НС рунологиясының» құрылуы тікелей түрде Марби сияқты руналық сиқырдың «еркін агенттерін» жою қажеттілігіне әкелді». Нацистерді ашық қолдағанына қарамастан, Марби 1936 жылы гестапомен нацистік оккультизмге қарсы көзқарасы үшін тұтқындалып, Велцхайм, Флоссенбург және Дахау концлагерьлеріне қамалды. Кумер 1934 жылы Вилигуттың айыптауынан кейін тарихтан жоғалып кетті, оның тағдыры белгісіз. Ол концлагерде қайтыс болған болуы мүмкін. Рудглинің сөзіне қарағанда, «негізсіз әңгімелер» бойынша ол нацистік Германиядан Оңтүстік Америкаға қашқан, бірақ «Марби аман қалған немесе Дрезденді одақтастар бомбалау кезінде қаза тапқан лагерьлердің бірінде қаза тапқан болуы ықтимал». Гюнтер Кирхгофф, Вилигуттың тарихқа дейінгі зерттеулерінің нәтижесіне сүйене отырып, Гиммлерге ұсынған Лист қоғамының мүшесі, Вилигуттың интригасы арқасында Эрнст Лаутерер (ә.қ.а. «Тарнхари») – Вилигутпен бәсекелесетін құпия клан дәстүрін мәлімдеген тағы бір Лист қоғамының мүшесі – «ағылшын шпионы» ретінде концлагерге жіберілді. Флауэрс пен Мойнихан Кирхгофтың куәлігін Адольф Шлайпфер мен зерттеуші Манфред Ленц баяндаған (бірақ Вилигуттың бұрынғы хатшысы Габриэль Дехенд күмәнді санаған).
Among the Listians – Kummer and Marby are not mentioned by Goodrick Clarke among the signatories who endorsed the List Society around 1905 but both men were indebted to "Listian" ideas – who were subjected to censure were the rune occultists Friedrich Bernhard Marby and Siegfried Adolf Kummer, both of whom were denounced by Wiligut in 1934 in a letter to Himmler. Flowers writes: "The establishment of [an] 'official NS runology' under Himmler, Wiligut, and others led directly to the need to suppress the rune magical 'free agents' such as Marby". Despite having openly supported the Nazis, Marby was arrested by the Gestapo in 1936 as an anti Nazi occultist and was interned in Welzheim, Flossenbürg and Dachau concentration camps. Kummer disappears from History after Wiligut's denunciation in 1934, and his fate is unknown. He may have died in a concentration camp. According to Rudgley, "[u]nsubstantiated rumours" have him fleeing Nazi Germany in exile to South America, but "it is more likely that he perished in one of the camps that Marby was to survive or died during the Allied bombing of Dresden." Günter Kirchhoff, a List Society member whom Wiligut had recommended to Himmler on the strength of his researches into prehistory, is reported to have written that Wiligut by intrigue had ensured that Ernst Lauterer (a. k. a. "Tarnhari") – another List Society member, who claimed a secret clan tradition that rivalled Wiligut's own – was committed to a concentration camp as an "English agent". Flowers and Moynihan reproduce Kirchhoff's testimony as reported by both Adolf Schleipfer and researcher Manfred Lenz (but doubted by Wiligut's former secretary Gabriele Dechend).
Теозоология
1903–04 жылдары Веналық цистерциандық монах және өнертапқыш Жорг Ланц Либенфелс (кейін Жорг Ланц фон Либенфелс) Гвидо фон Листтің еврейлік құрметке ие болған Мориц Альтшулер басқарған Киелі кітаптарды зерттеу журналында «Антропозоон Библикум» («Киелі кітаптағы адам-жануар») деген латынша тақырыптағы ұзақ мақала жариялады. Автор ежелгі Таяу Шығыс мәдениеттерін салыстыра зерттеп, иконография мен әдебиеттен ерте тарихи кезеңдерге дейін неандертальдықтарға ұқсас адам-маймылдардың сақталып қалғандығын көрсететін деректерді анықтады. Бұл неандертальдықтар, Еуропадағы қазбалардан белгілі, немесе Явадан табылған Питекантроп (қазір Хомо эректус деп аталады) болуы мүмкін. Сонымен қатар, Ланц Ескі өсиетті өзінің гипотезасы тұрғысынан жүйелі түрде талдап, ежелгі заманда адамдар мен «төмен» түрлер арасындағы араласудың заңсыз тәжірибесін растайтын маймыл-адамдарға қатысты шифрланған сілтемелерді анықтады және түсіндірді. 1905 жылы ол осы зерттеулерін «Теозоология немесе Содомдық маймылдар және Құдайдың электроны туралы ғылым» деп аталатын доктринаның негізгі тұжырымында кеңейтті. Ол «арий» халықтарының жұлдызаралық құдайлардан (теозоа деп аталады) туындағанын, олар электр энергиясы арқылы көбейетінін, ал «төмен» нәсілдердің адамдар мен маймыл-адамдардың (немесе антропозоа) араласуының нәтижесі екенін мәлімдеді. Расалық араласу құдайлардан мұраға алған паранормальді қабілеттердің әлсіреуіне әкелді, бірақ оларды таза арий тегін таңдап өсіру арқылы қалпына келтіруге болады. Кітапта ақ нәсілді әйелдерді этникалық тұрғыдан төмен, бірақ жыныстық белсенділігі жоғары еркектердің зорлауы туралы айқын бейнелер келтірілген. Осылайша Ланц нәсілдік тұрғыдан «маймылға ұқсас» немесе басқаша «төмен» еркектерді жаппай кастрациялауды қолдады. Сол жылы Ланц өзінің нәсілдік тазалыққа қатысты көзқарастарын насихаттау үшін «Остара» журналын (көктемнің ежелгі германдық құдайының құрметіне аталған) шығара бастады.
Жаңа тамплиерлер орденінің құпия қоғамы
1900 жылғы 25 желтоқсанда ол фашистік құпия қоғам – Жаңа тамплиерлер орденін (Ordo Novi Templi, немесе ONT) құрды. Бұл жобаның мақсаты – оңшыл экстремистерді біріктіріп, эзотеризмді пайдалану арқылы Германияда нацизмді қолдауға, Германияда фашизмді орнатуға және коммунизмге қарсы оны қорғауға бағытталған. Осы мақсатта жазықсыз адамдарды кастрациялау сияқты зорлық-зомбылықты ақтау көзделген. ОНТ католик әскери ордені – Тамплиерлер орденінің үлгісімен құрылды және іерархиялық құрылымы жағынан Жаңа тамплиерлердің негізін қалаушы және саяси агитатор Адольф Ланцты тәрбиелеген цистерциандар орденіне ұқсас болды. 1945 жылдан кейін Венада жасырын жұмыс істеді, бірақ 1958 жылы бұрынғы Вафен СС лейтенанты Рудольф Мундпен байланыс орнатты, ол 1979 жылы орденнің преоры атанды. Мунд сонымен қатар Ланц пен Вилигуттың өмірбаянын жазды.
Ариософия
"Ариософия" (арийлерге қатысты даналық) термині 1915 жылы Ланц фон Либенфельс қолданған, ал "Теозоология" оның пайда болуын сипаттаса, 1920 жылдары "Арио христиандығы" жалпы доктринаның атауы ретінде пайдаланды. Бұл терминологияны 1920 жылдары Берлинде құрылған оккультистер тобы қабылдады, ал оның негізгі тұлғаларының бірі, де, оларды "Свастика шеңбері" деп атады. Ланцтың баспагері де 1925 жылы осы топпен байланысқа шығып, оны директор ретінде өзі басқаратын институтқа айналдырды. Бұл бірлестік 1926 жылы Ариософиялық қоғам деп аталды, 1928 жылы Neue Kalandsgesellschaft (Каланд – Гвидо фон Листтің құпия ложа немесе үйірме деген терминінен) деп өзгертілді, ал 1931 жылы Ариософиялық мәдени орталық болып қайта аталды, сондай-ақ сол жылы Прессбаумда рундық білім, биоритмдер, йога және Кабала бойынша курстар мен лекциялар ұсынатын Ариософиялық мектеп ашылды. Институт Ланцпен, өзінің жетекші ойы және шабытымен достық байланыс орнатты, сонымен қатар Листке алғыс айтып, өзін Арманен діни қызметкерлерінің және олардың иерофанттық дәстүрінің жалғасы ретінде жариялады. Сондықтан Рейхштейннің шеңбері 1985 жылы Николас Гудрик Кларктың ұстанған кең көзқарастың тарихи алғышарты болды. Ол Ариософияны арийге бағытталған оккульттік теориялар мен герметикалық практикаларды сипаттау үшін қолданылатын жалпы термин ретінде қайта анықтады, соның ішінде Ланцтың Арио христиандығы және Листтің ертедегі арманизімі, сондай-ақ екі жүйенің кейінгі туындылары да кірді. Егер термин осы кеңейтілген мағынада қолданылса, онда Ариософияның негізін қалаушы Ланц фон Либенфельс емес, Гидо фон Лист болды. Бұл кең анықтаманың себебі – Лист пен Ланцтың бір-біріне әсер еткендігі. Екеуі де бір-бірінің қоғамдарына мүше болды, Лист Ланцтың бастама алған алдыңғыларының шежіресінде көрсетілген, ал Ланцтың "Арий герман халқының діні: Эзотерикалық және экзотерикалық" (1910) еңбегінде Лист туралы бірнеше рет айтылған.
Неміс тілінде
Лист «неміс ұлтшылдық санасын оятуға» ұмтылса да, Жоғары Арманен ордені саяси белсенділіктен гөрі Австриядағы жоғары және орта тап немістеріне көңіл бөлді. Бірақ Листтің шәкірттері «тарихи маңызы бар», «күшті антисемиттік көзқарастарды» ұстанатын Рейхшаммербунд және Герман ордені сияқты екі ұйымда белсенділік танытты. Свастика символы болған орденнің құрылымы масондыққа ұқсас иерархиялық бауырластық қағидаларға негізделген. Сектаның жергілікті топтары жазғы күн тоғысын тойлау үшін жиналатын, бұл вёлкиш айналымдарында (кейіннен нацистік Германияда) маңызды неопагандық мереке саналды, сондай-ақ Эддаларды және неміс мистиктерінің еңбектерін жиі оқитын. Оккульттік және сиқырлық философиялармен қатар, ол жаңа мүшелеріне солтүстік нәсілдің басымдығы және антисемитизм туралы ұлттық идеологияны үйретті, бұл идеялар сол кезде Батыс әлемінде кең таралып жатқан. Халықтық ұйымдарға тәндей, орден кандидаттардан арий емес қандық байланыстары жоқ екенін дәлелдеуді және некеде тазалығын сақтауға уәде беруді талап етті. 1916 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Герман ордені екіге бөлінді. Эберхард фон Брокхузен «лоялистік» Герман орденінің Ұлы шебері болды. Ал бұрын орденнің канцлері болған Пол, жаңа тармақ құрды: Germanenorden Walvater of the Holy Grail. Оған сол жылы бай авантюрист, оккульттік және мистикалық салаға қызығушылық танытқан Рудольф фон Себоттендорф (бұрынғы Рудольф Глауер) қосылды. Фримасон және суфизм мен астрологияны зерттеуші Себоттендорф, сонымен қатар Гвидо фон Лист пен Ланц фон Либенфельске де құрметпен қарады. Ислам мен герман мистикалық жүйелерінің ортақ арий тамырына сенген ол Польдің рундық біліміне қызығып, 1917 жылдың соңында Вальватердің Бавария провинциясының шебері атанды. Провинцияның жағдайын жақсарту міндеті алдына қойылған Себоттендорф, 1917 жылы жүзге жуық мүше санын келесі жылдың күзіне қарай 1500-ге дейін арттырды.
The order, whose symbol was a swastika, had a hierarchical fraternal structure similar to Freemasonry. Local groups of the sect met to celebrate the summer solstice, an important neopagan festivity in völkisch circles (and later in Nazi Germany), and more regularly to read the Eddas as well as some of the German mystics. In addition to occult and magical philosophies, it taught to its initiates nationalist ideologies of Nordic racial superiority and antisemitism, then rising throughout the Western world. As was becoming increasingly typical of völkisch organisations, it required its candidates to prove that they had no non Aryan bloodlines and required from each a promise to maintain purity of his stock in marriage. In 1916, during World War I, the Germanenorden split into two parts. Eberhard von Brockhusen became the Grand Master of the "loyalist" Germanenorden. Pohl, previously the order's Chancellor, founded a schismatic offshoot: the Germanenorden Walvater of the Holy Grail. He was joined in the same year by Rudolf von Sebottendorff (formerly Rudolf Glauer), a wealthy adventurer with wide ranging occult and mystical interests. A Freemason and a practitioner of sufism and astrology, Sebottendorff was also an admirer of Guido von List and Lanz von Liebenfels. Convinced that the Islamic and Germanic mystical systems shared a common Aryan root, he was attracted by Pohl's runic lore and became the Master of the Walvater's Bavarian province late in 1917. Charged with reviving the province's fortunes, Sebottendorff increased membership from about a hundred in 1917 to 1500 by the autumn of the following year.
Туле қоғамы
1918 жылы Себоттендорф Вальтер Наухауспен байланыс орнатты, ол «Германдық зерттеу тобының» басшысы және «Туле қоғамы» (Thule Gesellschaft) деп аталатын ұйымның мүшесі еді. Наухаустың түпнұсқалық «Туле қоғамы» атауы 1918 жылдың 18 тамызында Pohl-дың көмегімен және мақұлдауымен ресми түрде құрылған «Германдық орден» (Germanenorden) Walvater-дің Мюнхен ложасының жасырын атауы ретінде қабылданды. Себоттендорф бұл топты өзі мен Наухаус бірлесіп басқарғанын мәлімдейді. Наухаус кейін Германия революциясы кезінде коммунистер тарапынан өлімге кесілді. Өз идеологиясы мен мүшелерінің бір бөлігін Лист (Гвидо фон Лист қоғамы, 1908 жылы құрылған) және Ланц фон Либенфельс (Жаңа тамплиерлер ордені, 1907 жылы құрылған) құрған бұрынғы эзотерикалық топтардан алған «Туле қоғамы» үштік құдай Вальватерге арналды, ол Wotan-ның үш нысанымен теңестірілді. Қоғамның символы ретінде Себоттендорф емен жапырақтарын, қанжарды және свастиканы таңдады. Египеттіктер де осы символды қолданған. 1679 жылы Олаф Рудбек гиперборейлерді Платон алғаш айтқан Атлантидадан аман қалғандармен теңестірді, бұл да египеттік көздерге сүйенген еді. Фридрих Ницше (1844–1900) 1895 жылы «Антихрист» еңбегін «Біз кім екенімізді көріп тұрайық. Біз – гиперборейлерміз» деген сөздермен бастады. Тарихшылардың пікірінше, «Туле қоғамының» маңыздылығы 1919 жылдың қаңтарында құрылған «Неміс жұмысшы партиясы»на (Deutsche Arbeiter Partei, немесе DAP) әкелген талқылаулар мен жиналыстарды ұйымдастыруында жатыр. «Туле қоғамының» Карл Харрері мен Антон Дрекслер (партияның алғашқы төрағасы) бірлесіп осы партияны құрды. Сол жылы Адольф Гитлер DAP-қа қосылды, ол 1920 жылдың 1 сәуірінде «Ұлттық социалистік неміс жұмысшы партиясы» (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) немесе нацистік партия, 1920 жылдың 20 ақпанынан бастап тіркелген) болып қайта аталды. Кейбір конспирологтар НСДАП-ның Гитлер басшылығымен «Туле қоғамының» саяси фронты болғанын айтады. Алайда, Харрер мен Дрекслердің Гитлерге қарсылығы осы теорияға қарсы тұрады. Оның билігінің өсуіне қарсы күресте сәтсіздікке ұшырағаннан кейін екеуі де партиядан кетті, Харрер 1920 жылы, ал Дрекслер 1923 жылы. Зерттеушілердің пікірінше, нацистік партияның бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктері «Туле қоғамының» мүшелері болған (оның ішінде Макс Аман, Дитрих Эккарт, Рудольф Гесс, Альфред Розенберг және Готфрид Федер сияқты танымал тұлғалар). «Auf gut Deutsch» (Жай неміс тілінде) газетінің бай баспашысы болған Эккарт адал эзотерик және Гитлерге «Туле» ықпалының ең маңызды көзі ретінде танылды. Ол Гитлерге көндірудің бірнеше әдістерін үйреткен деп есептеледі, оның ықпалы соншалықты терең болды, Гитлердің «Менің күресім» кітабының екінші томы оған арналды. Алайда, Эккарт «Туле қоғамының» жиналыстарына қатысқанмен, ол оның мүшесі болған жоқ және ол Гитлерді эзотерикалық техникаларға үйреткенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Мүшелік тізімдерін зерттеген Гудрик Кларк Хесс, Розенберг және Федердің 1918 жылы Эккарт сияқты «Туле қоғамының» қонақтары болғанын, бірақ нақты мүшелері емес екенін атап өтті. Ол сондай-ақ Ханс Франк пен Генрих Гиммлерді қамтитын «Туле қоғамының» мүшелік тізімін «жалған» деп сипаттады. Гитлердің өзінің Қоғаммен байланысы болғанына ешқандай дәлел жоқ, тіпті серіктес немесе қонақ ретінде де. Алайда, «Туле қоғамының» мүшесі, стоматолог доктор Фридрих Крон нацистік партияның свастика символын таңдады (бірақ оның дизайны Гитлердің талабы бойынша қайта қарастырылды). 1923 жылы Себоттендорф Германиядан жағымсыз шетелдік ретінде қуылды, ал 1925 жылы «Туле қоғамы» таратылды. 1933 жылы Себоттендорф Германияға оралып, «Гитлерге дейін: Рудольф фон Себоттендорфтың ұлттық-социалистік қозғалысының ерте кезеңдерінен алынған құжаттар» атты еңбегін жариялады. 1925 жылдың 29 қарашасында Горслебен Франкониядағы Динкельсбюльде мистикалық зерттеу тобы «Эдда қоғамын» (Edda Gesellschaft) құрды. Ол өзі қоғамның канцлері болды және «Deutsche Freiheit» (Германияның бостандығы) мерзімді басылымын жариялады, кейіннен ол «Arische Freiheit» (Арий бостандығы) деп аталды. Өзінің зерттеу тобының білімді көмекшілерімен бірге Горслебен Листтің арманизміне негізделген өзінің түпнұсқалық және эклектикалық құпия дінін әзірледі, ол оны мақұлдаумен келтірді. Қоғамның бас ұстазы Вернер фон Бюлов (1870–1947) болды. Қазынашы Мюльхаузеннен Фридрих Шефер болды, оның әйелі Кете 1930 жылдардың басында Карл Мария Вилигут айналасында жиналған басқа да эзотерикалық «халықтық» шеңберге («Солтүстік және Балтық теңіздерінің еркін ұлдары») ашық есік ұстады. 1926 жылы генерал Эрих Людендорфқа үйленген, өнімді «халықтық» жазушы Матильда фон Кемниц «Эдда қоғамының» белсенді мүшесі болды. 1930 жылдың тамызында Рудольф Джон Горслебен жүрек ауруынан қайтыс болғаннан кейін «Эдда қоғамы» Бюловқа өтті, ол руналардың, құдайлардың және зодиак белгілерінің арасындағы сәйкестікті, сондай-ақ түстер мен сандарды көрсететін «дүниелік руна сағатын» жасады. Бюлов Горслебеннің мерзімді басылымын басқаруды да өз қолына алды және оның атын «Arische Freiheit»-тен «Hag All All Hag», содан кейін «Hagal» деп өзгертті.
Қазіргі заманғы ұйымдар
20 ғасырдың соңында германдық неоязық қозғалыстар теософиялық және оккульттік элементтерден алыстап, политеистік қайта құрушылыққа көбірек бет бұрды, бірақ ариософиялық мистика элементтері кейбір ақ үстемдік ұйымдарында әлі де рөл атқаруда. Тарихи христиандыққа дейінгі герман мәдениетінің мистикалық немесе шамандық ерекшеліктері, сейдр деп аталатын, Одинизмде де қолданылады (Фрейя Асвинн, Найджел Пенник, Карл Списбергер, сондай-ақ герман рундық астрологиясы, Блотар кітабын қараңыз).
Арманен-Орден
Гвидо фон Лист қоғамы 1960-шы жылдардың соңында неміс/австриялық оккультист Адольф Шлайпфер (1947–) пен қоғамның әлі тірі соңғы президенті Ханнс Биербах арасындағы байланыстар арқылы қайта құрылды. Шлайпфер 1960-шы жылдардың ортасында антикварлық кітап дүкенінде Листтің кейбір шығармаларын тауып, қайта тірілген Лист ордені үшін қолайлы адамдарды тарту үмітімен рундық және арманистік журнал «Ирминсул» журналын құруға шабыттанды. Ол жаңа президент болып тағайындалды және «Гвидо фон Лист қоғамының дауысы» ретінде «Ирминсул» басылымын жариялауды жалғастырды. Шлайпфер сондай-ақ оккульттік фелкистік ойлаудың ұқсас қоспасын таратушы, Gode Orden (Gothi Order) ұйымының кездесулеріне қатысты. Ол жерде әйелі Сигрун Шлайпфермен (1940–2009), фолкистік жазушы және бұрынғы НСДАП округтік жетекшісі доктор Ханс Вильгельм Хаммербахердің қызымен танысты. 1976 жылы Шлайферлер Арманен орденін (Armanen Order) Гвидо фон Лист қоғамы ретінде қайта ұйымдастырды. Содан бері Адольф пен Сигрун орденнің Ұлы шеберлері болып қызмет етеді, бірақ олар ажырасып, Сигрун қазір өзін «Сигрун фон Шлитинг» немесе «Сигрун Фрейфрау фон Шлитинг» деп атайды. Олар сондай-ақ Жоғары Арманен орденін (HAO) қайта жаңғыртты және оны «бұрын-соңды болмаған белсенділік деңгейіне» жеткізді. Арманен ордені – Гидо фон Листтің оккульттік ілімдерін қайта жаңғыртатын неопагандық эзотерикалық қоғам және діни орден. Оның ішкі құрылымы масондықтан әсер алған тоғыз сыныпқа бөлінген. Орден Листтің ережелеріне негізделген, бірақ олармен шектелмейді, және оның брошюраларында айтылған қағидалары мынадай: Арманен ордені барлық германдық және келт халықтарын олардың ақыл-ой, рухани және физикалық ерекшеліктерімен қамтиды. Арманен ордені – германдық және келт даналығына негізделген, діни және культтік аспектісі құдайлардың жергілікті мифтерімен қалыптасқан құдайлық әлемдік тәртіптің шынайы іске асырылуын білдіреді. Арманен орденінің оянуы – герман және келт халқының табиғи негіздеріне негізделген өмірдің қайта тууы. Арманен ордені маусымдық мерекелерді Одинисттер сияқты тойлайды және қызығушылық танытқан адамдарды осы іс-шараларға шақырады. Ең бастысы – үш «Шығарма» Остарада (Көктем), Жазғы күн тоғысы және Күз (Вотанның құрбандық өлімі), олар көбінесе қасиетті орындарға жақын қамалдарда, мысалы Экстернштейнде тойланады. Автор Стефани фон Шнурбейн 1990 жылы күзгі «Шығарма» кешін тамашалады және ол туралы «Дін және мәдени сын» журналында былай деп жазды: қатысушылар қолмен тоқылған қабырғалар мен герман құдайларының суреттерімен безендірілген бөлмеде кездеседі. Бөлменің ортасында 4 фут биіктіктегі ағаштан жасалған Ирминсул, найза, семсер, күн дискісінің көлігі, «Эдданың» былғарыдан жасалған көшірмесі, сондай-ақ ырымдық табақтар мен шамдар орналастырылған. Қатысушылар үстелдің алдында жартылай шеңберде отырады, алдыңғы қатарда өздерінің діни киімін киген орден мүшелері (ерлер үшін қара көйлектер мен әйелдер үшін ұзын ақ көйлектер; екеуінде де AO эмблемасы тігілген) отырады. Бірнеше шақырудан кейін рух әлеміндегі Одинді бейнелейтін «рух жалыны» шам майы толтырылған ыдыста жандырылады. Бұл культтік мереке Одиннің рухтан материяға шоғырлануын бейнелеу болып табылады. «Эддадан» Одиннің руналық поэмасының бірінші бөлігі оқылғаннан кейін «қан құрбандығы» басталады, онда жануарлар қаны бар ыдыс гонгтың соғуымен және құрбандыққа шақырумен көтеріледі. Одан кейін Одинді Одал руналық ұстанымын қабылдап, тоғыз рет «W O D A N» деп шыбырдап, ақырында Одинге мынадай сөздермен ән шырқады: «Один Водан бізге кел, одуд, ууд». Воданның өзіне құрбандық шалуы отты сөндірумен бейнеленеді. 1977 жылы Сигрун Шлайпфер қалаларды сақтау қоғамын (Gemeinschaft zur Erhaltung der Burgen) құрды, ол қамалдарды осы суық заманауи дәуірдегі «романтикалық дәуірдің соңғы жұмақтары» деп жариялады және оның негізгі мақсаты – орден үшін қамал сатып алу және қалпына келтіру болды. 1995 жылы қоғам, ақыры, Шлихтюнговадағы (Польша) Ротенхорн қамалын сатып алды, бұл 12 ғасырға жататын, бірақ кешеннің көп бөлігі 16 ғасырға жатады. Көп жылдар бойы Адольф пен Сигрун Листтің барлық еңбектерін (және Арманен руналарына қатысты басқа да көптеген еңбектерді) түпнұсқа неміс тілінде қайта жариялады. Адольф Шлайпфер сонымен қатар Стивен Флауэрс пен Майкл Мойниханның Карл Мария Вилигутты зерттеуіндегі «Сырлы патша» атты мақаласында Вилигуттың наным-сенімдері мен Одинизм немесе Арманизмде қабылданған наным-сенімдердің айырмашылықтарын көрсетті.
The Armanen Order embodies the entire Germanic and Celtic peoples in their mental, spiritual and physical uniqueness. The Armanen Order embodies the true realisation of the divine world order based on Germanic and Celtic wisdom, whose religious and cultic aspect is formed by the native myths of the gods. The Awakening of the Armanen Order is a rebirth of life based on its natural foundations of the Germanic and Celtic people. The Armanen Orden celebrates seasonal festivities in a similar fashion as Odinist groups do and invites interested people to these events. The highlights are three 'Things' at Ostara (Easter), Midsummer and Fall (Wotan's sacrificial death), which are mostly celebrated at castles close to sacred places, such as the Externsteine. The author Stefanie von Schnurbein attended a Fall Thing in 1990 and gives the following report in Religion als Kulturkritik (Religion and Cultural Criticism):
the participants meet in a room decorated with hand woven wall hangings and pictures of Germanic gods, Odin and Frigga in this case At one end of the room is a table covered with black cloth. On this a 4 ft. high wooden Irminsul, a spear, a sword, a replica of a sun disc chariot, a leather bound copy of The Edda as well as ritual bowls and candles are placed. The participants are seated in a semi circle in front of the table, the front row being occupied by Order members clothed in their ritual garb (black shirts for the men and long white dresses for the women; both have the AO emblem sewn on them) after several invocations the 'spirit flame', symbolising Odin in the spirit world, is lit in a bowl filled with lamp oil. The purpose of this cultic celebration is the portrayal of Odin's concentration from spirit into matter. After a recital of the first part of Odin's rune poem from The Edda, the "blood sacrifice" commences, in which a bowl with animal blood is raised to the beat of a gong and an invocation of sacrifice. Then Odin is called into the realm by the participants who assume the Odal rune stance, whisper 'W O D A N' nine times and finally sing an ode to Odin with the following words: 'Odin Wodan come to us, od uod, uod'. Wodan's sacrifice to himself is symbolised by extinguishing the flame. In 1977 Sigrun Schleipfer founded the Gemeinschaft zur Erhaltung der Burgen (Society for the Conservation of Castles), which proclaims castles to be among the "last paradises of the romantic era" in this cold modern age and had as its primary aim the purchase and restoration of a castle for the Order. In 1995, the society finally acquired the castle of Rothenhorn in Szlichtyngowa (Poland), a run down structure dating back to the 12th century, though most of the complex dates from the 16th century. Over many years, Adolf and Sigrun have republished all of List's works (and many others relating to the Armanen runes) in their original German. Adolf Schleipfer has also contributed an article to The Secret King, a study of Karl Maria Wiligut by Stephen Flowers and Michael Moynihan, in which he points out the differences between Wiligut's beliefs and those that are accepted within Odinism or Armanism.
Ариософияны зерттеу
Соғыстан кейін Ланц фон Либенфелс алғаш рет Вильфрид Даймның "Der Mann, der Hitler die Ideen gab" ("Гитлерге идеяларын берген адам") кітабы арқылы кеңірек (және ғылыми) назарға ілікті (1957). Кітап академиялық ортада әрдайым толыққанды қабылданылмаса да, біраз уақыт бойы Ланц Гитлерге ең маңызды ықпал еткен тұлғалардың бірі саналды. Алайда, 1990 жылдардан бері тарихшылар Ланцтың маңыздылығына күмән тудырды. "Гитлердің Венасы: Диктатордың оқу жылдары" еңбегін жазған тарихшы Бриджит Хаманн Ланцтың Гитлердің сөйлеу тіліне белгілі бір дәрежеде әсер еткенін, бірақ Адольф Гитлердің діни көзқарастарына маргиналды ғана ықпал еткенін айтады.
Нацизмнің құпия тамырлары
Ланцтың кейбір нәсілдік тазалау туралы ұсыныстары нацистерді алдын ала болжайды. Генетикалық тұрғыдан "жарамсыз" деп есептелгендерді стерильдеу шын мәнінде нацистік евгеника саясаты аясында іске асырылды, бірақ оның негізі ғылыми нәсілдік гигиенистердің теорияларында жатыр. Нацистердің евгеника бағдарламасы Ланцтың мистикалық негіздемесімен байланысы жоқ. Оның өмірінде евгеникалық идеялар кеңінен таралған, ал ол өзінің Үшінші рейхте жариялануына тыйым салынды және оның жазбалары жойылды. Гудрик Кларк екеуінің арақатынасын бағалауда сақтандырғандықтан, Адольф Гитлер Ланц фон Либенфельстің шәкірті деп есептелмейді, өйткені Ланц өзі осылай мәлімдеген. Дегенмен, жас Гитлер Венада тұрғанда Ланцтың "Остара" журналын оқыған және жинаған дегенге айғақтар бар:
Олардың құрып бара жатқан арий нәсілін даңздау және сақтау, арий емес халықтарды басу және ақырында жою, сондай-ақ керемет арийлік-неміс мыңжылдық империясын құру туралы идеяларының ұқсастығын ескере отырып, екі адам арасындағы байланыс өте мүмкін көрінеді. Дегенмен: "Гитлер ешбір жазбадағы әңгімеде, сөйлеуде немесе құжатта Ланцтың есімін атамағаны да факт болып қала береді. Егер Гитлер [Ланцтан] маңызды ықпал көрген болса, онда ол осы қарызын мойындаған деуге болмайды".