Кіріспе

Британдық бизнесмен және ой-сана орталығының негізін қалаушы (1915–1988)

Сэр Антони Джордж Ансон Фишер (28 маусым 1915 – 8 шілде 1988), «AGAF» деген лақап атымен танымал, британдық бизнесмен және ой-сана орталығының негізін қалаушы еді. Ол ХХ ғасырдың екінші жартысында Экономикалық істер институты және Атлас желісі сияқты түрлі либертариандық ұйымдардың құрылуына қатысты. Атлас арқылы ол бүкіл әлемде 150-ге жуық басқа да институттар құруға көмектесті.

Ерте өмір

Энтони Фишер 1915 жылғы 28 маусымда бай кеншілер отбасында дүниеге келді. Ол екі жаста болғанда әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Газада снайперден қаза тапты. Ол Итон колледжінде білім алды. Сол қызметтен кейін көп ұзамай, 1940 жылғы сәуірде олардың туысы Майкл Фишер Фландрия шайқасында қаза тапты. 1955 жылы ол өзінің байлығын Ральф Харриспен бірге ықпалды Экономикалық саясат институтын құруға жұмсады. Фишердің басқа да бірнеше бизнес-жобалары сәтті болмады (соның ішінде тасбақа шаруашылығы). 1971 жылы Фишер Халықаралық экономикалық зерттеулер институтын құрды, ол 1981 жылы «Атлас» желісі мен 2001 жылы Халықаралық саясат желісін құруға негіз болды. Осы арқылы Фишер көптеген жаңадан құрылған сараптамалық орталықтарға қаржылық және операциялық қолдау көрсетті, олардың көпшілігі оның ықпалы болмаса, өмірге келмес еді. «Атлас» желісі арқылы Фишер өз наным-сенімдерін бүкіл әлемге таратуға мүмкіндік алды. 1984 жылы Фишер он бір елдегі он сегіз институтты бақылап отырды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, «Атлас» 90-нан астам елдегі 500-ге жуық еркін нарықтық сараптамалық орталықтармен жұмыс істейді және қолдау көрсетеді. Ричард Кокет өзінің «Ойламағанды ойлау» кітабында Фишердің әлемдегі басқа да жаңадан пайда болатын сараптамалық орталықтарды қолдаудағы рөлін суреттеді. Кокет былай деп жазды: «Экономикалық саясат институтындағы беделінің арқасында ол 1975 жылы Ванкувердегі Фрейзер институтының тең директоры болып тағайындалды, оны 1974 жылы канадалық кәсіпкер Т. Патрик Бойл құрған. Фишер Фрейзер институтының жас директоры Майкл Уокерге институттың интеллектуалдық өнімдерін дамытуға (Экономикалық саясат институтында Сельдон мен Харриске еркіндік бергендей) мүмкіндік берді, ал өзі қаржы жинауға шоғырланды». Кокет Фрейзер институтындағы табысынан кейін Фишер Нью-Йоркке барып, 1977 жылы Халықаралық экономикалық саясатты зерттеу орталығын (ХЭЗЗ) құрды, кейіннен оны Манхэттен институты деп атады. «ХЭЗЗ-дің құрылтай құжатына белгілі адвокат Билл Кейси қол қойды, ол кейіннен Орталық барлау агенттігінің директоры болды». Кокет «Уильям Хамметтің басшылығымен Манхэттен институты, бәлкім, Фишердің Экономикалық саясат институтынан кейінгі ең үлкен жетістігі болды» деп түсіндірді. 1977 жылы Кокет Фишердің Мон Пелерин қоғамы арқылы танысқан екінші әйелі Дорианмен бірге Сан-Францискоға көшкенін және 1979 жылы Тынық мұхиты зерттеу институтын құрғанын жазды. Фишер мен Милтон Фридман 1980 жылдары Сан-Францискодағы бір үйдің пәтерлерінде тұрды. 1970 жылдардың аяғында Фишер Грег Линдсейге Сиднейдегі Тәуелсіз зерттеулер орталығын дамытуға көмектесті. Кокет былай деп жазды: «1981 жылы Фишер бүкіл әлемде құрған осы институттар үшін орталық бағытты үйлестіру және құру мақсатымен «Атлас» экономикалық зерттеулер қоры құрылды, ол 1987 жылы Адамгершілік зерттеулер институтымен (IHS) бірікті (Мон Пелерин мүшесі Ф. А. Харпер 1961 жылы құрған), халықаралық еркін нарықтық сараптамалық орталықтардың саны тез өсіп келе жатқан орталық институционалдық құрылымды қамтамасыз ету үшін». Кокеттің сөзіне қарағанда, «Фишер Мон Пелерин қоғамының жергілікті және халықаралық жиналыстарын көптеген «Атлас» институттары үшін персонал, қаржы жинаушылар мен демеушілерді табу үшін пайдаланды», халықаралық сараптамалық орталықтар көбейген сайын. Ол Фрейзер институтының, Манхэттен институтының, Тынық мұхиты зерттеу институтының, Ұлттық саясатты талдау орталығының, Тәуелсіз зерттеулер орталығының және Адам Смит институтының негізін қалаушы болды. Ол өлімінен төрт апта бұрын рыцарь атағын алды.

Жеке өмір

Екі рет үйленген. Бірінші әйелінен төрт баласы болды, соның ішінде Фишердің көптеген зерттеу орталықтарында жұмыс істеген Линда Уэтстоун да бар. Оның немересі Рейчел Уэтстоун Uber компаниясының коммуникация және қоғамдық саясат жөніндегі аға вице-президенті болып жұмыс істейді. Оның екінші әйелі Дориан Фишер, Джордж Н. Кроккердің әйелі болған.

Өлім

1988 жылғы 8 шілдеде Сан-Францискода қайтыс болды.