Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз флотының адмиралы, вице-адмирал Дэниел Эдвард Барби (23 желтоқсан 1889 жыл – 11 наурыз 1969 жыл) – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет еткен Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз флотының офицері. Теңіз академиясының түлегі, ол 1912 жылы Никарагуаға және 1915 жылы Веракрузға АҚШ-тың жасаған әскери шабуылдарына қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстар арасында Вашингтондағы Навигация бюросының Соғыс жоспарлау бөлімінде қызмет еткен кезде, ол амфибиялық соғысқа қызығушылық танытты. 1940 жылы ол «Флоттық оқу басылымы 167 – Құрлыққа түсіру операциялары туралы ілім, Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз флоты» атты құжатты жариялады, ол Әскери-теңіз флотының амфибиялық операциялар бойынша «библиясы» болды және Екінші дүниежүзілік соғыс бойы қолданыста болды. 1940 және 1941 жылдары Атлантика флотының Амфибиялық күштерінің командирі ретінде ол амфибиялық жаттығуларды бақылады және флоттың десанттық жаттығуларын жүргізді. 1942 жылдың мамыр айында Барбиге Әскери-теңіз департаментінің құрамында жаңа Амфибиялық соғыс бөлімін ұйымдастыру міндеті жүктелді, ол амфибиялық жаттығуларды үйлестіру және жаңа десанттық кемелерді әзірлеу және өндіруге жауапты болды. 1943 жылдың қаңтарында ол Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты күштеріне қолбасшылық етті, ол VII Амфибиялық күшке айналды. 1943 жылдың қыркүйегінен 1945 жылдың шілдесіне дейін Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағында 56 амфибиялық шабуылды жоспарлап, жүзеге асырды. Соғыстан кейін ол жетінші және төртінші флоттарға қолбасшылық етті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Дэниел Эдвард Барби 1889 жылғы 23 желтоқсанда Орегон штатының Портленд қаласында дүниеге келген. 1912 жылғы маусым айында Теңіз академиясын бітіріп, мічман болып тағайындалды. Оның алғашқы қызметі 1912 жылы Никарагуаны АҚШ басып алуына қатысқан «Калифорния» бронекрейсерінде болды. 1914 жылғы мамыр айында ол «Лоуренс» эсминцінде инженерлік офицер болып ауыстырылды, ол Америка Құрама Штаттарының Веракрусты басып алуына қатысты. Ол «Лоуренсте» қалды, онда 1915 жылғы 8 маусымда кіші лейтенант болып тағайындалды, алдымен инженерлік офицер, кейіннен бас офицер және командир болып қызмет етті. 1916 жылғы қазанда ол Орталық Америка және Мексика суларында қызмет ететін «Анаполис» канонерлік қайығының инженерлік офицері болды. 1940 жылғы ақпанда капитандыққа көтерілді, Солтүстік Каролина жағалауында флоттың десанттық жаттығуларын жүргізді. 1942 жылғы желтоқсанда контр-адмирал дәрежесіне көтерілді. Барбимен алғаш рет кездескенде, Макартурдың бір ғана сұрағы болды: «Сіз бақытты офицер ме?» VII амфибиялық күштер Австралия Корольдік Теңіз күштерінің амфибиялық оқу орталығы HMAS Assault-ты Порт-Стифенс, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Брайби аралындағы, сондай-ақ Квинслендтегі Тоорбул нүктесіндегі Біріктірілген оқу мектебін мұра етті. Тек бір ғана APA – «Генри Т. Аллен» болды, ол нашар күйде болды және қайда барса да май іздерін қалдыратын, жауынгерлік аймақта пайдалануға болмайтын жағдайға жетті, бірақ VII амфибиялық күштерінде үш австралиялық десант транспорты, яғни десант кемелері, жаяу әскер (LSI) болды. Оларға жаңадан құрылған жағажайлық кемелер, десант кемелері, танк (LST), десант кемелері, жаяу әскер (LCI) және десант кемелері, танк (LCT) флотилиялары қосылды. Сондай-ақ, аздаған жылдамдықты көліктер (APD) де болды. Макартур екі теңіз күшінің FTP 167 ортақ доктринасын қолдануын бұйырды. Алайда, бұл APD-лер қолжетімді болады және жағажайлық топтарды тасымалдайды деген есеппен жазылған. Сондықтан доктринаны бастапқыда өзгерту қажет болды.

Жаңа Гвинеядағы науқан

Хроника операциясы, Киривина және Вудларк аралдарына десант, VII амфибиялық күштердің алғашқы операциясы болды және аралдардың бос екені белгілі болғандықтан, үлкен қиындық тудырмады. Дегенмен, десант жасаған әскердің жартысы теңіз ауруына шалдықты, Гуасопа портына кіреберістегі құмдарды тазалауда мәселелер туындады, ал Барбидің жапондық ұшақтармен кездеспеу үшін түнде десант жасап, таң атпай кері шегіну туралы шешімі оның экипажтарының тәжірибесіздігін және олардың дайындығындағы жетіспеушіліктерді көрсетті. Киривинаның маржанды жағалауында жүк түсіру жұмыстары екі аптаға созылды. Барби Лэйде десант үшін түнгі ұшып, таңертең десант жасауды жөн көрді. LCI жағажайға жақындағанда, үш Mitsubishi G4M "Бетти" бомбалаушысы оларға шабуыл жасады, USS LCI 339 кемесіне бомба тигізіп, екі рет жақын өткізіп жіберді. Ауыр зақымдалған және оқтар мен сынықтармен тесілген кеме жағаға тірелді, бірақ толығымен жойылды. Сол күні алты LST-ге шамамен 80 жапондық ұшақ шабуыл жасады. 48-ге жуық Lockheed P-38 Lightning көмекке жіберілді, бірақ USS LST 471 және USS LST 473 ұшақтарына соққы тиді, нәтижесінде 57 экипаж мүшесі мен австралиялық әскер қаза тапты. Бірнеше аптадан кейін Барби Финшхафенге десант жасауға шақырылды. Уәделенген әуе қолдауына сенімсіз болған Барби тағы бір түнгі десант жасауды шешті, десант кемелері таң атпай жағажайды тазартуы керек еді. Десант жасаған әскердің қолбасшысы, генерал-майор Джордж Вуттен, VII амфибиялық күштің қараңғыда дұрыс жағажайды таба алмайтынын күмәнданды, оқиғалар оның дұрыс екенін көрсетті; VII амфибиялық күш әлі де түнгі десанттарды жүргізуге жеткілікті дайын емес еді. Бақытымызға орай, бұл жолы жапондық әуе шабуылы су асты кемелерін батыруға немесе зақымдауға әкелмеді. Лае мен Финшхафендегі десанттардағы рөлі үшін Барбиге Теңіз кресі табысталды. Оның мақтау қағазында былай делінген:

Америка Құрама Штаттарының Президенті 1943 жылдың 4 қыркүйегі мен 22 қыркүйегінде Жаңа Гвинеядағы Лае мен Финшхафенге жасалған шабуылдар кезінде Амфибиялық күштердің жетінші флотының қолбасшысы ретінде көрсеткен ерекше ерлігі мен кәсіби қызметі үшін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің контр-адмиралы Дэниел Эдвард Барбиге (NSN: 0–7930) Теңіз кресін табыстауға қуанышпен келеді. Контр-адмирал Барби ерекше шеберлікпен және шабыттандыратын батылдықпен жеке өзі күштерін үздіріссіз әуе шабуылдары астында жағажайға жеткізіп, біздің күштерімізге жеңіс әкелген керемет атқарылған десантты шеберлікпен басқарды. Контр-адмирал Барбидің терең тактикалық білімі, батыл басшылығы және міндетке деген адалдығы Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз қызметінің ең жоғары дәстүрлеріне сай келді. Араве шайқасы мен Глостер мысығы шайқасы VII амфибиялық күш үшін бірқатар "алғашқы" оқиғаларды қамтыды. Бұл Австралияның LSI-нің алғаш рет шайқаста қолданылуын және SWPA-да Carter Hall-да Landing Ship, Dock (LSD) пайда болуын белгіледі. LSD амтрактарды тасымалдау үшін пайдаланылды, сонымен қатар олар SWPA-да дебют жасады, бұл коралл рифтерін кесіп өту үшін қажет болды. Екі LCI-мен жабдықталған ракеталармен өрттен қолдау көрсетілді. Бұл осы мақсатта тағы алтысын өзгертуге себеп болды. Жарақат алғандар арнайы модификацияланған LCT және LST кемелерімен, ауруханалық кемелер ретінде эвакуацияланды. Бірінші рет Жағажайлық топ 1 қатысты, алғаш рет толық даярланған теңіз жағажайлық тобын ұсынды. Доктринаға қайшы, ол нақты бір APA-ға тиесілі емес еді. Араве операциясы сондай-ақ Барбидің тағы бір жаңалығын, десанттық кемелерді басқару офицерлерін алғаш рет пайдалануды қамтыды. Алайда, резеңке қайықтармен күш түсіруге жасалған әрекет толығымен сәтсіз аяқталды және қайталанбады. Кейін Барби өзінің бірінші толық жабдықталған амфибиялық басқару кемесін, Blue Ridge-ті алды. Сонымен қатар, ол контр-адмирал Уильям М. Фехтелердің тәжірибелі орынбасары болды. Фехтелер Адмиралтейство аралдарына шабуылды басқарды, онда армияның барлау талаптарын қанағаттандыру үшін APD пайдаланылды.

Батыс Жаңа Гвинеядағы науқан

Операциялар барысында Барби Танахмера шығанағына қонуды жеке басқарды. Ондағы жағажайлар жарамсыз болып шықты, сондықтан Барби келесі күштерді Гумбольдт шығанағына қайтарды. МакАртур соғыс тілшісі Фрейзер Хантқа Барбидің «әлемдегі ең білікті десанттық қолбасшы» екенін айтты, бірақ адмирал Честер Нимиц оған қатысты көбірек сын айтты. VII десанттық күш аймаққа шамамен 80 000 адамды, 50 000 тонна (56 000 м³) жүкті және 3 000 көлікті жеткізді, бірақ жағажайда және оның жанында жиналған жүктің арасында отын мен оқ-дәрі бірге сақталған қоймалар болды. Бір жапондық ұшақ қойманы бомбалап, өрт пен жарылыс тудырды. 20 адам қаза тауып, жүзден астам адам жарақат алды, ал 12 LST жүк кемесіндегі жүктің бәрі жойылды. Осы уақытта үш жапондық бомбалаушы «Этамин» жүк кемесіне шабуыл жасап, торпедалады. Кеме ауыр зақымданып, жүктің жартысы әлі бортында болатын Финшхафенге сүйретілді. Осы операциялар үшін Барбиге Әскери-теңіз күштеріне көрсеткен қызметі үшін медаль табыс етілді. Оның мақтау қағазында былай делінген:

Америка Құрама Штаттарының Президенті 1943 жылдың 8 қаңтарынан 1944 жылдың 12 мамырына дейін жетінші флоттың десанттық күштерінің қолбасшысы ретінде үлкен жауапкершілікпен өкілдік еткені үшін, Америка Құрама Штаттары Үкіметіне ерекше еңбегі мен көрнекті қызметі үшін, Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштерінің контр-адмиралы Дэниел Эдвард Барбиге (NSN: 0–7930) Әскери-теңіз күштеріне көрсеткен қызметі үшін медаль табыс етуге құрметпен келіседі. Контр-адмирал Барби шайқаста сыналмаған адамдар мен материалдардан ұйымды шеберлікпен құрып, дамытты және бірнеше айдың ішінде өзінің басқаруындағы күштерді жауынгерлік дайындық деңгейінің жоғары сатысына жеткізді, бұл оларға Жаңа Гвинея операциясына ең тиімді күйлерімен кіруге мүмкіндік берді. Армия командирлерімен тығыз байланыста жұмыс істеп, қатаң шабуылды жоспарлап, ол көптеген десанттық операциялар кезінде жапондық қарсылықты жеңуге көмектесті және осы маңызды аймақтағы стратегиялық позицияларда күштер нығалып, орналасқанша баға жетпес қолдау көрсетті. Шабыттандыратын және күшті басшы Контр-адмирал Барби Жаңа Британия, Жаңа Гвинея және Адмиралтействодағы науқандардың табысына өлшеусіз үлес қосты және осы кезеңдегі жауапты міндеттерді оның тамаша басқаруы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне ең жоғары құрмет әкеледі.

Филиппиндік науқан

Барби 1944 жылдың маусым айында өзінің қажеттіліктерін талқылау үшін Вашингтонға сапар шекті, бірақ сапары сәтке орай келмеді, себебі Бірлескен штабтар Нормандияға шабуылды бақылау үшін Еуропаға кетіп қалған еді, ал Барби адмирал Кингтің қайтуын күтуге мәжбүр болды. Олардың әңгімелерінде Кинг МакАртурдың алға жылжуы Минданаодан асып кетпеуі керек екенін баса айтты. Бірақ 1944 жылдың қыркүйегінде оның өзінің адмиралдары Лейтеге десант түсіруді ұсынды. Шілде айына қарай Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағына (SWPA) жеткілікті десанттық кемелер келді, бұл Барбиге VII десанттық күшін бөлуге мүмкіндік берді. Фехтелер 8-ші десант тобының басшылығын алды, ал 9-шы десант тобы контр-адмирал Артур Д. Струблдің жетекшілігімен құрылды. 1945 жылы үшінші топ, 6-шы десант тобы, контр-адмирал Форрест Б. Роялдың басшылығымен құрылды. Лейтеге шабуыл жасау үшін МакАртур және оның теңіз күштерінің командирі вице-адмирал Томас К. Кинкейд Барбидің десант күштеріне басшылық етуін күтті, бірақ Нимиц III десант күшінің командирін, вице-адмирал Теодор С. Уилкинсонды артық көрді, ол жоғары шенді және Нимицтің пікірінше, тәжірибелірек болды. Соңында, екі десант күшінің қатысуына келісім жасалды, ал Кинкейд жалпы басшылықты жүзеге асырды. Барби екінші рет Теңіз күштеріне еңбегі үшін медальмен марапатталды. Оның мақтау қағазында былай делінген:

Америка Құрама Штаттарының Президенті, Конгресс актісімен 1918 жылғы 9 шілдеде бекітілген, АҚШ Теңіз күштерінің вице-адмиралы Дэниел Эдвард Барбиге (NSN: 0–7930) АҚШ Үкіметіне ерекше еңбегі мен адал қызметі үшін, Теңіз күштерінің екінші марапатының орнына Алтын жұлдыз табыс етуге құрметпен келіседі. Вице-адмирал Барби бастаған бірқатар операциялардың нәтижесінде, оның батыл күштері 2 шілдеде Ноемфурға, 30 шілдеде Сансапорға және 15 қыркүйекте Моротайға сәтті десант түсірді, соның арқасында Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты әуе күштері Филиппинге тиімді соққы беруге қолайлы жағдайға келді. 20 қазанда Лейтеде Солтүстік шабуыл күшінің командирі ретінде ол күштеріміздің Филиппин аралдарында бекініп қалуына әкелген өте сәтті операцияға белсенді қатысты. 9 қаңтарда Лингаен шығанағында Солтүстік шабуыл күшінің командирі ретінде ол оңтүстік шабуыл күшінің командирімен бірдей үлес қосты. Вице-адмирал Барби өзінің шабыттандырарлық басшылығымен және осы маңызды операцияларды жоспарлау мен орындаудағы үлкен еңбегімен АҚШ Теңіз күштерінің жоғары дәстүрлерін сақтап қалды. 1944 жылғы 9 желтоқсанда вице-адмирал шеніне көтерілген Барби 1945 жылы, көбінесе Оңтүстік Филиппинде және Борнеода тағы 30 шабуылға жетекшілік етті. Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы соғыс кезіндегі қызметі үшін АҚШ Армиясы Барбиге Армияның еңбегі үшін медальмен марапаттады. 1948 жылғы Австралия күнінде Австралия үкіметі оны Британ империясы орденінің құрметті командирі етіп тағайындады, бұл марапатты Вашингтондағы Австралия елшілігінде Австралияның АҚШ-тағы елшісі Норман Макин табыс етті.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін Барби Кинкейдтің орнын басып, Жетінші флоттың қолбасшысы болды. Ол Оңтүстік Корея және Солтүстік Қытайға оккупациялық әскерлерді түсіруді жалғастырды. Қытай Ұлттық партиясы күштеріне оқыту, көлік және көмек көрсетумен қатар, Солтүстік Қытайды шарпыған Қытай азамат соғысына өз күштерінің араласуын болдырмауға тырысты. 1946 жылғы наурыз айында Атлантика флотының амфибиялық күштерінің командирі болды. Қыркүйек айында Төртінші флоттың қолбасшысы болды. 1947 жылғы ақпанда ол Қашық Шығысқа, бірлескен әскери кеңестің төрағасы ретінде, жергілікті стратегиялық қажеттіліктерді бағалау мақсатындағы фактілерді анықтау миссиясымен қайта оралды. Наурыз айында АҚШ-қа оралып, 10-шы әскери-теңіз округінің бастығы және 1947 жылдың 1 мамырынан 1950 жылдың 10 қазанына дейін Кариб теңізі шекарасының командирі болды. Оның соңғы қызметі 13-ші әскери-теңіз округінің бастығы болып табылды. 1951 жылдың 30 маусымында вице-адмирал шенімен зейнетке шықты.