Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын математигі және физигі (1909–1991)
English mathematician and physicist (1909–1991)
Уильям Джордж Пенни, Барон Пенни, (24 маусым 1909 – 3 наурыз 1991) – ағылшын математигі және математикалық физика профессоры, Лондон Император колледжінің ректоры болған. Ол 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде басталған және 1952 жылы алғашқы британдық атом бомбасын жасаған Ұлыбританияның құпия ядролық бағдарламасы – Жоғары жарылғыш заттарды зерттеуді дамытуда жетекші рөл атқарды. Лос-Аламос зертханасындағы Манхэттен жобасындағы британдық делегацияның басшысы ретінде Пенни атом бомбасының жарылыс толқынынан туындайтын зақымды болжау үшін алғашқы есептеулер жасады. Отанына оралғаннан кейін Пенни британдық ядролық қарулар дирекциясына, «Tube Alloys» кодолық атымен және Атомдық қаруларды зерттеу институтына ғылыми зерттеулерге жетекшілік етті, нәтижесінде 1952 жылы «Қырағай» операциясы аясында британдық ядролық бомба алғаш рет сынақтан өтті. Сынақтан кейін Пенни Ұлыбританияның жаңа Атом энергиясы агенттігінің (UKAEA) бас кеңесшісі болды. Кейіннен ол осы агенттіктің төрағасы болды және ядролық сынақтарды бақылау бойынша халықаралық келіссөздер жүргізді. Пеннидің маңызды ғылыми еңбектеріне шок және гравитациялық толқындардағы күрделі толқын динамикасының математикасы, сондай-ақ гидродинамикадағы оптимизация мәселелері мен шешімдері кірді (бұл материалтану және металлургия салаларында маңызды рөл атқарады). Өмірінің соңғы жылдары Пенни математика мен физикадан лекция оқыды; ол 1967–1973 жылдары Лондон Император колледжінің ректоры қызметін атқарды.
William George Penney, Baron Penney, (24 June 19093 March 1991) was an English mathematician and professor of mathematical physics at the Imperial College London and later the rector of Imperial College London. He had a leading role in the development of High Explosive Research, Britain's clandestine nuclear programme that started in 1942 during the Second World War which produced the first British atomic bomb in 1952. As the head of the British delegation working on the Manhattan Project at Los Alamos Laboratory, Penney initially carried out calculations to predict the damage effects generated by the blast wave of an atomic bomb. Upon returning home, Penney directed the British nuclear weapons directorate, codenamed Tube Alloys and directed scientific research at the Atomic Weapons Research Establishment which resulted in the first detonation of a British nuclear bomb in Operation Hurricane in 1952. After the test, Penney became chief advisor to the new United Kingdom Atomic Energy Authority (UKAEA). He was later chairman of the authority, which he used in international negotiations to control nuclear testing with the Partial Nuclear Test Ban Treaty. Penney's notable scientific contributions included the mathematics for complex wave dynamics, both in shock and gravity waves, proposing optimisation problems and solutions in hydrodynamics (which plays a major role in materials science and metallurgy.) During his later years, Penney lectured in mathematics and physics; he was the Rector of Imperial College London 1967–1973.
Ерте өмір және білім
Уильям Джордж Пенни 1909 жылғы 24 маусымда Гибралтарда дүниеге келді. Ол Ұлыбритания армиясының ординанс корпусының сержант-майоры Уильям Альфред Пенни мен үйленуінен бұрын кассир болып жұмыс істеген Бланш Эвелин Джонсонның үлкен баласы және жалғыз ұлы болды. Оның ата-анасы жиі көшіп-қонып жүрді, бірақ Пенни әрқашан олармен бірге болмады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Пенни, анасы және қарындастары Ширнесске (Кент) көшіп, ол бастауыш мектепке барып оқыды. Содан кейін Колчестер маңындағы мектепке қатысып, 1924-1926 жылдары Шернесс техникалық мектебінде білім алды, онда ол ғылым саласында қабілетін көрсетті. Ол бокс және жеңіл атлетикамен айналысып, мектеп жарысында жүгіруде жеңіске жетті. Сондай-ақ крикет ойнады және мектеп футбол командасының орталық шабуылшысы болды. 1927 жылы Пеннидің ғылымға деген құштарлығы оны жергілікті ғылыми зертханаға жеткізді, онда ол зертхана көмекшісі ретінде аптасына 10 шиллинг (1927 жылғы 0,5 сомасы қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең) жалақы алды. Бұл оған Кент округінің стипендиясын және Лондон Императорлық колледжінің құрамдас бөлігі – Корольдік ғылым колледжінің (RCS) корольдік стипендиясын алуға көмектесті. Ол RCS футбол командасында орталық шабуылшы болып ойнады. Оған курстың бірінші жылын өткізіп жіберуге рұқсат берілді және 1929 жылы 20 жасында математика ғылымдарының бакалавры дәрежесін алды. Оның таланты ғылым факультетінің математика бойынша губернатор сыйлығымен мойындалды. 1976 жылдан 1982 жылға дейін Ұлыбританияның Құрылыс қауіпсіздігі жөніндегі тұрақты комитетінің алғашқы төрағасы қызметін атқарды.
William George Penney was born in Gibraltar on 24 June 1909, the oldest child and only son of William Alfred Penney, a sergeant major in the British Army's Ordnance Corps who was then serving overseas, and Blanche Evelyn Johnson, who had worked as a cashier before her marriage. His parents moved about frequently, but Penney did not always accompany them. After the outbreak of the First World War, Penney, his mother and his sisters moved to Sheerness, Kent, where he went to primary school. He then attended a school near Colchester, and finally, was at Sheerness Technical School for Boys from 1924 to 1926, where he displayed a talent for science. He participated in boxing and athletics, winning the school's dash. He also played cricket, and he was centre forward on the school football team. In 1927, Penney's passion for science landed him in a local science laboratory where he worked for 10 shillings a week (0.5 in 1927 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) as a laboratory assistant. This helped him to gain a Kent county scholarship and a royal scholarship to the Royal College of Science (RCS), a constituent college of Imperial College London. He played centre forward on the RCS soccer team. He was permitted to skip the first year of the course, and graduated in 1929, obtaining his Bachelor of Science degree in mathematics with First Class Honours at age 20. His talent was recognised by the Governor's Prize for Mathematics from the faculty of science. He served as the first chairman of the UK's Standing Committee on Structural Safety from 1976 to 1982.
Құрметтер мен марапаттар
Пенни 1946 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болды. Ол 1956 жылдан 1960 жылға дейін қоғамның қазынашысы, ал 1958 жылдан 1969 жылға дейін вице-президенті қызметін атқарды. 1962 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі, 1970 жылы Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі, 1973 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1967 жылы Вильгельм Экнер медалімен марапатталды. 1969 жылы алған наградаларының ішінде Корольдік қоғамның Рамфорд медалі, Физика институтының Глазбрук медалі мен сыйлығы, Азаматтық инженерлер институтының Джеймс Альфред Юинг медалі бар. Келесі жылы ол Келвин алтын медалімен марапатталды. 1956 жылы Мельбурн университетінің, 1957 жылы Дархам университетінің, 1959 жылы Оксфорд университетінің, 1966 жылы Бат университетінің және 1970 жылы Рединг университетінің құрметті профессоры атанды. АҚШ-қа қызметтері үшін 1946 жылы "Азаттық медалімен" марапатталды. Пенни 1946 жылы Британ империясы орденінің офицері болып тағайындалды және 1952 жылы орденнің кавалер-командоры болды. 1967 жылдың 7 шілдесінде Беркшир корольдік округінің Шығыс Хендред бароны Пенни титулымен өмірлік теңдес атанды және 1969 жылы Ардагерлік орденімен марапатталды. Өмірлік теңдес ретінде ол Лордтар палатасына қатысуға құқылы болды, бірақ 1967 мен 1973 жылдар аралығында барлығы он екі рет қана отырды және үш заң жобасына ғана дауыс берді: 1968 жылы Родезияға қатысты санкциялар, 1969 жылы қайта бөлу заңына енгізілген түзетулер және 1970 жылы Ұлыбританияның Еуропалық қауымдастыққа қосылуы.
Penney was made a Fellow of the Royal Society in 1946. He was its treasurer from 1956 to 1960 and vice president from 1958 to 1969. He became a member of the United States National Academy of Sciences in 1962, a Fellow of the Royal Society of Edinburgh in 1970, and a member of the American Philosophical Society in 1973. He received the Wilhelm Exner Medal in 1967. Among the honours he received in 1969 was the Rumford Medal by the Royal Society, the Glazebrook Medal and Prize of the Institute of Physics and the James Alfred Ewing Medal of the Institution of Civil Engineers, and he was awarded the Kelvin Gold Medal the following year. He was awarded an honorary degree by the University of Melbourne in 1956, the University of Durham in 1957, the University of Oxford in 1959, the University of Bath in 1966 and by the University of Reading in 1970. For his services to the United States, he was awarded the Medal of Freedom in 1946. Penney was appointed an Officer of the Order of the British Empire in 1946, and was raised to Knight Commander of the order in 1952. He was made a life peer, taking the title Baron Penney, of East Hendred in the Royal County of Berkshire on 7 July 1967, and was awarded the Order of Merit in 1969. As a life peer he was entitled to sit in the House of Lords, but did so only twelve times between 1967 and 1973, and voted for only three bills: for sanctions on Rhodesia in 1968, for an amendment to the redistribution bill in 1969, and for the accession of the United Kingdom to the European Communities in 1970.
Өлім және мұра
Кейінгі жылдары ол жұмысына қатысты алаңдаушылықтары болғанын мойындады, бірақ оны қажет деп санады. 1985 жылы Монте-Белло және Маралингадағы сынақ бағдарламаларын тергеген МакКлелланд Корольдік комиссиясы оған қатысты сұрақтар қойғанда, ол он екі сынақтың кем дегенде біреуінде қауіпті деңгейде радиоактивті жауын-шашын болғанын мойындады. Дегенмен, ол сынақтарға тиісті күтім көрсетілгенін және олар сол кездегі халықаралық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес өткенін мәлімдеді. Джим МакКлелланд Пеннидің көзқарасын қабылдады, бірақ соған қайшы дәлелдер баспасөзде кеңінен жарияланды. Австралиялық ұлтшылдық көзқарасты қолдау арқылы, сол кездегі Боб Хоук үкіметіндегідей, МакКлелланд бұрынғы Австралия және Ұлыбритания әкімшіліктеріндегі "кінәлілерді" анықтады. Пенни басты куәгер ретінде айыптаулардың көп бөлігін мойындады, ал оның денсаулығына бұл тәжірибе қатты әсер етті. 1991 жылы оған рак диагнозы қойылды және 1991 жылдың 3 наурызында 81 жасында Шығыс Хендред ауылындағы үйінде қайтыс болды. The Guardian оны "бағдаршы жарық" деп сипаттады, ал оның ғылыми және әкімшілік басшылығы оның табысты және уақтылы құрылуында шешуші роль атқарды. Рождество аралында алғашқы британдық сутегі бомбасын жаруға басшылық еткен командасының жетекшісі ретінде, 1958 жылы Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы ядролық технологиялардың алмасуын қалпына келтіруге үлкен үлес қосты, сондай-ақ 1963 жылы жартылай сынақ тыйымы туралы келісімге әкелген келіссөздерде маңызды рөл атқарды. Оның электронның периодтық потенциалдағы әрекетін сипаттайтын Кронинг-Пенни моделі бүгінгі күнге дейін қатты дене физикасында оқытылып, қолданылады және жолақтық саңылаулардың пайда болуын түсіндіру үшін пайдаланылады.
In later years he admitted to qualms about his work but felt it was necessary. When aggressively questioned by the McClelland Royal Commission investigating the test programmes at Monte Bello and Maralinga in 1985, he acknowledged that at least one of the twelve tests had unsafe levels of fallout. However, he maintained that due care was taken and that the tests conformed to the internationally accepted safety standards of the time. Jim McClelland broadly accepted Penney's view but anecdotal evidence to the contrary received wide coverage in the press. By promoting a more Australian nationalist view, then current in the government of Bob Hawke, McClelland had also identified "villains" in the previous Australian and British administrations. As a senior witness Penney bore the brunt of the allegations, and his health was badly affected by the experience. He was diagnosed with cancer in 1991, and died on 3 March 1991 at his home in the village of East Hendred, aged 81. The Guardian described him as its "guiding light" and his scientific and administrative leadership was said to be crucial in its successful and timely creation. His leadership of the team that exploded the first British hydrogen bomb at Christmas Island was instrumental in restoring the exchange of nuclear technology between Britain and the US in 1958, and he was credited as playing a leading part in the negotiations which led to the Partial Test Ban Treaty in 1963. His Kronig Penney model for the behaviour of an electron in a periodic potential is still taught and used today in solid state physics and is used to explain the origin of band gaps.