Кіріспе
Чилидегі ЛГБТ құқықтары Чилидегі ЛГБТ құқықтары XXI ғасырда айтарлықтай дамып, қазіргі таңда өте прогрессивті. 1999 жылдан бері Чилиде ерлер мен әйелдердің бір жынысты сексуалдық қатынасы заңды. Чили Оңтүстік Америка елдерінің арасында осы әрекетті заңдастырған соңғы елдердің бірі болды. 2012 жылы сексуалдық бағдар мен гендерлік идентитіге негізделген кез келген кемсітушілік пен жеккөрушілік қылмыстарға тыйым салатын заң қабылданды. Осыдан кейін Чили қарулы күштерінде гейлер, лесбиянкалар, бисексуалдар мен трансгендерлер ашық түрде қызмет етуге рұқсат алды. 2013 жылдан бері ЛГБТ адамдарына қан тапсыруға ешқандай шектеу қойылмайды. Бір жынысты жұптар ресми түрде тіркелуі мүмкін. 2015 жылы гетеросексуалды және гомосексуалды жұптар үшін азаматтық одақ туралы заң қабылданды, ол некеге ұқсас, бірақ толыққанды заңдық құқықтар бермейді. Қазіргі уақытта Чили қоғамының көп бөлігі ЛГБТ адамдарының құқықтарын мойындауды қолдайды. 2022 жылға дейін Қылмыстық кодекстің 365-бабы еркектер арасындағы гомосексуалдық қатынасқа келісім беру жасын 18-ге белгіледі. Алайда, 2022 жылдың 24 тамызында 21,483 заңымен бұл ереже жойылды. Гомосексуализм 1999 жылы қылмыстан босатылды, келісім беру жасы 18 жас болды. 2011 жылы Чили Конституциялық соты гетеросексуалдық қатынастар үшін (ұландар мен қыздар үшін), сондай-ақ лесбияндық қатынастар үшін келісім беру жасын 14 жас деп растады, бірақ еркектер арасындағы гомосексуалдық қатынастар үшін 18 жас деп белгіледі. 2018 жылдың тамызында Конституциялық сот тағы да Қылмыстық кодекстің 365-бабының конституцияға қайшы екенін 5-5 дауыспен қабылдады, бұл оның тарихында екінші рет гомосексуалдар үшін келісім беру жасын 18 жасқа, ал гетеросексуалдар мен лесбияндықтар үшін 14 жасқа толуын растады. 365-бапты жою және келісім беру жасын теңеу туралы заң жобасы 2022 жылдың 17 тамызында Депутаттар палатасымен және 2022 жылдың 2 тамызында Сенатпен мақұлданды. Заң жобасы Чили Республикасының Ресми газетінде 2022 жылдың 24 тамызында жарияланды және сол күні күшіне енді.
LGBT rights in Chile
Lesbian, gay, bisexual, and transgender (LGBT) rights in Chile have advanced significantly in the 21st century and are now quite progressive. Both male and female same sex sexual activity are legal in Chile since 1999. Chile was one of the latest South American countries to have legalized the activity. In 2012, a law banning all discrimination and hate crimes based on sexual orientation and gender identity was approved. Since then, the Chilean Armed Forces allow gays, lesbians, bisexuals and transgender people to openly serve. LGBT people are allowed to donate blood without restrictions since 2013. Same sex couples can be registered officially. In 2015, a civil union law was implemented for both heterosexual and homosexual couples, with similar but not equal legal benefits to those of a marriage. currently a majority of the Chilean society supports the recognition of the rights of LGBT people. Until 2022, Article 365 of the Penal Code established a higher age of consent of 18 for male homosexual acts. However, this provision was abolished by Law 21,483 on August, 24, 2022. Homosexual acts were decriminalized in 1999, with an age of consent of 18. In 2011, the Tribunal Constitucional de Chile confirmed that the age of consent is 14 for heterosexual relations (for both girls and boys), as well as for lesbian relations (Woman girl), but it is 18 for male homosexual relations. In August 2018, the Constitutional Court again rejected that Article 365 of the Criminal Code was unconstitutional, in a 5 5 vote, validating for the second time in its history that the age of consent for gay men is 18, while for heterosexuals and lesbians is 14 years old. A bill repealing Article 365 and equalizing the age of consent passed the Chamber of Deputies on August 17, 2022 and the Senate on August 2, 2022. The bill was published in the Diario Oficial de la República de Chile on August 24, 2022, and came into force on the same day.
Бір жынысты адамдардың арасындағы қатынастарды тану
2015 жылдың наурыз айында Сыртқы істер министрлігі бір жынысты азаматтық одақтарды және шетелде жасалған тең некелерді тұру мәселелері бойынша мойындайтын циркуляр шығарды. Чили 2015 жылдың 22 қазанынан бастап азаматтық одақтарды мойындады. 2011 жылдың тамызында президент Себастьян Пиньера Конгресске тіркелген бірге өмір сүруге рұқсат беретін заң жобасын ұсынды. Төрт жыл бойы талқыланған және Мишель Бачелет басшылығымен түзетулер енгізілгеннен кейін, заң жобасы екі палатада да 2015 жылдың 28 қаңтарында қабылданды. 2015 жылдың 13 сәуірінде президент Бачелет заңға қол қойды және ол 2015 жылдың 21 сәуірінде Ресми газетте жарияланды. Заң 2015 жылдың 22 қазанында күшіне енді. 2016 жылдың 1 желтоқсанында Депутаттар палатасы азаматтық одаққа кірген жұптарға, неке жасаған жұптар сияқты, бес күн демалыс беру туралы заң жобасын бірауыздан мақұлдады (6 депутат дауыс беруден бас тартты). Заң жобасы 2017 жылдың қазан айында Сенатта 15:0 дауыспен бірауыздан мақұлданды. Ол 2017 жылдың 8 қарашасында күшіне енді.
Бір жынысты некелер туралы заң жобасы
2017 жылдың 28 тамызында президент Мишель Бачелет сайлаудағы уәдесін орындап, Чили мемлекетінің 2016 жылдың маусым айында Гомосексуалды интеграция және азаттық қозғалысы (Movilh) ұйымымен қол қойған достық келісімінің бір бөлігі ретінде, Чилидегі үш бір жынысты жұптың азаматтық некеге қол жеткізе алмауына қатысты Америкааралық адам құқықтары жөніндегі комиссияға (CIDH) жолданған сот ісі аясында «Неке теңдігі» заң жобасын ұсынды. Заң жобасы Азаматтық кодекстің 102-бабындағы неке анықтамасын өзгертуді көздеген еді. Анықтамадағы «бір ер және бір әйел» деген сөз тіркесі «екі адам» деген сөз тіркесімен алмастырылуы тиіс болды. Бұдан өзге, заң жобасында бір жынысты жұптарға бірлесіп бала асырау және автоматты ата-аналық құқығы да қарастырылған. Заң жобасы Чилидің Ұлттық конгресінде тоқтап қалды. 2021 жылдың маусым айында Чили президенті Себастьян Пиньера «Біздің елімізде тең некеге тұру уақыты жетті деп ойлаймын» деп мәлімдеп, заң жобасын жылдамдатуға тырысатынын айтты. 2021 жылдың 7 желтоқсанында депутаттар палатасы заң жобасын 82 дауыспен мақұлдады, 20 депутат қарсы дауыс берді, 2 депутат дауыс бермеді. Сенат та заң жобасын қабылдады. Ол 2022 жылдың 10 наурызынан бастап күшіне енді.
Бала асырап алу, балалылық және отбасылық жоспарлау
2022 жылдың 10 наурызынан бастап, бір жынысты жұптардың бірлескен ата-ана болуы, тең неке туралы 21,400 заң күшіне енгеннен кейін заңды болып табылады. Бұл заң қамқорлық, ұрпақ және асырап алу мәселелерінде жыныстық бағдар мен гендерлік идентитіге негізделген кемсітушілікке жол бермейтіндігін нақты кепілдейді. Бұл ереже некеде болған-болмаған және балаларын көмекші репродуктивтік технологиялар арқылы дүниеге әкелген-әкелмеген жұптарға да қатысты. Сонымен қатар, трансгендер әйелдердің аналығы және трансгендер еркектердің әкелігі олардың балаларының туу туралы куәліктерінде мойындалады. Заң Азаматтық кодекске өзгерістер енгізеді, осылайша баланың ата-анасы ретінде оның анасы және/немесе әкесі, екі анасы немесе екі әкесі танылады. Бір жынысты жұптардың балаларының тегі ата-аналардың өзі анықтайды, ал келісім болмаған жағдайда Азаматтық хал актілерін тіркеу бөлімі шешім қабылдайды. Заңда жынысына, жыныстық бағдарына немесе гендерлік идентитіне қарамастан, жүктілікке дейінгі және жүктілікten кейінгі еңбек құқықтары қамтамасыз етілген. Жұмыс істейтін аналарға берілетін аналық қорғауға қатысты құқықтар анаға немесе жүкті адамға, гендерлік идентитіне қарамастан қолданылады. Әкеге берілген құқықтар жүкті емес ата-анаға да қолданылады. 2020 жылдың 8 маусымында Сантьяго қаласының Екінші Отбасылық соты Азаматтық хал актілерін тіркеу қызметіне екі әйелдің баласы ретінде баланың туу туралы куәлігіне тіркеуге бұйрық берді. Бұл жұп балалы болу үшін көмекші репродуктивтік технологияны қолданған. Бұрын, 2015 жылдың наурызында лесбиянка анасы өз қызының заңды түрде оның серіктесінің қызы деп танылуын отбасылық сотқа өтініш білдірген болатын. 2015 жылдың қарашасында Жоғарғы Сот екі анаға қарсы шешім шығарды. 2016 жылдың сәуір айында Сенатта бір жынысты отбасылардың балалары үшін бала асырап алу туралы заң жобасы енгізілді. Егер заң жобасы қабылданса, онда бір жынысты ата-аналардың балаларына заңды түрде туыстық қатынас орнатудың үш жолы қарастырылады. 2020 жылдың 1 шілдесінде заң жобасы Сенатта бірінші оқылымда 27 дауыспен мақұлдалды, 13 қарсы және 1 дауыссыз. Енді ол Балалар мен жасөспірімдер жөніндегі арнайы комиссияға жіберіледі. Қазіргі уақытта, 2022 жылы Чили Конгресі "Чилидегі бала асырап алу жүйесін кешенді реформалау туралы" заң жобасын талқылауда, ол бір жынысты жұптарға бала асырап алуға рұқсат береді. 2019 жылдың 8 мамырында Депутаттар палатасы 104 дауыспен жақтап, 35 қарсы және 4 дауыссыз, бір жынысты жұптардың бірлескен және туысқандық асырап алуына рұқсат беретін және асырап алу процесінде жыныстық бағдар мен гендерлік идентитіге негізделген кемсітушілікке тыйым салатын заң жобасын қабылдады. Үкімет ұсынған екі түзету қабылданбады, олар әр жағдайда "әке мен ананың" қарама-қарсы жынысты жұптары бір жынысты жұптарға қарағанда артықшылықты болуы керек деп белгілеуге тырысты, бірақ "егер бала немесе жасөспірім өзінің әке мен анаға ие болуын қаласа, судья оны артықшылықпен қарауы керек" деген басқа түзету қабылданды. Заң жобасы енді Сенатқа жіберіледі. 2017 жылдың қыркүйегінде он депутат азаматтық одақта бір жынысты жұптарға бала асырап алуға рұқсат беретін заң жобасын ұсынды.
Ата-аналық демалыс
2023 жылдың ақпан айында Әлеуметтік қамсыздандыру қадағалау органы 3726-шы нұсқаулық шығарды, ол бір жынысты жұптарға 21400 нөміріндегі Тең Неке заңына сәйкес, жынысына, сексуалдық бағдарына немесе гендерлік идентитілігіне қарамастан, ата-аналық демалысқа шығуға мүмкіндік береді.
Отбасын жоспарлау
Репродуктивті технологияларға қол жеткізу құқығын кепілдендіретін немесе қорғайтын заңдар жоқ. Лесбиян жұптары ЭКО емделулеріне қол жеткізе алады, бірақ оларда сүйексіздік патологиясы болмағандықтан, медициналық сақтандырудан төленбейді. Қазіргі уақытта Чилиде суррогаттық аналыққа қатысты арнайы заңнама жоқ. 2018 жылдың қаңтар айында Конгресске бір жынысты жұптар үшін қайырымдылыққа негізделген суррогаттық аналыққа рұқсат беруді және барлық жұптар үшін коммерциялық суррогаттық аналықты тыйым салуды көздейтін заң жобасы ұсынылды.
Николастың екі әкесі бар
2014 жылы бір жынысты ата-аналар отбасылары туралы балалар кітабы жарық көрді. Қазіргі уақытта кітап Чилидің мемлекеттік балабақшаларында мектепке дейінгі жастағы балаларға таратылуда. Чили үкіметі "Николастың екі әкесі бар" кітабын қолдағанымен, ол елдегі барлық балабақшаларда міндетті оқу материалы емес. Movilh жазған "Николастың екі әкесі бар" ("Nicolás tiene dos papás") кітабы Николас деген шағын баланың өмірі туралы баяндайды, ол екі әкесімен бірге өмір сүреді. Түнде достарымен қонаққа барудан және стадионға барудан бастап, биологиялық анасымен кездесуге және сыныптастарына екі әкесінің неліктен бар екенін түсіндіруге дейін, Николас кітап оқырмандарына күнделікті өмірін көрсетеді. Кітапқа Ұлттық балабақшалар кеңесі (Junji), Кіндік жастағы балалар тәрбиешілері қауымдастығы, Кітапханалар, мұрағаттар және мұражайлар ұлттық дирекциясы, сондай-ақ Чили университетінің психология, ерте балалық шақ және негізгі білім беру бөлімдері демеушілік етеді.
Азық-түлік қорғау
Чилиде ЛГБТ адамдарын кемсітуден қорғайтын түрлі заңдар, ережелер және мемлекеттік саясаттар бар. Алайда, Movilh ұйымының жыныстық әртүрлілік адам құқықтары туралы жылдық есептеріне сәйкес, гейлер, лесбиянкалар, бисексуалдар және трансгендерлер өз құқықтары үшін күресуге және кемсітушілік әрекеттерді жария етуге мүмкіндік алғандықтан, жыл сайынғы шағымдардың саны артып келеді. Қылмыстық кодекстің 373-бабы, «әдепсіздік және жақсы мінез-құлыққа қарсы қылмыстар» негізінде, жылдар бойы гомосексуалдарды, тіпті қоғамдық жерде қол ұстасу сияқты әрекеттер үшін де полиция арқылы мазалауға мүмкіндік берген жалғыз заңдық норма болып келді. 2010 жылы Депутаттар палатасының Конституция, Заң және Әділет комитетінде осы бапты жою туралы ұсыныс қабылданбады. Дегенмен, 2015 жылғы Чилидегі жыныстық әртүрлілік адам құқықтары туралы жылдық есептің XIV нұсқасы, полицияның зәбірлеушілік әрекеттері мен негіссіз ұстаулар туралы бөлімінде «жеті жыл ішінде алғаш рет лесбиян, гей, бисексуал немесе трансгендер адамдарға қарсы полицияның зәбірлеушілік әрекеттері туралы ешқандай хабарлама түспегенін» атап көрсетті. Бұл позитивті өзгеріске Carabineros ұлттық қауіпсіздік мекемесінің Адам құқықтары департаментінің жұмысы ықпал етті, олар гомофобия және трансфобияға қатысты кез келген күдікті шағымдарға жылдам ден қойып, қызметкерлер арасында түрлі оқу лекцияларын өткізді.
Азық-түлікке қарсы құқық
2012 жылдан бері күшіне енген заң, жыныстық бағдар және гендерлік идентиті негізіндегі дискриминациялық әрекеттерге, ал 2018 жылдан бастап гендерлік өрнекке қатысты жазалар белгілейді. Ол азаматтарға дискриминацияға қарсы сотқа шағымдануға мүмкіндік береді және мемлекетті дискриминацияны жою мақсатындағы мемлекеттік саясатты әзірлеуге міндеттейді. Заңда мемлекеттік органдар немесе жеке тұлғалар жасаған, және негізгі құқықтарды пайдалануға заңмен кедергі келтіретін, бұзатын немесе қауіп тудыратын кез келген айырмашылық, шектеу немесе тоқтату дискриминация болып табылады деп көрсетілген. Бұл заң Даниель Замудионың құрметіне «Замудио заңы» деп аталады.
Тауарлар мен қызметтер
Чилиде тауарлар немесе қызметтер жеткізушілер мен тұтынушылар арасындағы қатынастар №19,496 Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңмен реттеледі. 3-бапта тұтынушының негізгі құқықтары, оның ішінде кемсітушілікке жол бермеу құқығы қарастырылған. 2012 жылы қабылданған кемсітушілікке қарсы заң кемсітушіліктің мәнін анықтайды және жыныстық бағдары, гендерлік идентиті және гендерлік өрнек негізінде кемсітуге қарсы қорғауды қамтиды. 2012 жылдың желтоқсан айында кемсітушілікке қарсы заң бойынша алғашқы шешім шығарылып, судья лесбиян жұпты кіргізбегені үшін мотельге айыппұл төлеуді міндеттеді және оған басқа жағдайда да кіруден бас тартуға тыйым салды. Сантьяго қаласының Үшінші азаматтық соты жыныстық бағдар немесе гендерлік идентиті негізінде қызмет көрсетуден немесе тауар ұсынудан бас тартудың заңсыз екенін қатаң айтты.
Жұмыспен қамту
2016 жылдан бері Еңбек кодексі жыныстық бағдар мен гендерлік идентитіге негізделген кемсітушілікке қатаң тыйым салады. 2017 жылдың мамыр айында қабылданған Еңбекке қатысты заң, сондай-ақ Әкімшілік кодекске енгізілген өзгерістер, жыныстық бағдар мен гендерлік идентитіге негізделген кез келген ерікті дискриминациялық әрекеттерге тыйым салады. 2004 жылы билік органдары еңбек заңнамасында кепілденген дискриминацияға жол бермеу қағидаларының жыныстық азшылықтарға да қолданылатынын мәлімдеді. 2007 жылы Еңбек департаменті жаңа саясатты іске асыру арқылы жыныстық бағдар немесе гендерлік идентиті негізіндегі дискриминациялық жағдайлар туралы хабарлау мүмкіндігін жасады. Бұл өзгеріс Movilh ұйымының тікелей өтінішімен және 2007 жылы мемлекеттік мекемеде осындай алғашқы хабарламаны бірінші болып берген қызметкердің оқиғасынан туындады. 2014 жылдың маусым айында Еңбек департаменті Еңбек кодексінде баяндалған «Дискриминацияға қарсы құқыққа қатысты қағидаларды» жыныстық бағдар мен гендерлік идентитіні қорғалатын топтар ретінде қарастыратын дискриминацияға қарсы заңның әсеріне сәйкес ресми түрде жаңартты. 2015 жылдың желтоқсан айында сот Талка қалалық әкімдігіне жыныстық бағдарына байланысты жұмыстан босатылған үш бұрынғы қызметкеріне өтемақы төлеуді бұйырды. Сот шешімімен қала әкімі Хуан Кастро Прието және басқа да лауазымды тұлғалар адам құқықтары саласында оқудан өтуге міндетті.
Білім
2009 жылы қабылданған Жалпы білім беру заңында (ЖБЗ) кемсітушілікке жол бермеу және әртүрлілікті құрметтеу принциптері қамтылған. Білім министрлігі 2010 жылы мектепте бірге өмір сүру ережесін енгізді, онда сыныпта ЛГБТ адамдарына қарсы кемсітушілікті жоюдың маңыздылығы атап өтілді. 2011 жылдың қыркүйегінде Чили Конгресі «Мектеп зорлық-зомбылығы туралы заңды» бекітті, ол Жалпы білім беру заңына мектеп зорлық-зомбылығы мен қанау үшін анықтамалар, процедуралар және жазалар енгізуге өзгерістер жасады. Заңның сабақтағы гомофобия мен трансфобияға қарсы күреске оңтайлы әсері бар. Білім беру мекемелері «Жақсы мектептік өмір сүру» комитетін құруға міндетті, ол мектепте зорлық-зомбылықсыз өмірді қамтамасыз ету үшін барлық қажетті шараларды басқаруға және қабылдауға жауапты болады. 2013 жылы Білім беру басқармасы оқу орындарының мектепте бірге өмір сүру ережелері туралы нұсқаулығын жаңартты, онда оқушыларға қатысты сексуалдық бағдарлануы немесе гендерлік идентификациясы негізінде кемсітушілікке жол бермеу туралы бұйрық берілді және барлық мектептердің ережелері мектеп қауымдастығының мүшелері арасындағы кемсітушілікке жол бермеуі керек деп көрсетілген. 2015 жылы Білім министрлігінің екі жаңа саясаты ЛГБТ адамдарының құқықтарын сабақта қолдаудың маңыздылығын мойындады. 2015-2018 жылдарға арналған Ұлттық мектептік бірге өмір сүру саясаты сексуалдық әртүрлілікке қатысты кемсітушілікке жол бермейді және ол 2016 жылғы «Гомофобия мен трансфобияға қарсы халықаралық күн» мектеп күнтізбесіне енгізілді. Білім министрлігі мектептерге осы күнді атап өту үшін білім беру, өнер, мәдениет немесе спорттық іс-шараларды ұйымдастыруды ұсынады. 2016 жылдың наурыз айында күшіне енген «Мектепте білім беруді қамту туралы» заң сексуалдық бағдарлану мен гендерлік идентификация негізінде кемсітушілікке жол бермейді. 2021 жылдың 30 тамызында қабылданған Жоғары білім беру саласындағы сексуалдық мазақтау, зорлық-зомбылық және гендерлік кемсітушілікті реттеу туралы 21,369 заң «сексі, гендері, жеке басы және сексуалдық бағдарлануына қарамастан, жоғары білім берудің академиялық қауымдастықтарына қатысатын барлық адамдар үшін сексуалдық мазақтау, зорлық-зомбылық және гендерлік кемсітушіліксіз қауіпсіз ортаны құру мақсатында жоғары білім беру саласындағы сексуалдық мазақтау, зорлық-зомбылық және гендерлік кемсітушілікті болдырмауға, тергеуге, жазалауға және жоюға бағытталған кешенді саясатты ілгерілетуді, құрбандарды қорғауды және оларды қалпына келтіруді» мақсат етеді.
Тұрғын үй
2015 жылдан бастап азаматтық одақ заңы бір жынысты жұптарды отбасы ретінде ресми түрде мойындайды және тұрғын үйге қол жеткізуде қорғауды қамтамасыз етеді. Тұрғын үй және қала құрылысы министрлігі 2009 жылы бір жынысты жұптарға тұрғын үй жәрдемақысын беру туралы бұйрық шығарды. Министр Патриция Поблете өзінің министрлігі ұсынатын барлық қызметтерде сексуалдық бағдарлануына немесе гендерлік идентификациясына қарамастан кемсітушілікке жол берілмейтінін мәлімдеді, сондықтан бір жынысты жұптар тұрғын үй субсидиясына кез келген қиындықсыз үміткер бола алады. 2013 жылы "жалға алуға субсидия" бағдарламасының барлық отбасылар мен жас жұптарға, олардың сексуалдық бағдарлануына немесе гендерлік идентификациясына қарамастан, қолжетімді екені расталды. 2016 жылдан бастап "Тұрмыстық әлеуметтік тіркелім" бір жынысты бірге тұратын жұптарды мойындайды. Бұл ақпараттық жүйе әлеуметтік жәрдемақылар беретін мекемелер мен мемлекеттік органдардың алушыларын анықтауға және іріктеуге көмектесуге арналған.
Нефреттік қылмыстар туралы заң
2012 жылы дискриминацияға қарсы заң Қылмыстық кодекске қылмыстық жауапкершілікті ауырлататын жаңа жағдайды қосты: "Құрбанның идеологиясы, саяси көзқарасы, діні немесе сенімдері; ұлты, нәсілі, этникалық немесе әлеуметтік тобы; жынысы, сексуалдық бағдары, гендерлік идентиті, жасы, байланысы, жеке келбеті немесе ауруға шалдығуы немесе мүгедектікке ұшырауы салдарынан жасалған немесе қатысқан қылмыс".
Жек көтерушілікке қарсы сөйлеу туралы заң
2017 жылдың шілдесінде он депутат Қылмыстық кодекске, басқа да айырмашылықтармен қатар, сексуалдық бағдары мен гендерлік идентиті бойынша адамдарға қатысты жекқұмарлықты немесе зорлық-зомбылықты қоздыруды қылмыс ретінде енгізу туралы заң жобасын ұсынды. 2017 жылдың 4 қыркүйегінде Мишель Бачелет Конгресске нәсілге, ұлттық немесе этникалық тегіне, жынысына, сексуалдық бағдарына, гендерлік идентитіне, дініне немесе сенімдеріне негізделген жеке немесе адамдар тобына қарсы зорлық-зомбылықты қоздыруды қылмыстық жазаланатын қылмыс деп қарастыратын заң жобасын ұсынды. Бұл заң сондай-ақ Баспасөз туралы заңға және заңды тұлғалардың қылмыстық жауапкершілігі туралы заңға толықтырулар енгізеді. 2020 жылдың 9 қаңтарында Депутаттар палатасы сексуалдық бағдары, гендерлік идентиті және гендерлік өрнегіне байланысты жекқұмарлыққа немесе зорлық-зомбылыққа шақыруды және жекқұмарлық сөздерді тыйым салатын заң жобасын қабылдады.
Азаптауға қарсы заң
2016 жылдың қарашасында президент Мишель Бачелет азаптауға қарсы заңға қол қойды, ол азаптау, қатыгездік, адамдыққа жатпайтын және ар-ұяты жоқ қатыстыру үшін қылмыстық жазаларды белгілейді. Заң физикалық, психологиялық зорлық-зомбылық және сексуалдық зорлықты қамтиды, сондай-ақ сексуалдық бағдары мен гендерлік идентитікті қорғалатын категориялар ретінде қарастырады. Заңның мақсаты – мемлекеттік қызметтегі адамдарды, мемлекеттік қызметкерлерді де, мемлекеттік функцияларды орындаушы жеке тұлғаларды да, азаптауды қозғаған, жасаған немесе оның туралы білгенін жасырған жандарды жазалау.
Балалық шақ туралы заң (2022)
"Балалар мен жасөспірімдердің құқықтарын кепілдендіру және толық қорғау туралы" 21,430 заң – ЛГБТИҚА+ балалар мен жасөспірімдерді айқын және жан-жақты қорғайтын алғашқы нормативтік акт. Ол дискриминация, зорлық-зомбылық және мәжбүрлеуден қорғауды қамтамасыз етеді және балалар мен жасөспірімдердің гендерлік идентитігін дамыту құқығын мойындайды. Сондай-ақ, 22 бапта әкелер мен/немесе аналардың болуына баса назар аудалады, отбасылық құрылымның әртүрлілігін мойындайды. Бұл заң 2022 жылғы 15 наурызда Чили Республикасының Ресми газетінде жарияланды және жарияланған күнінен бастап күшіне енді. 8-бапта "Теңдік және еріксіз дискриминацияға жол бермеу" тақырыбында "Ешбір ұл, қыз немесе жасөспірім жынысы, сексуалдық бағдары, гендерлік идентитігі, гендерлік өрнегі және жыныстық ерекшеліктеріне байланысты еріксіз дискриминацияға ұшырауы мүмкін емес" деп көрсетілген. 10-бапта "Шетелдіктерге, оларға қашқын мәртебесі берілмеген жағдайда, қосымша қорғау беруге болады" деп белгіленген. Қосымша қорғау алған ешбір шетелдікті оның өмір сүру құқығы, дене ептігі немесе жеке бостандығы нәсіліне, ұлтына, дініне немесе сеніміне, әлеуметтік жағдайына, идеологиясына немесе саяси көзқарастарына, сексуалдық бағдарына немесе гендерлік идентитігіне байланысты бұзылу қаупі бар елге қайтаруға немесе шығаруға болмайды.
Гендерлік зорлық-зомбылық туралы заң
Гендерлік зорлық-зомбылық туралы заң әйелдердің зорлық-зомбылықтан босатылған өмір сүру құқығын орнатады. Осы заңның мақсаты – әйелдерге қарсы зорлық-зомбылықтың алдын алу, жазалау және жою, олардың сексуалдық бағдарына немесе гендерлік идентитігіне қарамастан. Сондай-ақ, заң қылмыстық кодекске және отбасылық зорлық-зомбылық туралы заңға бір жынысты жұптарды қосу үшін өзгерістер енгізеді. Депутаттар палатасы заңды 2019 жылдың 17 қаңтарында қабылдады.
Әйелдерді өлтіруге қарсы заң
Габриэла Алкаино есімімен аталған Габриэла заңы (№ 21.212) 2020 жылдың 2 наурызында қол қойылды. Ол әйелге қатысты гендерлік себептермен жасалған кісі өлтіруді кез келген адам жасаса, оны фемицид деп қарастырады. Әйелдерге қарсы қылмыстар – "гендерлік негізде жеккөрушілік, тұрмоқтап қарау немесе зорлық-зомбылықтың көрінісі" ретінде анықталады және физикалық, сексуалдық, экономикалық, институционалдық, саяси және жұмыс орнындағы зорлық-зомбылықты қамтиды. Бұл анықтама құрбанның сексуалдық бағдарына, гендерлік идентитіне немесе гендерлік өрнегіне байланысты әйелдің қайтыс болу жағдайларын да қамтиды.
Басқа аудандар
2010 жылдан бері «Балалылық туралы білім алу, ақпарат және кеңес беру құқығы туралы» 20.418 заңында «әрбір адамның өз жыныстық таңдаулары мен мінез-құлқы туралы құпиялылық және жеке өмірге құқығы бар, сондай-ақ жыныстық өмірін реттеу немесе жоспарлау үшін таңдаған әдістері мен емдеулері бар» деп көрсетілген. 2014 жылдың мамыр айында «Жердегі цифрлық теледидарды енгізу туралы» 20.750 заңы қабылданды. Бұл заң Ұлттық теледидар кеңесін құрады, оның басты міндеті – теледидар қызметтерінің тиісті жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Бұл қызметтердің тиісті жұмыс істеуі олардың бағдарламалары арқылы көп түрлілікті тұрақты түрде сақтауды білдіреді. Осы заң мақсатында көп түрлілік – «әлеуметтік, мәдени, этникалық, саяси, діни, гендерлік, сексуалдық бағдар және гендерлік идентиті әртүрлілігіне құрмет көрсету» ретінде түсініледі, және осы заңмен реттелетін теледидар қызметтерінің концессионерлері мен лицензия иелері осы принциптерді сақтауға міндетті. 2015 жылдың желтоқсан айында президент Мишель Бачелет Адам құқықтары жөніндегі вице-министр кеңсесін құру және Министрліктер аралық Адам құқықтары комитетін құру туралы жарлыққа қол қойды. Ол Чилиде ЛГБТ-ны қорғайтын дискриминацияға қарсы заңға ерекше сілтеме жасай отырып, кемсітушілікке жол бермеуге бағытталған Ұлттық Адам құқықтары жоспарын қамтиды.
Гендерлік сәйкестік және өзін-өзі көрсету
Чилиде трансгендерлік көбінесе гомосексуализммен байланысты. ХХІ ғасырдың басында Чилиде трансгендерлердің құқықтық жағдайы жақсара бастады және заңды түрде мойындала бастады. 2012 жылдан бері №20,609 заң жыныстық идентификацияны құқықтық қорғауды нақты мойындайды, осы негіздегі кемсітушілікке тыйым салады және оны қылмыстық жауапкершілікті ауырлататын фактор ретінде қосады. 2019 жылдан бастап Гендерлік идентификация туралы заң 14 жастан асқан трансгендерлерге барлық ресми құжаттарда өздерінің есімдерін және жыныстарын заңды түрде өзгертуге мүмкіндік береді. Бұрын есім мен заңды жынысты өзгерту сот арқылы жүзеге асырылатын. Азаматтық тіркеу және идентификация қызметінің ресми мәліметтеріне сәйкес, 2007-2016 жылдар аралығында 186 адам жынысын өзгерткен. Сантьяго қаласының үшінші отбасылық соты 2022 жылдың 25 сәуірінде Азаматтық тіркеу және идентификация қызметіне 17 жасар жасөспірімнің екі гендерлік еместігін туу куәлігіне тіркеуге бұйрық берді, бұл елдегі осы сияқты алғашқы сот шешімі. 2022 жылдың 25 мамырында Сантьягоның Бірінші азаматтық соты ересек адамды екі гендерлік емес деп тану туралы шешім шығарды және Азаматтық тіркеуге "әйел немесе еркек" дегеннің орнына "X" белгісі қойылатын туу куәлігін түзетуді тапсырды. 2022 жылдың 14 қазанында Азаматтық тіркеу Шейн Ценфуэгосқа елдегі "X" белгісі бар алғашқы екі гендерлік емес жеке куәлікті ресми түрде берді. 2022 жылдың шілдесінде Сантьяго апелляциялық сотының он үшінші алқасы екі гендерлік емес гендерлік идентификацияны мойындау үшін туу куәлігін түзету туралы өтінішті мақұлдады.
Жыныстық сәйкестік туралы заң
2013 жылы енгізіліп, 2018 жылы қабылданған 21.120 заң гендерлік идентитіге құқықты мойындайды және қорғайды, сондай-ақ барлық ресми құжаттарда есім мен тіркелген жынысты өзгертуге мүмкіндік беретін заңдық процедураны белгілейді. 18 жастан асқан адамдар гормоналды терапиядан өтуді немесе жыныс алмастыру операциясын жасауды талап етмей, азаматтық хал актілерін тіркеу және идентификациялау қызметіне өтініш беру арқылы өзгертуді сұрай алады. 18 жасқа дейінгі, бірақ 14 жастан асқан балалар процесті отбасылық сотта, судья қабылдаса, заңды өкілдері немесе өздері арқылы аяқтауы керек. Мұндай жағдайда, жасөспірімнің және оның туыстарының психоәлеуметтік және отбасылық жағдайы туралы мәліметтер ұсынылуы тиіс. 14 жасқа дейінгі балалар заң арқылы гендерін өзгерте алмайды, бірақ трансгендер ретінде танылады. 2018 жылдың 5 қыркүйегінде Сенат заң жобасын 26 дауыспен мақұлдады, 14 қарсы дауыс берді. 12 қыркүйекте Депутаттар палатасы 95 дауыспен қолдап, 46 қарсы дауыс берді. 2018 жылдың 25 қазанында Конституциялық сот бекітілген заңның конституциялық екенін жариялады. 2018 жылдың 28 қарашасында президент Себастьян Пиньера заңға қол қойып, күшіне енгізді. 2018 жылдың 10 желтоқсанында заң Ресми газетте жарияланды. Заң 2019 жылдың 27 желтоқсанында күшіне енді.
Жыныстық өзгерісі (1974-2018)
1974 жылы Марсия Алехандра Торрес Чилиде туу туралы куәлігінде өз есімін және жынысын заңды түрде өзгертуді жүзеге асырған алғашқы адам болды. Бұрын, 1973 жылдың мамыр айында Марсия елде жынысын өзгерту операциясын жасаған алғашқы адам болды. 2018 жылға дейін Чилиде құжаттардағы заңды жынысты өзгерту рәсімін реттейтін арнайы заң болған жоқ, сондай-ақ нақты талаптар да болмады. Заңдық процесті Азаматтық сотта №17344 заң бойынша есімді өзгерту рәсімін қолдана отырып бастау қажет. Көптеген куәгерлер ұсынылуы керек, әрі әр судьяның талаптарына сәйкес психологиялық және психиатриялық сараптамалар, сондай-ақ операциялар немесе гормоналды терапия жасалғанын растайтын құжаттар қоса тіркелуі керек. Сот шешімді өз дискрециясымен шығарады, ол тек есімді өзгертуге келісе алады, ал туған кезде берілген жынысты өзгертуден бас тартады, немесе екеуін де өзгертеді. 2007 жылы транс-белсенді Андрес Ривера мен трансгендер әйелге сот арқылы заңды құжаттарда өздерінің есімдерін және жыныстарын өзгертуге рұқсат берілді. Екі жағдайда да операция жасау талап етілмеді. Бірнеше сот шешімдері бойынша, жынысты өзгерту операциясы талап етілмеген жағдайларда, туу туралы куәліктерде есім мен жынысты өзгертуге рұқсат берілді.
Мемлекеттік саясат
ЛГБТ құқықтарын қорғайтын Movilh тобы 2001 жылы Чилидегі азаматтық тіркелім арқылы транссексуалдарға сыртқы түрін өзгертпестен жеке куәлігін алу мүмкіндігін қамтамасыз етті. 2009 жылы Ұлттық жандармерия ұйымы тұтқындардың жыныстық сәйкестігіне сәйкес киінуіне кедергі келтіретін тәртіптік жазаларды тоқтатуға бұйрық берді. 2011 жылы Денсаулық сақтау министрлігі Чилидегі барлық медициналық орталықтарда транссексуалдарды әлеуметтік есімдерімен шақырып, тіркеуді міндеттейтін бұйрық шығарды және еліз бойынша дене өзгертудің медициналық процедураларын реттейтін алғашқы хаттаманы енгізді. Бұған дейін Денсаулық сақтау министрлігі Movilh ұсынысы бойынша транссексуалдарға тегін медициналық көмек көрсету пилоттық жобасын іске қосқан болатын. 2002 жылы бірқатар мекемелер транссексуалдарға олардың жыныстық сәйкестігіне сай күтім беру үшін арнайы медициналық жазбалар жүргізе бастады. 2013 жылдан бері жыныс алмастыру операциялары мен гормоналды терапия мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі (Fondo Nacional de Salud) арқылы қаржыландырылуда.
Трансгендер балалар мен жастар
2018 жылдың қарашасында заң қабылданғанға дейін кейбір трансгендер балалар сот рұқсатымен заңды құжаттарда өздерінің есімдерін және жынысын өзгерткен. Соттағы талаптар судьяның қалауынша әртүрлі болуы мүмкін, ал кейбір жағдайлар жұртқа жария етілді. 2017 жылдың сәуір айында Білім министрлігі «Білім беру саласындағы қыздардың, ұлдардың және трансгендер студенттердің құқықтары» деген тақырыптағы министрлік айналымын шығарды. Айналым мектеп әкімшіліктеріне жолданды, онда шараларды орындамаудың ауырлығына қарай жазаланатын құқық бұзушылық екені айтылды. Мектептерге қажетті шаралардың кейбіреулері: трансгендер студенттердің барлық салалардағы әлеуметтік есімін кепілдеу; олардың гендерлік идентитігіне сәйкес киім, спорттық киім немесе аксессуарлар кию құқығын кепілдеу; трансгендер студенттердің гендерлік идентитігін құрметтейтін дәретхана және душ бөлмелерін ұсыну. «Балалар мен жасөспірімдердің құқықтарын кепілдендіру және толық қорғау туралы» 21,430 заңы балалар мен жасөспірімдердің өздерінің гендерлік идентитігін дамыту құқығын мойындайды. «Жеке тұлға болу құқығы» негізіндегі 26-бапта: «Әрбір ұл, қыз немесе жасөспірім туғаннан бастап аты-жөніне, ұлтына, ана тіліне ие болуға және Азаматтық хал актілері және идентификациялық қызметке кешіктірмей тіркелуге құқылы. Мемлекеттік және жекеменшік мекемелер жоғарыда көрсетілген ережелерге сәйкес балалардың, қыздардың және жасөспірімдердің жеке басын тануға және құрметтеуге міндетті. Сонымен қатар, олар өздерінің әкелері мен/немесе аналарының жеке басын, биологиялық тегін, заңға сәйкес отбасылық байланыстарын сақтауға, өзінің туған жерінің мәдениетін білуге және пайдалануға, және жалпы алғанда, қолданыстағы заңнамаға сәйкес өздерінің жеке басын және ерекшеліктерін, оның ішінде гендерлік идентитігін сақтауға және дамытуға құқылы». Азаматтық тіркеу және идентификациялық қызмет мәліметтері бойынша, 2006-2017 жылдар аралығында 269 интерсекс бала ресми тізімде «анықталмаған жыныс» санаты бойынша тіркелді.
Дене тұтастығы мен дене дербестігі
2023 жылдың қарашасында Денсаулық сақтау министрлігінің №15 бұйрығы арқылы интерсекс жаңа туған нәрестелерге, балаларға және жасөспірімдерге қажетсіз және келісімсіз операциялар, процедуралар немесе медициналық емдеулерге тыйым салынды. 2016 жылдың қаңтарында Чили Денсаулық сақтау министрлігі №18 бұйрығымен интерсекс балаларға қалыпқа келтіру емдеуін уақытша тоқтатты. Бұл нұсқаулар 2016 жылдың тамызында №07 бұйрығымен аяқталды. №18/2015 және №07/2016 бұйрықтары №15/2023 бұйрығымен күштен шығарылды.
Әскери қызмет
Чили әскері жыныстық бағдары мен гендерлік идентиті негізінде кемсітпейді. Ол ЛГБТ адамдарына қатысты кемсітушілікке ресми түрде тыйым салады. 2012 жылы Чили армиясының бас қолбасшысы Хуан Мигель Фуэнте Альба ЛГБТ адамдарының Қарулы күштерге қабылдануына кедергі келтіретін барлық ережелер мен нормалар күштен тыс қалғанын хабарлады. 2012 жылғы 10 қыркүйекте № 6583/126 бұйрық арқылы, кемсітушілікке қарсы заңға қайшы келетін барлық ережелер мен институционалдық регламенттер күшін жойды деп жарияланды. 2014 жылы Ұлттық қорғаныс министрлігі Түрлілік және кемсітушілікке қарсы комитет құрды, оның мақсаты әскери қызметте кемсітушілік пен кездейсоқ шеттетуді жоюға бағытталған нақты шараларды ілгерілету. Чили әскерінің барлық түрлерінен өкілдер құралған бұл комитет жыныстық бағдар мен гендерлік идентитіне негізделген кемсітушілікке тыйым салады. Қорғаныс министрі Хорхе Бургос қол қойған қаулыда, үкіметтің қарулы күштерді көбірек қамтуға бағытталған жағдай жасауға жауапкершілігі белгіленді. Сол жылы теңізші Маурисио Руис Қарулы күштер қатарындағы өзінің гомосексуалдығын ашық мойындаған алғашқы әскери қызметкер болды. Руис, ең маңыздысы – әскери қызметкердің жыныстық бағдары емес, елге қызмет етуге дайындығы екенін айтты. Оның бұл хабарламасы Чили Әскери-теңіз күштері тарапынан толық қолдау тапты. 2015 жылғы 29 мамырда бас қолбасшы Хумберто Овиэдо, кемсітушілікке қарсы мәселені шешу үшін арнайы регламент пен армия ішінде мәдени өзгерістер қажет екенін түсініп, 2012 жылғы бұйрықты кеңейтіп, толықтырды, осы бұйрық арқылы кемсітушілікке қарсы заңға қайшы келетін барлық ережелер күштен тыс қалды. «Чили армиясы, барлық чилиліктерге тиесілі және олардың құрамында болуға тиіс институт ретінде, нәсіл, этникалық тегі, әлеуметтік-экономикалық жағдайы, діні немесе нанымы, жынысы, жыныстық бағдары, гендерлік идентиті, отбасылық жағдайы, мүшелігі, сыртқы түрі немесе кез келген басқа себептер бойынша кез келген кемсітушілікке жол бермейді» делінді. Оның лауазымды тұлғаларының кемсітушілік әрекеттеріне «қатты және түпкілікті тыйым салынды». Егер біреу осы принципті бұзса, «дәрежесіне, санатына немесе келісімшарт түріне қарамастан, өте ауыр құқық бұзушылық жасаған болады». 2020 жылы Чили армиясы алғаш рет трансгендер ер адам Бенжамин Баррера Сильваны қатарына ресми түрде қабылдады.
Қан тапсыру
2013 жылы Денсаулық сақтау министрлігі гомосексуалдар мен лесбиянкалардың қан беруіне қойылған тыйымды алып тастады. Бұрынғыда, қан беруге ниет білдірген адамдардан олардың сексуалдық бағдары сұралатын, және осы сұрақнаманың нәтижесіне қарай олардың қаны жарамды еме деп танылуы мүмкін еді. Өздерін гомосексуал, лесбиянка немесе бисексуал деп жариялаған кез келген адамға қан беруге тыйым салынған. Қазіргі сұрақнамадағы мәтін тек қана қатысушының сексуалдық бағдарына қарамастан, тәуекелді сексуалдық мінез-құлық тарихы бар донорларды ғана шектейді. Денсаулық сақтау министрлігі тәуекелді сексуалдық мінез-құлықты соңғы 12 ай ішінде бірнеше серіктеспен жыныстық қатынас жасау деп анықтайды.
Конверсиялық терапия
2023 жылдың наурыз айында Денсаулық сақтау министрлігі Б2 №6 циркуляр шығарды, онда барлық жеке және ұйымдық денсаулық сақтау ұйымдарына, мемлекеттік және жекеменшік екеуіне де «өзгерту терапиясын» жүргізуге тыйым салынды, бұл клиникалық тәжірибе ретінде жарамсыз екені айтылды. Сондай-ақ, психикалық денсаулық жағдайының диагнозы жыныстық бағдарына немесе гендерлік идентиті мен гендерлік өрнегіне қатысты жасайтын бұрмаланған критерийлерге негізделуіне болмайды. 2021 жылдың 3 тамызында Сенат №20,609 заңды өзгертетін және күшейтетін заң жобасын бекітті, ол кемсітушілікке қарсы шараларды белгілейді, соның ішінде кез келген адамның немесе адамдар тобының жыныстық бағдарын немесе гендерлік идентиті мен өрнегін өзгертуге бағытталған кез келген әрекет, практика және/немесе медициналық, психологиялық, психиатриялық немесе кез келген басқа да емдеуді ерікті дискриминация деп қарастырады. Заң жобасы Төменгі палатаның Адам құқықтары және корен тұрғындары жөніндегі комиссиясында талқылауға түсті. 2015 жылдың маусым айында Чили Психологтар колледжі «гомосексуализмді емдеуге арналған түзету терапиясы» деп аталатын, сондай-ақ өзгерту терапиясы ретінде танылатын нәрсені жүзеге асыруға қарсы екенін жариялады. Олардың гендерлік және жыныстық әртүрлілік комитеті тергеу жүргізгеннен кейін «әр түрлі жыныстық бағдарлар – бұл ауытқу немесе психикалық ауру емес, сондықтан емдеуді қажет ететін ешқандай ауру жоқ» деген қорытындыға келді. Баспасөз хабарламасында олар «өзгерту терапиясының гомосексуализмді өзгертетінін көрсететін ғылыми зерттеулер жоқ, сондықтан ол пациенттерге тек наразылық пен зиян келтіреді» деді. 2016 жылдың ақпан айында Чили Денсаулық сақтау министрлігі өзгерту терапиясына алғаш рет қарсылығын білдірді. «Біз гомосексуализмді «түзету терапиясы» немесе «өзгерту» деп аталатын тәжірибелер әсер еткен адамдардың денсаулығы мен әл-ауқатына, соның ішінде өміріне қауіп төндіреді деп санаймыз», - деді олар.
Психикалық денсаулықты қорғау туралы заң
2021 жылғы 23 сәуірде қабылданған Психикалық денсаулық сақтау саласындағы адамдардың құқықтарын тану және қорғау туралы 21.331 заңның 7-бабында: "Психикалық денсаулық жағдайының диагнозы клиникалық тәсілдерге сәйкес, биопсихосоциалдық факторларды ескере отырып қойылуы тиіс. Ол адамның саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени, нәсілдік немесе діни топтарына, сондай-ақ оның жеке басы немесе сексуалдық бағдарына байланысты критерийлерге негізделуі мүмкін емес". Бұл заң жобасы 2017 жылғы 18 қазанда депутаттар палатасымен мақұлданды. 2021 жылғы 10 наурызда Сенат түзетулермен заң жобасын мақұлдады. 2021 жылғы 16 наурызда төменгі палата жаңа ұсынылған мәтінді бекітті. Ал 2021 жылғы 11 мамырда бұл туралы Ресми газетте жарияланды.
Қоғамдық пікір
Қоғамдық пікір бір жынысты азаматтық одақтарды айтарлықтай қолдады: 2004 жылы олардың заңдастырылуын 65% қолдаған, ал бір жынысты некелерді тек 24% қолдады. 2009 жылы 33,2% бір жынысты некелерді, ал 26,5% бір жынысты жұптардың бала асырап алуын қолдады. Жастар арасында қолдау көрсеткіші жоғары: Чилидің Ұлттық жастар институтының зерттеуіне сәйкес, жас респонденттердің 56% бір жынысты некелерді, ал 51,3% бір жынысты бала асырап алуды қолдады. 2012 жылдың тамызында өткізілген сауалнамада чилиліктердің 54,9%-ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, ал 40,7%-ы қарсы екенін көрсетті. 2015 жылдың 7 қыркүйегінде жүргізілген сауалнамада чилиліктердің 60%-ы бір жынысты жұптардың некелерін, ал 44%-ы бір жынысты бала асырап алуды қолдайтыны анықталды. 2017 жылдың 23 қаңтарында сол сауалнама жүргізушінің тағы бір сауалнамасы чилиліктердің 64%-ы бір жынысты некелерді қолдайтынын көрсетті, оның ішінде дінге жатпайтындардың 71% (үлгінің 24%), католиктердің 66% (үлгінің 58%) және евангелистердің 41% (үлгінің 14%). Солшыл (72%) және орталықшыл (71%) чилиліктер арасында қолдау жоғары болды, ал тәуелсіздердің (64%) және оңшылдардың (55%) арасында төмен болды. Ipsos ұйымының 27 елде трансгендерлерге қатысты жүргізген сауалнамасы Чилиде трансгендер қауымдастығының мүшелеріне ең жоғары деңгейде қабылдау көрсетілгенін анықтады. Сауалнамаға сәйкес, 82% респондент трансгендер адамдарға денесін жеке басының гендерлік идентификациясына сәйкес ету үшін операция жасауға рұқсат беруге келісті, 79% трансгендер адамның мүмкін болған жағдайда жүкті болуға немесе босануға құқығы бар екенін, 70% кемсітуге қарсы қорғау шараларын, 69% трансгендер адамдарға өздерімен сәйкестендіретін гендерге сәйкес әжетхананы пайдалануға рұқсат беруге келісті, ал тек 13% трансгендер адамдардың "психикалық аурудан зардап шегетінін" айтты. 2018 жылдың наурыз айында жүргізілген сауалнамада Гендерлік идентификация заңын 67% қолдаса, балалардың туған кездегі гендерін өзгертуді тек 37% қолдады. 2018 жылдың 8 мамырында CADEM сауалнамасы чилиліктердің 65% және 52% бір жынысты некелерді және бір жынысты бала асырап алуды қолдайтынын көрсетті.
Жиынтық кесте
Сомын жыныстық қатынас заңды (1999 жылдан бері) Ұқсас жастағы келісім (2022 жылдан бері) Жұмыс беруде кемсітуге қарсы заңдар (2012 жылдан бері) Тауарлар мен қызметтер ұсынуда кемсітуге қарсы заңдар (2012 жылдан бері) Басқа салаларда кемсітуге қарсы заңдар (2012 жылдан бері) Барлық салаларда гендерлік өрнекке қатысты кемсітуге қарсы заңдар (2018 жылдан бері) Мемлекеттік және жеке мектептерде ЛГБТ-ға қарсы кемсітуге қарсы заң (2016 жылдан бері) Мемлекеттік және жеке мектептерде ЛГБТ-ға қарсы қорқытуға қарсы заң (2011 жылдан бері) Жыныстық бағдарлану мен гендерлік сәйкестікті қамтитын жек көру қылмыстары заңы (2012 жылдан бері) Жыныстық бағдарлану мен гендерлік сәйкестікті қамтитын жек көру сөздері заңы (Күтілуде) Жыныстық бағдарлану мен гендерлік сәйкестікті қамтитын азаптауға қарсы заң (2016 жылдан бері) Жыныстық бағдарлану, гендерлік сәйкестік және гендерлік өрнекті қамтитын фемицидке қарсы заң (2020 жылдан бері) Сомын жұбайлардың құқықтарын тану (мысалы, азаматтық одақ) (2015 жылдан бері) Сомын неке (2022 жылдан бері) Сомын жұбайлардың балаларын өгейлікке алу (2022 жылдан бері) Сомын жұбайлардың бірлескен өгейлікке алуы (2022 жылдан бері) Жеке ЛГБТ адамының балаларды өгейлікке алуы ЛГБТ адамдарына әскери қызметте ашық түрде қызмет етуге рұқсат етіледі (2012 жылдан бері) Заңды гендерді өзгерту құқығы (1974 жылдан бері) Заңды гендерді өзгерту үшін медициналық талаптар немесе сот рұқсаты қажет емес (2019 жылдан бері) Гендерлік емес гендерді тану (2022 жылдан бері; сот шешімі қажет) Медициналық мамандардың диагностикасы мен тәжірибесімен жүргізілетін түрлендіру терапиясы тыйым салынды (2021 жылдан бері) Интерсекс кәмілетке толмағандарды инвазивті хирургиялық процедуралардан қорғау (2023 жылдан бері) Интерсекс балалары үшін туу куәлігінде үшінші опция (2006 жылдан бері) Жыныстық ерекшеліктеріне негізделген кемсітуге тыйым салынды (2022 жылдан бері) Лесбиян жұбайларға жасанды ұрықтандыру/ЭКО-ға қол жеткізу Сомын жұбайлардың балалары үшін туу куәлігінде автоматты ата-аналық құқық (2022 жылдан бері) Өгейлікке алғаннан кейін сомын жұбайларға декреттік демалыс (2023 жылдан бері) Бала туғаннан кейін лесбиян жұбайларға декреттік демалыс (2023 жылдан бері) Гей ерлер жұбайлары үшін коммерциялық аналық (Регламенттелмеген. Тыйым салу күтілуде; қайырымдылық аналық күтілуде) Босқындық сұраныстары үшін жыныстық бейімділік пен гендерлік сәйкестікті тану (2021 жылдан бастап) ТМШ-ға қан тапсыруға рұқсат етіледі (2013 жылдан бастап)