Кіріспе

Артур Франк Бернс (1904–1987 жж.) – американдық экономист және дипломат. 1970–1978 жылдары Федералдық резервтің 10-шы төрағасы қызметін атқарды. Бұрын ол 1953–1956 жылдары президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің Экономикалық кеңесшілер кеңесінің төрағасы болды және 1969 жылдың қаңтар айынан қараша айына дейін Ричард Никсонның алғашқы кеңесшісі болды. Сондай-ақ, ол Ратгерс университетінде, Колумбия университетінде және Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросында оқытумен және зерттеу жұмыстарымен айналысты. 1914 жылы ол ата-анасымен бірге Нью-Джерси штатының Байон қаласына көшіп келді. 17 жасында Бернс университет хатшысы ұсынған стипендия бойынша Колумбия университетіне түсті. Ол студенттік кезінде Колумбияда пошта қызметкерінен аяқ киім сатушысына дейін түрлі жұмыстар істеді, содан кейін 1925 жылы бакалавр және магистр дәрежелерін алып, Phi Beta Kappa құрамына қабылданды.

Ратгерс университеті

Колледжден кейін 1927 жылы ол Рутгерс университетінде экономика пәнінен сабақ беруді бастады, және бұл қызметін 1944 жылға дейін жалғастырды. Бернс лекциялары арқылы экономист болу шешіміне Милтон Фридманның ықпал еткен екі профессорының бірі болды, екіншісі – Гомер Джонс. Бернс 1932 жылы Рутгерс университетін бітірген Фридманды қазіргі заманғы экономиканың Ұлы депрессияны аяқтауға көмектесе алатынына көндірді. 1930 жылы ол мұғалім Хелен Бернштейнге үйленді. 1943 жылы ол Америка статистикалық қауымдастығының мүшесі болып сайланды. 1944 жылы ол Рутгерс университетінен кетіп, 1945 жылы Митчелл зейнетке шыққаннан кейін NBER-де зерттеулер директоры болып тағайындалды.

Колумбия университеті

1945 жылы Бернс Колумбия университетінде профессор болды. 1959 жылы ол Джон Бейтс Кларк атындағы профессорлық қызметке ие болды. Колумбияда ол Мюррей Ротбардтың 1819 жылғы паника туралы диссертациясын қабылдауға бөгет қойды, оны бала кезінен бері таныған болатын. Колумбияда жұмыс істеген кезінде Бернс Америка өнер және ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросы

1933 жылдан бастап Бернстің ғылыми қызметі бизнес циклдерін өлшеуге қатысты, оның ішінде экономикалық өсімнің ұзақтығы, сондай-ақ экономикалық өсім кезінде қандай көрсеткіштер артып, рецессия кезінде төмендейтіні сияқты мәселелерді зерттеді. 1934 жылы Бернс 1870 жылдан бергі АҚШ-тағы өндіріс тенденциялары туралы алғашқы маңызды еңбегін жариялады. Ол 1945 жылдан 1953 жылға дейін ғылыми-зерттеу жөніндегі директорлық қызметін атқарған Уэсли Клэр Митчеллмен жиі бірлесіп жұмыс істеді. 1946 жылы Бернс пен Митчелл «Бизнес циклдерін өлшеу» атты еңбегін шығарды, онда бизнес циклдерін талдаудың NBER-дің ерекше әдістері ұсынылды. Бернс қызмет еткен кезеңде рецессияны анықтаудың академиялық дәстүрін қалыптастырды, бұл міндет NBER-дің бизнес циклдерін даталау комитеті тарапынан жалғастырылуда. Бүгінде NBER рецессияны анықтаудағы сарапшы ретінде танылған. 1940 жылдардың соңында Бернс Чикаго университетінің профессоры Милтон Фридманнан бизнес циклдерінде ақшаның рөлін зерттеуші ретінде NBER-ге қосылуын өтінді. Бернстің терең макроэкономикалық талдауы Милтон Фридман мен Анна Шварцтың «Америка Құрама Штаттарының ақша тарихы» (1867–1960) атты классикалық еңбегіне ықпал етті.

Президент кеңесшісі

Бернс 1969 жылы Ричард Никсон президенттік лауазымға келген кезде Президенттің кеңесшісі болып тағайындалды. Жаңадан құрылған лауазым кабинеттік деңгейде болды және Бернс Федералдық резерв төрағасы болып тағайындалғанша уақытша қызмет ету үшін жасалған еді. Бернс Ақ үйde болған қысқа мерзімі ішінде Никсонға экономикалық саясат мәселелері бойынша кеңес берді. Күтілгендей, Бернс 1969 жылдың қараша айында Федералдық резерв төрағасы болып, қызметтен келе жатқан Уильям Макхесни Мартиннің орнын басты және Никсон әкімшілігіндегі лауазымынан бас тартты.

Федералды резервтің төрағасы

Бернс 1970 жылдың ақпанынан 1978 жылдың қаңтарының соңына дейін ФРС төрағасы қызметін атқарды. Ол төрағалық кезінде ақша-кредит саясаты бойынша қабылдаған шешімдерінде саяси қысымның күшті ықпалы болды және сол кездегі саяси және экономикалық ортада кеңінен қабылданған, ФРС-тің әрекеттері жұмыссыздық деңгейін шамамен 4 пайыз деңгейінде ұстауға бағытталған саясатты қолдады деген репутацияға ие болды. Ричард М. Никсон вице-президент болып сайланған 1959-1960 жылдары ФРС, Труман тағайындаған төраға Уильям Макхесни Мартин-младший басшылығымен, ақша айналымын қысқартып, қарыз алу құнын қымбаттатты, нәтижесінде 1960 жылдың сәуірінде экономикалық рецессия басталды. "Алты дағдарыс" атты кітабында Никсон 1960 жылғы жеңілісіне ФРС саясатының, соның салдарынан кредит берудің қиындығы мен өсудің баяулауын себеп етіп көрсетті. 1968 жылғы президент сайлауында жеңіске жеткеннен кейін Никсон 1970 жылы Бернсті ФРС төрағасы етіп тағайындады, оған 1972 жылы қайта сайлау науқаны кезінде несиеге қолжетімділікті жеңілдетуді тапсырды. Бернстің Никсонмен қарым-қатынасы көбінесе шиеленісті болды. 1971 жылы өткен кездесу туралы күнделігіне жазғанда, ол өзі, Никсон, Қаржы министрі Джон Коннелли, Экономикалық кеңесшілер кеңесінің төрағасы және Бюджет бюросының директоры қатысқандығын айтты. Бернс былай деп жазды:

blockquote|Президент ашумен толғанғандай көрінді; үмітсіздікпен сөйледі; баспасөзді жек көріп, ашуланды; біздің біразымызды, көрінеу маған немесе [Экономикалық кеңесшілер кеңесінің төрағасы Пол] МакКракенге немесе екеуіне де, экономикалық жаңалықтардың әрқайсысына қуаныш пен оптимизммен қарамайтынымыз үшін кінәлады; сенімділікке ең жақсы жол – сенімді көріну және қажет болған жағдайда жаңалықтарды өзгерту деген теорияны ұсынды. 1976 жылы Бернс Джефферсон сыйлығымен АҚШ сенаторы Джон Хайнцтің ең үлкен қоғамдық қызметі үшін сыйлығын алды, бұл сыйлықты Джефферсон сыйлығы жыл сайын табыстайды.

Американдық кәсіпорын институты

Уильям Бароуди, сол кезде Американдық Кәсіпкерлік Институтының президенті, Бернсті 1978 жылы Федералдық резервтегі қызметінен кеткеннен кейін осы экономикалық зерттеу орталығына шақырды. AEI-де Бернс қоғамдық саясатқа әсер етуін жалғастырды.

Өлім

1987 жылы 26 маусымда Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс ауруханасында дүние салды.

Сын

Консервативті экономист Брюс Бартлетт Бернске ФРС төрағасы лауазымындағы қызметі үшін нашар баға береді, себебі 1970 жылы басталған инфляциялық күштерді шешуге он жылдан астам уақыт кетті. Экономистер арасындағы жалғыз дау – Бернс өзі жасаған қателіктерін толық түсінді ме, әлде дұрыс емес Кейнстік теорияларға тым берілгендіктен не істеп жатқанын сезбеді ме дегенде. Басқа бір мүмкіндік – ол Никсонның қарсы тұруға болмайтын саяси қысымына ұшырап, таңдау жасауға мүмкіндігі болмады. Екеуі де Бернс үшін жағымсыз жағдайды көрсетеді. Экономистер қазір Никсон дәуірін қысқа мерзімді саяси пайда табу үшін жаман экономикалық саясатты қабылдаудың қалай нашар саясатқа айналатынының анық мысалы ретінде мойындайды. Соңғы жылдары "Экономиканың басты мақсаты – тұтыну тауарларын көбірек өндіру" деген сөз қате түрде Бернске жатқызылып, кең таралды. Алайда, Бернс ешқашан мұндай мәлімдеме жасағандығына ешқандай дәлел жоқ; керісінше, ол өзінің сөздерінде де, саясатында да үнемділік пен қаржылық жауапкершілікті қолдады.

Таңдалған шығармалар

Бернс, Артур Франк; Митчелл, Уэсли С., Бизнес циклдерін өлшеу, Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросы (Бизнес циклдері бойынша зерттеулер), 1946
Бернс, Артур Франк, Уэсли Клэр Митчелл: Экономикалық ғалым. Нью-Йорк: Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросы, 1952
Бернс, Артур Франк, Экономикалық білімнің шекаралары: Эсселер, Принстон университетінің баспасы, 1954. Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросының басылымынан қайта басылды.
Бернс, Артур Франк, Инфляциясыз гүлдену, Буффало, Смит, Кейнс және Маршалл; Doubleday, Garden City, N. Y. арқылы таратылды, 1958
Бернс, Артур Франк және т.б., Орталық банктердің қиын жағдайы, Пер Джейкобсон қоры, 1979