Кіріспе

Италиялық суретші (1777–1815)

Джузеппе Босси (11 тамыз 1777 – 9 қараша 1815) – итальян суретшісі, өнерді басқарушы және өнер туралы жазбалар авторы. Ол Уго Фосколо, Джузеппе Парини, Андреа Аппиани немесе Манцони сияқты Ломбардиядағы неоклассицизм мәдениетінің көрнекті өкілдерінің қатарында саналады.

Өмірбаян

Ол Милан қаласының жанындағы Бусто Арсицио қаласында дүниеге келген. Монца колледжінде білім алған, ал колледж директоры оның сурет салуға ертеден болған құштарлығын дамытуға көмектескен. Кейін Милан қаласындағы Брера Көркемсурет академиясында оқыды және 1795 жылдан 1801 жылға дейін Римде болып, римдік ескерткіштерді суреттеді, аурухананың моргінде анатомияны сурет салу шеберлігін жетілдірді, сондай-ақ Боссидің портретінен бюст жасаған Кановамен жақын дос болды. 1802 жылы Лионда Жак Луи Давидпен кездесті, бірақ оның өзінің стилі одан да аз қатаң классикалық техниканы қолданды. Миланға оралғаннан кейін, Брера академиясын құрған прогрессивті жас суретшілер тобына – Камерета Портианаға қосылды. 1802–1807 жылдары Брера академиясының хатшысының көмекшісі, содан кейін хатшысы болды, ал оның картиналар жинағы – Пинакотеканы негізінен осы ол құрды. 1804 жылы Барнабо Орианимен бірлесіп, Болонья, Венеция және Милан қалаларындағы үш өнер академиясының ұйымдастыру ережелерін жаңартты, бұл Наполеон басқаруы кезінде Ломбардиядағы таратылған монастырлар мен секуляризацияланған шіркеулерден алынған өнердің көрнекті үлгілерінің қоғамдық жинақтарының қажеттілігін күшейтті. Ол «Темір тәж» орденімен марапатталды. 1805 жылы Наполеонның Миланға келгеніне орай, Босси Пинакотекада Микеланджелоның «Соңғы сот» суретін, сондай-ақ «Аврора және Түн», «Эдип және Креон» және «Итальяндық Парнас» картиналарын көрсетеді. Италияның вице-королі, принц Евгений де Богарне бұйрығымен Босси Леонардо да Винчидің «Соңғы кешкі ас» суретінің мозаикаға көшірілген нұсқасын жасауды қолға алды, себебі түпнұсқасы жай-жәйден жойылып бара жатқан еді. Сурет түпнұсқаның қалдықтарынан, сондай-ақ көшірмелер мен ең жақсы гравюралардың көмегімен жасалды. Ұзындығы 9,18 метр болатын мозаиканы римдік мозаик шебері Джакомо Рафаэлли жасады және Венадағы Миноритенкирхе шіркеуіне орнатылды. Босси одан бөлек маймен де бір көшірме жасады, ол Брера Пинакотекасында сақталады. Брера академиясы оның арқасында Париж, Рим және Флоренция қалаларынан сатып алынған мүсік өнерлерінің көрнекті жинағына ие болды. Босси өзі үшін кітаптар, суреттер, гравюралар, монеталар, мүсіндер және ежелгі заттар жинады. Босси өмірінің көп бөлігін Леонардоның туындыларын зерттеуге арнады, оның сурет салу әдісін осылай дәл имитациялады, тіпті оның жұмыстарын Леонардоның туындылары деп қателестірді. Оның соңғы жұмысы – ұлы шебердің өмірінен эпизодтарды бейнелейтін монохромды суреттер сериясы болды. Ол Марияның құшағындағы өлген Мәсіхті, Иоаннды және Магдалинаны бейнелейтін үлкен қара сазбен салған эскизін аяқтамай қалдырды. 1810 жылы ол үлкен кварто форматында «Леонардо да Винчидің «Соңғы кешкі асы» туралы» атты арнайы еңбегін жариялады, бұл Гётені қатты қызықтырды, ол Боссидің Леонардоның фрескасын сақтау туралы шұғыл арманын бөлісті. Боссидің басқа жариялымдары: «Delle Opinioni di Leonardo intorno alla simmetria de corpi umani» (1811) және «Del Tipo dell'arte della pittura» (1816). Оның 1807–1815 жылдарға арналған күнделігі Наполеон Миланының ресми өнер өміріне пайдалы нұсқаулық болып табылады. Босси Милан қаласындағы Сан-Мария-Валле көшесіндегі үйінде қайтыс болды. Оның естелігіне Амброзиана кітапханасында Канова жасаған ескерткіш орнатылды, ал Брерада бюст қойылды.