Кіріспе
Италиялық суретші Джованни Сегантини (15 қаңтар 1858 – 28 қыркүйек 1899) – Альп тауларының кең байламы мен шабындық пейзаждарын салған итальян суретшісі. XIX ғасырдың соңында ол Еуропадағы ең белгілі суретшілердің бірі болды және оның туындылары ірі музейлердің қорында сақталды. Өмірінің соңғы кезеңінде ол дивизионизм стилін табиғаттың символистік бейнелерімен үйлестірді. Өмірінің аяғында Швейцарияда жұмыс істеді.
Giovanni Segantini (15 January 1858 – 28 September 1899) was an Italian painter known for his large pastoral landscapes of the Alps. He was one of the most famous artists in Europe in the late 19th century, and his paintings were collected by major museums. In later life, he combined a Divisionist painting style with Symbolist images of nature. He was active in Switzerland during the last period of his life.
Өмірбаян
Джованни Баттиста Эмануэле Мария Сегатини Трентинодағы Арко қаласында дүниеге келді, ол кезде Австрия империясының Тироль графтығының бір бөлігі болған. Кейіннен ол тегін өзгертті, "а" әрпінен кейін "н" әрпін қосты. Ол Агостино Сегатинидің (1802–1866) және Маргарита Де Жирардидің (1828–1865) екінші баласы еді. Оның ағасы Лодовико, Джованни дүниеге келген жылы өрттен қаза тапты. Өмірінің алғашқы жеті жылында, саудагер болған әкесі жұмыс іздеп, көп саяхат жасады. 1864 жылы Агостино Трентиноға оралған алты айлық кезеңнен басқа, Сегантини балалық шағын анасымен өткізді, ол Лодовиконың өлімінен кейін ауыр депрессияға ұшыраған. Бұл жылдар кедейлік, аштық және анасының күйзелісіне байланысты білім алудың шектеулі болуымен ерекшеленді. 1865 жылдың көктемінде анасы соңғы жеті жыл бойы нашарлаған денсаулығынан кейін қайтыс болды. Әкесі Джованниді бұрынғы некеден туған екінші баласы Иреннің қамқорлығына қалдырып, тағы да жұмыс іздеуге сапарға шықты. Ол бір жылдан кейін үйіне оралмай қайтыс болды, отбасына ештеңе қалдырмады. Әкесінен ақшасы болмаған Ирен өте кедейлікте өмір сүрді. Ол уақытының көп бөлігін жеңіл жұмыстармен өткізіп, Джованниді өзінің күшімен өмір сүруге мәжбүр етті. Ирен Миланға көшіп, өмірін жақсартуды үміттенеді, сондықтан 1865 жылдың соңында ол өзінің және ағасының Австрия азаматтығынан бас тарту туралы өтініш берді. Ол процесті дұрыс түсінбеген немесе оны аяқтауға жеткілікті уақыты болмағандықтан, олардың Австрия азаматтығы жойылса да, Италия азаматтығына өтініш беруді ұмытты. Нәтижесінде Сегантини мен оның әпкесі өмір бойы азаматтығы жоқ қалды. Атаққа ие болғаннан кейін Швейцария оған бірнеше рет азаматтық ұсынды, бірақ ол көптеген қиындықтарға қарамастан, Италия оның нағыз отаны екенін айтып, бас тартты. Ол қайтыс болғаннан кейін швейцариялық үкімет оған азаматтық берді. Жеті жасында Сегантини қашып кетіп, кейін Милан көшелерінде өмір сүріп жүргенін анықтады. Полиция оны Марчионди түзеу мекемесіне жіберді, онда ол қарапайым аяқ киім жасау дағдыларын үйренді, бірақ басқа ештеңе емес. Өмірінің көп бөлігінде ол оқи алмады және жаза алмады, тек 30 жасында ғана осы екі дағдыны меңгерді. Бақытымызға орай, түзеу мекемесінің діни қызметкері оның жақсы сурет салатынын байқап, оның өзіне деген сенімін арттыру үшін осы қабілетін дамытуға көмектесті. 1873 жылы Сегантинидің жартылай ағасы Наполеон оны түзеу мекемесінен алып, келесі жылды Наполеонмен Трентинода бірге өткізді. Наполеон фотостудияны басқарды, ал Сегантини жартылай ағасымен бірге жұмыс істеген кезде осы салыстырмалы түрде жаңа өнер түрінің негіздерін үйренді. Кейіннен ол суреттерінде пайдаланған көріністерді суретке түсіру үшін фотосуреттерді пайдаланды.
Мансап
Келесі жылы Сегантини Миланға оралып, Бера академиясының сабақтарына қатысты. Ол жерде ол Scapigliatura («Дөңгелектер») деп аталатын трансформациялық қозғалыстың мүшелерімен дос болды, оның ішінде өнер мен өмір арасындағы айырмашылықты жоюға тырысқан суретшілер, ақындар, жазушылар мен музыканттар бар еді. Сол кездегі ең жақын достарының арасында Карло Бугатти мен Эмилио Лонгони болды, екеуі де оның жұмысына және қызығушылықтарына зор әсер етті. Оның алғашқы ірі картинасы Сант-Антонионың ғибадатханасы (Il Coro di Sant'Antonio) өзінің күшті сапасы үшін назар аударды және 1879 жылы Миланның Società per le Belle Arti оны сатып алды. Бұл жұмыс суретші және галерея иесі Витторе Грубици де Драгонның назарын аударды, ол оның кеңесшісі, дилері және өмір бойы қаржылық қолдаушысы болды. Грубиси мен оның ағасы Альберто, галереяның тең иесі, Сегантиниді Антон Маув пен Жан-Франсуа Милле шығармаларымен таныстырды. Бұл суретшілердің екеуі де Сегантинидің шығармашылығына көп жылдар бойы әсер етті. Сол жылы ол «Бис» деген атпен танымал Бугаттидің әпкесі Луигия Пьерина Бугаттимен (1862–1938) кездесті және олар өмір бойына созылған махаббатқа бастады. Сегантини келесі жылы Биске үйленуге тырысқанымен, азаматтығы болмағандықтан, оған тиісті заңдық құжаттар берілмеді. Олар бұл бюрократиялық қиындыққа қарсы тұрып, некесіз бірге өмір сүруді шешті. Бұл жағдай сол кездегі аймақта үстемдік құрған католик шіркеуімен жиі қақтығысқа әкелді және жергілікті айыпталудан қашу үшін олар әрбір бірнеше жыл сайын көшіп өтуге мәжбүр болды. Осы қиындықтарға қарамастан, Сегантини өмір бойы Биске адал болды. Ол одан алыс болғанда оған көптеген махаббат хаттарын жазып, кейде ондағы дала гүлдерін қосатын. Бірде ол: «Осы сұм гүлдерді, мынау қызғылт гүлдерді, менің зор махаббатымның символы ретінде қабылда. Егер мен сізге осындай қызғылт гүлдер жібермейтін көктем келсе, сіз мені тірілердің арасында таба алмайсыз» деп жазған. 1880 жылы ол Бисемен Пусианоға, одан кейін көп ұзамай Карелла ауылына көшіп барды. Сегантини осы тау пейзажында plein air суреттерін салуды бастады, ол студияда емес, ашық ауада жұмыс істегенді ұнататын. Ол сыртта жұмыс істегенде, Бис оған кітап оқып беретін, ақырында ол оқуға, жазуға үйренген. Кейіннен ол итальяндық өнер журналдарына мақалалар жазды, сонымен қатар Еуропаға саяхат жасаған кезде Биске және басқа суретшілерге көп хат жазды. Осы уақытта ол Ave Maria-ның алғашқы нұсқасын жасады (Segantini мұражайы, Сент-Мориц), ол 1883 жылы Амстердамда өткен Дүниежүзілік көрмеде алтын медаль алды. Оның атақ-даңқы өскен сайын, Сегантини Грубицилермен оның жұмысының жалғыз өкілдері болу туралы ресми келісімге келді. Бұл Сегантиниге өнерін дамытуға көбірек еркіндік берді, бірақ дилерлер суретшілерге қатысты қаржылық міндеттемелерін орындауда үнемі кешікті. Отбасы көптеген жылдар бойы салыстырмалы кедейлікпен күресті, тіпті Бисе төрт бала дүниеге әкелді: Готтардо (1882–1974), Альберто (1883–1904), Марио (1885–1916) және Бьянка (1886–1980). Биске отбасына қамқорлық жасауға көмектесу үшін Сегантини өзінің суреттерінің сүйікті моделі болған жас қызметші қыз Барбара «Баба» Уфферді жұмысқа алды. Баба отбасында барлық қиындықтар мен көптеген үй шаруашылықтарында болды, бірақ сол кездегі көптеген суретші / модель қарым-қатынастарынан айырмашылығы, олардың романтикаға қатысы бар екеніне ешқандай дәлел жоқ. Осы кезеңде Сегантини Бабаны үлгі ретінде пайдаланып бірнеше маңызды картиналар жасады, соның ішінде «Аналар», «Альп тарындағы дауылдан кейін», «Бейісу» және «Ай жарығы әсері» (Руанның Көркем өнер мұражайы). 1886 жылы Сегантини өмір сүру үшін арзан орын іздеді және әдемі таулы пейзажға қызығып, отбасымен Савогнинге (Грабунден) көшіп барды. 1886 жылдың қарашасынан 1887 жылдың наурызына дейін Грубиси Сегантинилермен олардың жаңа үйінде тұрды. Маувтың және басқалардың соңғы жұмыстарына қызыққан Грубиси Сегантиниге түстерін одан әрі бөліп, олардың жарқырауын арттыруды ұсынды. Суретші осы кеңесті Ave Maria-ның екінші нұсқасына қолданды, онда ол Divisionist кескіндеме техникасын алғаш рет қолданды. Оның батыл стилі көрермендердің бірден ризашылығына ие болды; Сегантини Мюнхенде («Альп тарында түскі ас») және Туринда («Арбау үшін») алтын медаль алды. Келесі жылы Ливерпульдегі Уокер өнер галереясы оның «Жұмсақтың жазасы» атты басты картинасын сатып алды. Грубиси Сегантиниге өзінің соңғы сапары кезінде Символизм ұғымын таныстырды деп есептеледі. Францияның суретшілерімен байланысы болғандықтан, Грубиси Жан Мореастың жақында жарық көрген Символистік манифестімен таныс болған болуы керек. Бұл эссе визуалды суретшілерді Шарль Бодлер, Стефан Малларме және Поль Валери басқарған жаңадан пайда болған әдеби қозғалысқа таныстырды деп есептеледі. 1890 жылы Брюссельде өткен Salon des XX көрмесінде Сегантиниге жеке көрме залы берілді, бұл құрмет Сезанн, Гоген және Ван Гог сияқты ұлы суретшілерге ғана берілді. Оның атақ-даңқы Еуропа бойынша өскенімен, ол азаматтығы болмағандықтан халықаралық көрмелерге қатыса алмады. Үкімет оған оның атақ-даңқына қарамастан азаматтық бермейтініне наразы болған Сегантини Савогниндегі кантондық салықтарды төлеуден бас тартты. Кредиторлар оны қуғаннан кейін ол отбасын Швейцарияның басқа бөлігіндегі Энгадин аңғарына (теңіз деңгейінен 1815 метр биіктікте) көшірді. Сонда биік тау өткелдері мен таза жарық оның келесі бес жылдың басты тақырыбына айналды. Тауға көтерілгеннен кейін ол философияны зерттеуді бастады, өмір мағынасын және табиғаттағы адамның орнын сұраққа салушы жазушыларға назар аударды. Ол Матерлинк, Д’Аннунцио және Гётені, әсіресе Ницшені зерттеді, соңғысына соншалықты қызығушылық танытты, тіпті Ницшенің «Заратустра осылай сөйледі» атты итальян тіліне алғашқы аудармасы үшін иллюстрация жасады. Келгеннен кейін көп ұзамай ол Джованни Джакометимен, Альберто Джакометидің әкесімен және өзі суретшімен танысты. Джакомети Сегантинидің өлімі алдында оның портретын салды және оның аяқталмаған жұмыстарын қайтыс болғаннан кейін аяқтады. Сегантини сонымен қатар Джузеппе Пеллицца да Волпедомен танысты және оған ұзақ хат жазды, оның түс техникасына қызығушылық танытты. Сегантини Италияда танылуын жалғастырды және 1894 жылы Милан қаласындағы Кастелло Сфорцеско оның тоқсан жұмысын көрмеге қойды. 1895 жылы Венециядағы бірінші Биенналеде Сегантини оның «Отанға оралу» картинасы үшін итальян мемлекетінің сыйлығын алды. Оның атақ-даңқы өскенде, 1896 жылы Мюнхендегі Secession көрмесінде оның жұмысына жеке зал бөлінді. Оның «Мюнхендегі қайғылы сағат» картинасын көрген Берлиндегі Alte Nationalgalerie директоры осы картинаны музей үшін сатып алды. Сонымен қатар сол жылы оның «Арбау» картинасы Мюнхендегі Neue Pinakothek сатып алды. 1897 жылы Сегантиниге жергілікті қонақүйлер тобы Энгадин аңғарының үлкен панорамасын салуға тапсырыс берді, оны 1900 жылы Парижде өткен Exposition Universelle көрмесінде арнайы салынған дөңгелек залда көрсетуге жоспарланған. Ол бұл жобаға көп жұмыс істеді, көбінесе үлкен кенептерде, үлкен ағаш қоршауларымен қоршалғанда. Алайда, аяқтауға жеткенге дейін жоба қаржылық себептерге байланысты қысқартылды. Сегантини концепцияны «Өмір, Табиғат және Өлім» (Segantini мұражайы, Сент-Мориц) атты үлкен триптихке қайта жасады, қазір оның ең танымал туындысы. Ол өліміне дейін осыған жұмыс істеді. Сегантинидің халықаралық суретші ретіндегі маңыздылығы сол жылы Австрия мемлекеті оның жұмысы туралы сәнді монографияны қаржылағанда одан әрі нығайтылды. Еуропаның музейлері оның картиналарын сатып алуға бәсекелесті, соның ішінде «Иманның тынысы», Hamburg Kunsthalle сатып алды, ал «Жаман аналар» (Österreichische Galerie Belvedere, Вена) Вена Secession сатып алды. 1899 жылы жылдық Societe des Beaux Art көрмесінде Сегантинидің жұмысына жеке зал бөлінді...
Тақырыптар
Сегантинидің шығармалары, ең бастысы, XIX ғасырдағы дәстүрлі өнерден ХХ ғасырдағы өзгеретін стильдер мен қызығушылықтарға дейінгі маңызды ауысуды көрсетеді. Ол қарапайым халықтың жерде өмір сүруінен – шаруалар, егіншілер, малшылар – бастап, оны қоршаған ландшафттарды бейнелейтін, сонымен бірге «алғашқы Аркадияны» көрсететін пантеистикалық бейнелермен тоғытылған тақырыптық символизм стиліне көшті. Өмірі бойы ол физикалық және эмоционалдық ішкі көріністерден, мысалы, сарайдағы аналық бейнеден, өмір сүруді таңдаған тау пейзаждарына қарай өтті. Табиғат және адамдардың табиғатпен байланысы – оның өнерінің негізгі тақырыптары. Тауларға көшкеннен кейін ол: «Мен қазір Табиғаттың құпиясын одан ажырату үшін құмарлықпен жұмыс істеп жатырмын. Табиғат әртіске мәңгілік сөз айтады: махаббат, махаббат; жер көктемде өмірді әндейді, нәрселердің жаны қайта жанданады» деп жазды. Оның 1896 жылғы «Өмір қайнар көзіне деген махаббат» (Galleria Civica d'Arte Moderna, Milan) картинасы Сегантинидің өнеріне қатысты философиялық көзқарасын көрсетеді. Үйіне жақын биік таулық пейзажда орналасқан картинада үлкен қанаттары бар періште тас үстінен ағып жатқан кішкентай шарлауыққа қарай созылған. Алыста ақ киім киген екі ғашық бұлаққа қарай бара жатыр. Оларды қоршап тұрған гүлдер сол кездегі көрермендерге махаббат пен өмірдің символы ретінде көрінген. Өнер тарихшысы Роберт Розенблум Сегантиниді «жерге байланыстыны руханиға айналдырған» суретші деп сипаттады, ал суретші өзінің жұмысын «натуралистік символизм» деп атады. Ол: «Менің ішімде Құдай бар. Маған шіркеуге барудың қажеті жоқ» деді.
Граубюнден аймағы
Жол белгілерімен көрсетілген көп күндік саяхат маршруты суретшінің En plein air сурет салу үшін жиі пайдаланған аймақтарынан өтеді.