Франческо Хайец: Итальян суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Италиялық суретші (1791–1882)

Франческо Хаец (franˈtʃesko ˈaːjets; 10 ақпан 1791 – 12 ақпан 1882) – итальян суретшісі. Ол 19 ғасырдың ортасындағы Милан қаласындағы романтизмнің көрнекті өкілдерінің бірі саналады және тарихи картиналарымен, саяси аллегорияларымен және портреттерімен әйгілі.

Өмірбаян

Франческо Хайец Венециядағы салыстырмалы кедей отбасынан шыққан. Оның әкесі Джованни француз тегінен, ал анасы Киара Торчелла Муранодан еді. Франческо бес ұлының ең кішісі болды. Оны анасының әпкесі тәрбиеледі, ол бай кеме иесі және өнер коллекционері Джованни Бинаскоға үйленген еді. Хайец бала кезінен сурет салуға құштарлық танытқан. Оның талантын байқаған туысы оны Венециядағы өнер реставраторының шәкірті етіп алды. Кейіннен Хайец Франческо Маджоттоның шәкірті болды және ол үш жыл бойы оқуын жалғастырды. 1806 жылы ол Венециядағы Жаңа Көркемсурет академиясының сурет курсына қабылданды, онда Теодоро Маттейниден сабақ алды. 1809 жылы ол Венеция академиясының конкурсында жеңіп, Римдегі Сан-Лука академиясында бір жылдық оқуға жолдама алды. Ол 1814 жылға дейін Римде тұрды, содан кейін Неапольге көшіп, онда Жоаким Мураттан Одиссейді Алькиноус сарайында бейнелейтін үлкен туынды салуды тапсырды. 1830-жылдардың ортасында ол Миландағы Клара Маффеи ұйымдастырған Маффеи салонына қатысты. Кейіннен Маффейдің күйеуі Хайецке әйелінің портретын салуды тапсырды. 1850 жылы Хайец Брера академиясының директоры болып тағайындалды. Ұзақ мансабында Хайец өте өнімді болды. Оның туындыларының арасында өз оқырмандарының патриоттық сезімталдығына шақыру үшін жасалған тарихи картиналар, сондай-ақ неоклассикалық стильді библиялық немесе классикалық әдебиеттен алынған үлкен тақырыптармен үйлестіруге деген ниетті көрсететін жұмыстар бар. Ол сондай-ақ театрлық қойылымдардан көріністер салды. Алайда, оның туындыларында алтарьдық суреттер жоқ – бұл, мүмкін, Солтүстік Италиядағы көптеген шіркеулер мен монастырларды қиратуға әкелген Наполеонның басып кіруімен байланысты болуы мүмкін. Көркемсурет тарихшысы Коррадо Риччи Хайецті классицист ретінде сипаттады, ол кейін эмоционалдық қозғалыс стиліне өтті. Оның портреттері Ингрес пен Назареттік қозғалыстың қарқындылығына ие. Көбінесе отырған Хайецтің кейіпкерлері қара және ақ киім киіп, аздап немесе мүлдем әшекейленбеген. Хайец ақсүйектерге портрет салғанмен, басқа суретшілер мен музыканттар сияқты басқа да тақырыптарды зерттеді. Мансабының соңында ол фотосуреттерді пайдаланғаны белгілі. Хайецтің сүйікті тақырыптарының бірі – шығыс тақырыптарын еске түсіретін жартылай жалаңаш Одалиск – романтиктердің сүйікті тақырыбы. Гаремдер мен олардың әйелдерінің бейнелері суретшілерге қоғамда қабылдамауы мүмкін көріністерді суретке түсіруге мүмкіндік берді. Тіпті Хайецтің Магдалалық Мариямы да діни құлшыныстан гөрі сезімталдыққа ие. Хайецтің «Сүйісқандық» картинасы замандастарымен оның ең жақсы туындыларының бірі деп саналды және, мүмкін, оның ең танымал еңбегі. Жұбайлардың жасырын, әсерсіз қимылы мифтерді немесе әдебиетті түсіндіруді қажет етпейді және заманауи көзқарасқа ұнайды. Хайецтің мансабына ғылыми баға беру оның туындыларына қол қоймауы немесе дата қоймауы салдарынан қиынға соқты. Оның суреттеріндегі күндер көбінесе сурет жаратылған уақытты емес, сурет сатып алынған немесе сатылған уақытты көрсетеді. Сонымен қатар, ол көбінесе бір композицияны бірнеше рет бояған, бірақ минимал өзгерістермен. Оның Брера академиясындағы оқушыларының арасында Карло Белгиозо, Аманцио Каттанео, Алессандро Фокози, Джованни Баттиста Ламперти, Ливо Пекора, Анджело Пиетрасанта, Антонио Сило, Исмаэле Теглио Милла және Франческо Валаперта болды. Хайец 91 жасында Миланда қайтыс болды. Оның Брера академиясындағы студиясы тақтамен белгіленген.

Francesco Hayez was from a relatively poor family from Venice. His father, Giovanni, was of French origin while his mother, Chiara Torcella, was from Murano. Francesco was the youngest of five sons. He was brought up by his mother's sister, who had married Giovanni Binasco, a well off shipowner and art collector. Hayez displayed a predisposition for drawing since childhood. His uncle, having noticed his precocious talent, apprenticed him to an art restorer in Venice. Hayez would later become a pupil of the painter Francesco Maggiotto with whom he continued his studies for three years. He was admitted to the painting course of the New Academy of Fine Arts in Venice in 1806, where he studied under Teodoro Matteini. In 1809 he won a competition from the Academy of Venice for a one year residency at the Accademia di San Luca in Rome. He remained in Rome until 1814, then moved to Naples where he was commissioned by Joachim Murat to paint a major work depicting Ulysses at the court of Alcinous. In the mid 1830s he attended the Maffei Salon in Milan, hosted by Clara Maffei. Maffei's husband would later commission Hayez a portrait of his wife. In 1850 Hayez was appointed director of the Brera Academy. Over the course of a long career, Hayez proved to be particularly prolific. His output included historic paintings designed to appeal to the patriotic sensibility of his patrons as well as works reflecting the desire to accompany a Neoclassic style to grand themes, either from biblical or classical literature. He also painted scenes from theatrical presentations. Conspicuously absent from his oeuvre, however, are altarpieces possibly due to the Napoleonic invasions that deconsecrated many churches and convents in Northern Italy. Art historian Corrado Ricci described Hayez as a classicist who then evolved into a style of emotional tumult. His portraits have the intensity of Ingres and the Nazarene movement. Often sitting, Hayez's subjects are often dressed in austere, black and white clothing, with little to no accoutrements. While Hayez made portraits for the nobility, he also explored other subjects like fellow artists and musicians. Late in his career, he is known to have worked using photographs. One of Hayez's favorite themes was semi clothed Odalisque evocative of oriental themes – a favorite topic of Romantic painters. The depictions of harems and their women allowed artists the ability to paint scenes otherwise not acceptable within society. Even Hayez's Mary Magdalene has more sensuality than religious fervor. Hayez's painting The Kiss was considered among his best work by his contemporaries, and is possibly his most well known effort. The anonymous, unaffected gesture of the couple does not require knowledge of myth or literature to interpret, and appeals to a modern gaze. A scientific assessment of Hayez's career has been made complicated by his proclivity for not signing or dating his works. Often dates in his paintings indicate when the work was acquired or sold, not the time of its creation. Moreover, he often painted the same compositions several times with minimal variations if any at all. Among his pupils from the Brera Academy were Carlo Belgioioso, Amanzio Cattaneo, Alessandro Focosi, Giovanni Battista Lamperti, Livo Pecora, Angelo Pietrasanta, Antonio Silo, Ismaele Teglio Milla and Francesco Valaperta. Hayez died in Milan, age 91. His studio at the Brera Academy is marked with a plate.

Галерея

Сондай-ақ қараңыз: Франческо Хайецтің суреттері санаты.