Кіріспе
Мельбурн қаласындағы қалалық парк, Австралия. Корольдік саябағы – Мельбурнның орталық қалалық саябақтарының ең үлкені. Ол Мельбурн қаласының орталық бизнес ауданының (CBD) солтүстігінде, Виктория штатында, Австралияда, Парквилл қалашығында орналасқан. Мұнда Солтүстік Парк теннис клубы, Корольдік саябағы гольф алаңы, футбол және соққылы футболға арналған алаңдар, бейсбол және крикет далалары, Мемлекеттік нетбол және хоккей орталығы, велосипед және жаяу серуендеу жолдары сияқты көптеген спорттық нысандар бар. Гейтхаус көшесі мен Роял-Парадтың қиылысында жергілікті өсімдіктер бағы орналасқан. Аумақта кең далалық кеңістіктер мен евкалипт, казуарина және акация ағаштары өсетін сирек орманды аймақтар бар. Мельбурн қалалық кеңесі саябақты басқарады және 1984 жылы саябақты басқару жоспарын қабылдады. 2005 жылы сулы-батпақты аймақ құрылды. Корольдік балалар ауруханасы мен жергілікті өсімдіктер бағының арасындағы шөпті төбе күндізгі уақытта желкен қанатын ұшыруға өте ыңғайлы. Жаз айларында Виктория астрономиялық қоғамының мүшелері телескоптарды орнатып, осы жерден кешкі баяндамалар жасап, түнгі аспанға экскурсиялар ұйымдастырады.
Royal Park is the largest of Melbourne's inner city parks It is located north of the Melbourne CBD, in Victoria, Australia, in the suburb of Parkville. Many sporting facilities are provided including the North Park Tennis Club, Royal Park Golf Course, football and soccer ovals, baseball and cricket pitches, State Netball & Hockey Centre, and cycling and walking paths. On the corner of Gatehouse Street and Royal Parade there is a native garden. There are wide vistas of grassland and lightly timbered areas with eucalypts, casuarina, and acacias. The Melbourne City Council administers the park and instituted in 1984 a park management plan. A wetlands area was developed in 2005. The grassy hill between the Royal Children's Hospital and the Native Garden is ideal for kite flying during the day. Over the summer months, members of the Astronomical Society of Victoria set up telescopes and conduct evening talks and tours of the night sky from this vantage point.
Жабайы табиғат
Паркта көптеген жергілікті жануарлар, мысалы, опоссумдар және құстардың алуан түрлі әлемі бар, олардың ішінде: Тынық мұхитының қара үйрек, кестені түсті ырысқұс, ақ бетті қаңқа, қоңыр бүркіт, жағалы бүркіт, Хорсфилдтің қола көкегі, Австралиялық сұңқар, галах, қызыл иықты тотыға, шығыс розелласы, керемет жұлдызқұс, ақ қауырсынды балшы, нүктелі пардалот, ақ қасты бұталы торғай, сұр жалман және қызыл қасты қарға. Паркта Уайттың шұбар құйрық кесірткесінің (Egernia whitii) аймақтық маңызы бар популяциясы мекендейді және осы түр үшін оның тіршілік ортасының бір бөлігі арнайы сақталған.
Тарих
Еуропалық қоныстардың алғашқы жылдары Урунджери лагерьлері кейде Корольдік парк маңында көрінді, бірақ Ярра халқы әдетте Ярра өзені немесе Мерри ағысының жанында лагерь құруды ұнататын. Губернатор Чарльз Ла Тробе 1850 жылы парк және ашық кеңістік үшін резервация жасады. 1852 жылы оның бір бөлігі сатылып, Карлтон және Солтүстік Мельбурнның жаңа қалашықтарының бөлігіне айналды. Сондай-ақ сол жылы, жердің бір бөлігі Мельбурн қалалық зиратына айналды. 1853 жылы резервацияның бір бөлігі Мельбурн университетіне үй болды. 1854 жылдың мамырында, «Виктория» колониясының ішіндегі қоғамдық пайдалану үшін «Корольдік парк» деп аталған резервация құрылды. 1858 жылдың сәуір айында парктің солтүстік-батыс бұрышындағы 142 акр жер тәжірибелік шаруашылыққа айналды. Кейін бұл жер жетімдер үйі, баспанасыз адамдарға арналған пана, қарттар үйі, қарттарды реабилитациялау орталығы және, ақырында, жалпы реабилитациялық аурухана болып пайдаланылды. 1861 жылы Мельбурн зообагына жер бөлінді. Содан кейін жолдар, Апфилд теміржол желісі (1884), Мельбурн зообагының ат трамвайы (1890), Корольдік парк психиатриялық мекемесі (1907), Вест Кобург электр трамвайы (1925), Университет жоғары мектебі (1929), Кемп Пелл (1942), Корольдік Мельбурн ауруханасы (1944), Корольдік балалар ауруханасы (1957, және 2013 жылы парктің құрамына қайтарылды), Корольдік стоматологиялық аурухана (1963), Мельбурн спорт орталығы – Парквиль (2001) және қайта орналастырылған Корольдік балалар ауруханасы (2007) үшін қосымша жерлер бөлінді. 1860 жылы Бёрк пен Уиллс экспедициясы Австралияны оңтүстіктен солтүстікке дейін кесіп өту үшін Корольдік парктен жолға шықты. Олар кері жолда қаза тапты. Қазіргі таңда, олардың экспедициясы Корольдік парктен бастау алған жерді белгілейтін обелиск орнатылған. Парк Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде әскери лагерьлер үшін пайдаланылды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пелл лагерін АҚШ әскерлері пайдаланды. Соғыстан кейін Пелл лагерінің тұрақты ғимараттары 1960 жылға дейін шұғыл түрде тұрғын үйлерге айналды. 2005 жылдан бері Пелл лагерінің жалғыз ғимараты «Қалалық лагерь» ретінде пайдаланылады, ол ауылдық мектеп оқушылары мен басқа топтарға Мельбурнге келгенде тұруға жағдай жасайды.
Корольдік парктің бас жоспарын жобалау конкурсы
Тұрғындар тобының көп жылдық талаптары мен әртүрлі жоспарлау әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Мельбурн қалалық кеңесі 1984 жылы дизайн конкурсын өткізді. Конкурсты Австралия Ландшафт Сәулетшілері Институтының, Корольдік Австралия Парктері мен Демалыс Институтының, Мельбурн университетінің Экологиялық Жоспарлау мектебі және Мельбурн қалалық кеңесінің өкілдері бағалады. Жеңімпаз жобаның авторлары – ландшафт сәулетшілері Брайан Стаффорд пен Рональд Джонс, саябақтың мінезі оның пішінінде жатыр дей отырып, «жердің көтеріліп тұруы, аспанның күмбездей биіктеуі және көкжиектің шақыруы» деген философияны білдірді. Еуропалықтардың алғашқы кездесу кезіндегі ландшафтты еске түсіру үшін жергілікті түрлерді отырғызу және парктің кеңдігін арттыру жоспарланды, бұл негізінен жаңа элементтер қосу емес, «редакциялау» арқылы жасалды. Жоспар бойынша, жергілікті ағаштар көптеп отырғызылып, саябақтың оңтүстік-шығысындағы кең төбелер тазаланып, жергілікті шөптермен жабылған болар еді. Жүру және велосипед жолдарының желісі, көлік қозғалысы мен тұрақтардың әсерін азайту жұмыстары, жолдарды жабу, Макартур жолының үлкен бөлігін туннельге айналдыру және тұрақтарды қайта ұйымдастыру көзделді. Бұл жоспар жұртшылық тарапынан наразылықпен қабылданды. Спорттық ұйымдар мүмкін болатын жақсы жағдайлардың жоғалуынан алаңдады; жануарлар бағының басшылығы бақылауға тырысудың орнына көбірек тұрақтарды қалады; автокөлік жолдарының күтілуіне қатысты алаңдаушылықтар болды, ал The Age газеті экзотикалық ағаштарды «жою» ниетін атап өтті. Кеңес үш жылдық талқылаулардан кейін Бас жоспарды – қағида бойынша және түрлі шарттарға қарамастан – қабылдады. Жоспарды іске асыру бойынша алғашқы жұмыстар 1990 жылдардың басында аяқталды. Флемингтон жолының жанында екі жаңа алаң салынды, бұл спорт алаңдарын, киім ауыстыру бөлмесін және саябақтың оңтүстік-шығысындағы төбеде орналасқан тұрақтарды алып тастауға мүмкіндік берді. Қазір бұл жерден Мельбурнның аспан сызығына көрініс ашылады. Жаңа тоған құрылды, оның дизайнінде ландшафт дизайнері Гордон Фордтың тас жұмыстары қолданылды. Кеңес пен жануарлар бағы арасындағы он жылдық келіссөздерден кейін жануарлар бағына кіру және тұрақтарды ұйымдастырудың жаңа схемасы келісілді. 1997 жылы тұрақтарды қайта ұйымдастыру, түрлі жолдарды жабу, жануарлар бағының негізгі кіреберісіне алқаптар салу және кең ауқымды жаңа егістер аяқталды. Бас жоспарды ресми түрде қайта қарау 1996 жылы басталды. Бұл кең ауқымды қоғамдық тыңдауларды қамтыды, онда 1984 жылғы Корольдік парктің Бас жоспарының дизайн конкурсында жеңімпаз атанған жобада белгіленген қағидаларға зор қолдау көрсетілді. Қайта қаралып бекітілген Бас жоспар 1984 жылғы құжаттың мақсаттарын қолдады және теміржол желісінің батысындағы сулы-сазды жерлерді қайта өңдеу сияқты жаңа ұсыныстарды енгізді. Ол 1997 жылдың қарашасында Кеңес тарапынан мақұлданды.
Ойын ауылы
2003 жылы Стив Бракстың Еңбек үкіметі 2006 жылғы Ұлттар Достастығы ойындарына арналған спортшылар ауылы үшін Муни Пондс Крик өзенінің жанында және Корольдік паркқа жақын (бірақ парктің ішінде емес) орналасқан бұрынғы Корольдік парк психиатриялық ауруханасының жерін таңдады. Ойындардан кейін, жерді дамытушылар – Australand және Citta Property Group компаниялары тұрғын үйлерді сатты. Ауылға қарсы болғандар 1000-нан астам ағаштың кесілуіне, мұра нысаны ретінде қарастырылып жатқан 4 аурухана ғимаратының бұзылуына, қалған ғимараттардың тарихи құндылығының төмендетілуіне, даму аймағын мемлекеттік саябаққа қайтару мүмкіндігінен айырылуына және мемлекеттік жерлердің жекешелендірілуіне наразылық білдірді. Спорт ұйымдары спортшылар ауылының қауіпсіздік шараларын сынады, себебі парктің және спорт алаңдарының үлкен бөлігі спортшылардың ғана пайдалануы үшін қоршалды. Бұл көптеген қоғамдық спорттық клубтардың спорттық жабықтарды әдеттегідей пайдалануына кедергі келтірді.
Корольдік балалар ауруханасының кеңейтілуі
2005 жылы Бракс Еңбек үкіметі жаңа Корольдік балалар ауруханасын салу үшін Корольдік парктегі іргелес жерді таңдады. Ескі аурухананың бөліктері бұзылып, орнына жасыл аймақтар қайта жаңартылды. Бұл қадам кейбір экологиялық ұйымдардың қарсылығын тудырса да, Корольдік парктегі жасыл аймақтардың жалпы көлемі қалдырылмайды деп мәлімделді. Бұл мәлімдемені негіздеу үшін қолданылған аудан есептеулерінің негізі белгісіз. Аурухананың тікұшақ алаңы жаңа ғимараттың шатырына көшірілуі бұл мәселенің парке әсерін жойды, бірақ құрылыс аяқталғаннан кейін аурухана ғимараттары бұрынғыдан әлдеқайда кең аумақты алып тұрғандай көрінеді, нәтижесінде жасыл аймақтардың көлемі азайды.
Жолға дейінгі теміржол
Апфилд темір жолы Корольдік парк арқылы өтеді, Корольдік парк станциясы Мельбурн зообағына қолайлы аялдама болып табылады.
Трамвайлар
Парк арқылы трамвайлар үшін жеңіл рельстік жол өтеді, оған 58-ші маршрут арқылы Батыс Кобург және Торакқа дейін қызмет көрсетіледі. 19-шы маршрутты трамвай Royal Parade бойымен шығысқа қарай жүреді, солтүстікке қарай Солтүстік Кобургке, ал оңтүстікке қарай Флиндерс-стрит станциясына қарай бағытталған. Екі трамвай маршруты Флемингтон жолы бойымен де өтеді. 57 және 59 маршруттары солтүстікке қарай Батыс Мариберного және Батыс Әуежайына қарай жұмыс істейді. Екі маршрут та оңтүстікке қарай Флиндерс-стрит станциясына дейін жүреді.
Велосипедшілер мен жаяу жүргіншілер
Велосипедшілерге арналған Capital City Trail Флемингтон көпіріндегі Moonee Ponds Creek Trail-ден басталып, Корольдік парк арқылы пойыз жолымен жүреді, Мельбурн хайуанаттар бағынан өтеді және Корольдік бульварының астынан Иннер Циркл темір жол желісі бойынша Принс паркіне дейін созылады.