Кіріспе

Күрделі сұйықтықтар – екі фазаның қатар өмір сүретін қоспалар: қатты-сұйық (полимерлер сияқты макромолекулалардың суспензиялары немесе ерітінділері), қатты-газ (ұсақ бөлшекті), сұйық-газ (көбіктер) немесе сұйық-сұйық (эмульсиялар). Фазалық қатар өмір сүрудің геометриялық шектеулері салдарынан, олар қолданылған кернеуге немесе деформацияға ерекше механикалық жауап береді. Бұл механикалық жауапқа қатты дене сияқты және сұйық сияқты мінез-құлық арасындағы өтулер, сондай-ақ ауытқулар кіреді. Олардың механикалық қасиеттері жоғары дәрежедегі тәртіпсіздік, бөлшектердің қозғалу шектеуі және әртүрлі масштабтардағы кластерлену сияқты ерекшеліктерге байланысты болады.

Мысал

Шаш шашқыш - күрделі сұйықтықтардың мысалы. Кернеу болмағанда көбік қатты зат сияқты көрінеді: ол ағып кетпейді және (өте) жеңіл жүктемелерді ұстай алады. Бірақ, жеткілікті күш салынғанда, шаш шашқыш крем сұйықтықтай оңай ағады. Жеке көпіршіктер деңгейінде ағын көпіршіктердің шағын топтарының қайта орналасуынан туындайды. Осы масштабта ағын тегіс емес, керісінше, көпіршіктердің қайта орналасуы мен кернеудің босатылуынан туындайтын құбылулардан тұрады. Бұл құбылулар жер сілкінісін зерттеу кезіндегі құбылуларға ұқсас.

Динамикасы

Күрделі сұйықтықтардағы бөлшектердің динамикасы қазіргі зерттеулердің маңызды саласы болып табылады. Ұқсастықтан туындаған энергия шығыны жылдамдық пен нормаль күштердің сызықтық емес функциясы болуы мүмкін. Бұл жүйелерде құрамындағы бөлшектердің тығыздығынан туындаған ағынға бөгет жасайтын топологиялық тежелу маңызды рөл атқарады. Белгілі бір жағдайларда, жоғары тығыздық және төмен температура сияқты, сыртқы күштер әсерінен ағындылық туындағанда, күрделі сұйықтықтар қатты дене сияқты мінез-құлықтың жиі алмасатын кезеңдерін көрсетеді, одан кейін бөлшектердің қайта орналасуынан туындаған кернеудің азаюы байқалады. Бұл жүйелердің динамикасы жоғары дәрежеде сызықтық емес сипатқа ие. Кернеудің өте шағын өсуі немесе бір бөлшектің кішкентай ығысуы жүйенің тоқтау күйі мен сұйықтық сияқты мінез-құлық арасындағы шешушы айырмашылықты тудыруы мүмкін. Табиғатта кездесетін көптеген материалдар күрделі сұйықтықтар класына жатса да, олар туралы білім әлі де жеткіліксіз. Олардың материалдық қасиеттеріне қатысты келіспеушіліктер мен даулы тұжырымдар әлі де сақталып тұр. Бұл жүйелерді мұқият зерттеу "жаңа физика" ашылуына және материяның жаңа күйлеріне әкелуі мүмкін. Мысалы, бұл жүйелердің "жабылу" құбылысын көрсетуі мүмкін екендігі айтылды, ал "жабылу фазалық диаграммасы" осы жүйелердің қалай жабылып, қалай ашылуын қарастыру үшін қолданылуы мүмкін. Аталған зерттеулер осы нәтижелерді растай ма, әлде мұндай теориялық негіз пайдалы болады ма, әзірге белгісіз. Қазірге дейін бұл ауқымды теориялық жұмыс тәжірибелік зерттеулермен толыққанды қолдау тапқан жоқ.