Кіріспе

Халықаралық практикалық ату спорты ұйымы

Халықаралық практикалық ату конфедерациясы (IPSC) – әлемдегі ең ірі ату спорты қауымдастығы, сондай-ақ практикалық атудағы ең үлкен және ең көне ұйым. 1976 жылы құрылған IPSC қазіргі уақытта Африка, Америка, Азия, Еуропа, Таяу Шығыс және Океанияның 100-ден астам аймағымен байланыс орнатып отыр. Жарыстар пистолеттер, револьверлер, мылтықтар және оқпанатармен өткізіледі, ал бәсекелестер қару мен жабдықтарының ерекшеліктеріне сәйкес түрлі дивизиондарға бөлінеді. Әр дивизиондағы қатысушылар жалпы есепте бәсекелеседі, сонымен қатар әйелдер, Super Junior (16 жасқа дейінгілер), Junior (21 жасқа дейінгілер), Senior (50 жастан жоғарылар) және Super Senior (60 жастан жоғарылар) санаттарында жеке сыйлықтар тағайындалады. IPSC-нің қызметіне спортты халықаралық деңгейде реттеу, түрлі дивизиондарға арналған қару мен жабдықтарды бекіту, жарыс ережелерін басқару және Халықаралық Рейндж Офицерлер Ассоциациясы арқылы төрешілерді (рейндж қызметкерлерін) қауіпсіздік пен әділдік сақталатын жарыстарды ережелерге сәйкес өткізуге даярлау кіреді. IPSC әр түрден (қолға ұсталатын қару, мылтық, оқпанатар) үш жыл сайынғы әлем чемпионаттарын ұйымдастырады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне жауап ретінде IPSC Ресейде жоспарланған және болашақтағы 3-ші және одан жоғары деңгейдегі барлық халықаралық жарыстарды тоқтатты.

Тарих

Практикалық ату спорты 1950 жылдары Калифорнияда қолға қаруды қорғаныс мақсатында қолдану дағдыларын дамыту үшін ұйымдастырылған жарыстардан бастау алды, бірақ тез арада бастапқы мақсатынан алыс, таза спорт түріне айналды. Бұл спорт жақын арада Еуропа, Австралия, Оңтүстік Америка және Африкаға тарады. IPSC 1976 жылдың мамыр айында Колумбия (Миссури штаты) қаласында өткен конференцияда практикалық ату спортына құмар ойыншылардың қатысуымен құрылды, онда спортты басқару ережелері мен конституциясы жасалды. Джефф Купер IPSC-нің алғашқы президенті болды. Бүгінде 100-ден астам белсенді IPSC аймағы бар. Уақыт арнайы ату таймерлері мен микрофондарды қолдану арқылы старт сигналынан бастап, соңғы оқ атылғанға дейін өлшенеді, бұл бәсекелестің кезеңнің жалпы уақытына әсер етуіне мүмкіндік береді. Оқтар саны шексіз болғандықтан, бәсекелес көбірек ұпай алу үшін бір нысананы қайта-қайта атуға болады, бірақ бұл уақытты көп жұмсаудың құнымен. Әдетте, әр нысана үшін ең жоғары екі нәтиже есептеледі. Бәсекелестер әр кезеңдегі нәтижелері бойынша, яғни секундына ұпайлардың қатынасы бойынша рейтингтеледі. Нәтиже коэффициенті нысаналардың ұпайларын (айыппұлдарды алып тастағанда) қосып, жұмсалған уақытқа бөлу арқылы есептеледі. Мысалы, егер бір кезеңде 12 қағаз нысана болса, әр нысанаға екі оқ тиюі керек болса және A оғы 5 ұпай берсе, онда кезеңде 12 × 2 × 5 = 120 ұпай жинауға болады. Егер бәсекелес 115 ұпай жинап, 25,00 секунд жұмсаса, онда ол сол кезең үшін 115 ұпай / 25,00 с = 4,6 нәтиже коэффициентін алады. Ең жоғары нәтиже көрсеткен бәсекелес кезеңді жеңіп, барлық қолжетімді кезең ұпайларын (бұл жағдайда 120 ұпай) иеленеді, ал басқа бәсекелестерге жеңімпаздың нәтижесіне қарағандағы пайыздық көрсеткішіне сәйкес кезең ұпайлары беріледі. Жалпы матч ұпайы үшін барлық кезеңдердің ұпайлары қосылады, яғни әр кезеңнің салмағы оның ұпай санымен анықталады. Нәтижелерді есептеу әдісі матч барысында көрсетілген нәтижелерді дәл бағалауға мүмкіндік береді, бірақ оны уақтылы түрде жүзеге асыру үшін компьютер және бағдарламалық жасақтама қажет. Матч нәтижелерін қағазға жазып, ресми IPSC матчтық бағалау жүйесіне (WinMSS) қолмен көшіруге болады немесе WinMSS электрондық бағалау парағы (ESS) қосымшасы немесе Shoot'n Score It немесе PractiScore сияқты үшінші тараптың бағалау жүйелері арқылы смартфондар мен планшеттер сияқты электрондық құрылғыларда тікелей бағалауға болады.

Тәртіп пен бөлімдер

Көптеген жылдар бойы IPSC бәсекелестер таңдаған кез келген атыс қаруымен оталды, бірақ жабдықтар одан әрі маманданған сайын түрлі жабдық санаттары енгізілді. IPSC-дегі жабдық санаттары "дивизиялар" деп аталады. Барлық дивизиялар бірдей кезеңдерді, бірдей күндері, барлық басқа дивизиялар сияқты жарыста ойнайды. Дегенмен, жарыс нәтижесін есептегенде, тек дивизиялық кезең нәтижелері салыстырылады. Осылайша, бір кезеңде "Open" дивизиясындағы үздік бәсекелес, барлық басқа "Open" дивизиясының бәсекелестері үшін, ал "Standard" дивизиясындағы үздік бәсекелес, барлық басқа "Standard" дивизиясының бәсекелестері үшін, және басқа барлық дивизиялар үшін эталон болып табылады.

Жарыс этикеті

Walkthrough – түсірілім кезінде сахнаның шекаралық сызықтарында болуды білдіреді, көбінесе бәсекелестер сахна жоспарларын аяқтау үшін оны жасайды. Walkthrough-тар әділеттілік принциптеріне орай шектеледі. Бәсекелестер өздігінен сахнаға кіре алмайды немесе оның үстінде жүре алмайды, бірақ сахналық брифинг алғаннан кейін Range Officer шақырған жағдайда ғана кіре алады. Сахналық брифингтен кейін, әдетте командаға белгілі бір сахнаны бірлесіп аралауға 3-тен 5 минут беріледі. Содан кейін "Time's up" командасы беріледі, одан кейін бірінші атушыға оқтандыру және дайындыққа келтіру тапсырылады. "On deck" – ату кезегі күтіп тұрған бәсекелесті білдіреді. Кезектегі екінші атушы "hole-да" деп аталады. Алдыңғы атушының нәтижесі бағаланған кезде, "on deck" атушыға әдетте соңғы walkthrough жасауға рұқсат беріледі. Бөтен ойлар тудырмау үшін, көрермендер мен басқа бәсекелестер атушы дайындалып жатқанда және оқ атып жатқанда тыныштық сақтауы керек. Бәсекелес сахнада жақсы өнер көрсеткеннен кейін, көбінесе жұмсақ қол шапалақтаулар естіледі. Мұндай тыныш қол шапалақтау – атушылар үшін қол шапалақтаудың қабылданған түрі; басқа атушыларды алаңдатпау үшін, дауыспен шапалақтауға тыйым салынады. Shoot Off жарыстары бұл ереженің ерекшелігі болып табылады. Сахнаны аяқтағаннан және нәтижелерді алғаннан кейін, бәсекелестің Range Officer-ге алғыс айтып, қол алысуы әдеттегі жағдай. Бәсекелестер топтарға бөлінеді және олар оттық бағыттар арасында кезекпен жүреді. "Super Squad" – бұл элиталық және жоғары рейтингті бәсекелестерден құралған топ, олар жеңіске үміткерлердің қатарында. Олар көбінесе екі немесе одан да көп ұлттық командалардан тұрады, олар тиісті ұлттық спорт директорлары таңдайды. Жеңіске үміткерлер Super Squad-тарға қосылуы керек, осылайша олардың жағдайлары мүмкіндігінше бірдей болады.

Ойын төрешілері

Халықаралық аула офицерлері қауымдастығы (IROA) – IPSC-нің бір бөлігі болып табылады және өздерінің арнайы аула қызметкерлерін оқытуға және сертификаттауға жауапты. Олар матчтардың қауіпсіз, әділ және ережелерге сәйкес өтуін қамтамасыз етеді. Бұдан өзге, әрбір IPSC аймағы IROA құрамында өздерінің Ұлттық аула офицерлері институтын (NROI) құратады. Матч кезінде IROA және NROI қызметкерлері бірге жұмыс істей алады:

Аула офицері (RO) – Аула офицері бәсекелестерге кезеңдер туралы брифинг өткізеді, командалар береді және кезеңнің өтуін қадағалап, уақытты, есептерді және қарудың қауіпсіз қолданылуын бақылайды. Бас аула офицері (CRO) – Егер бірнеше аула офицері болса, бас аула офицері белгілі бір кезеңге жауапты болып тағайындалады. RO сияқты, CRO да ережелердің әділ және дәйекті қолданылуын қадағалайды. Аула шебері (RM) – Аула шебері матч кезіндегі барлық ауланың, соның ішінде барлық төрешілердің және жалпы қауіпсіздіктің жалпы бақылауын жүзеге асырады. Матч директоры (MD) матчқа дейін және матч кезіндегі жалпы басқаруды жүзеге асырады, оның ішінде тіркеуді, команда құрастыруды, кесте жасауды, аула құруды және персоналды үйлестіруді қамтиды. Матч директорының NROI немесе IROA өкілі болуы міндетті емес. Статистика офицері (SO) – қорытынды нәтижелерді жинау, сұрыптау және тексеруге жауапты маңызды рөл. Кезеңдерді жобалау үшін қалам мен қағаз сияқты әртүрлі құралдар немесе цифрлық бағдарламалық жасақтама қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, 1:25 масштабтағы физикалық миниатюралық модельдер бар, олар бірнеше адамның кезеңдер мен жаттығуларды қолмен жобалауына және талқылауына мүмкіндік береді.

Тренерлер мен нұсқаушылар

Бас халықаралық ату нұсқаушылары қауымдастығы (MISIA) – IPSC құрамына кіретін және өз қауіпсіздік нұсқаушылары мен жаттықтырушыларын даярлау және сертификаттау, сондай-ақ командалық және жекелеген ойыншыларға бақылау мен оқыту жүргізуге жауапты ұйым. Қауіпсіздік нұсқаушылары міндетті түрде қауіпсіздік бойынша оқу курстарын өткізеді, ал жаттықтырушылар әкімшілік жұмыстармен, спорттық және ату дағдыларын жетілдірумен, жарыстарға дайындықпен қатар практикалық ату командалары мен ойыншыларын қолдауға қатысады.

Бәсекелестердің рейтингісі

ICS ресми жіктеу жүйесі (IPSC Classification System) спортшыларға бұрынғы нәтижелеріне сүйене отырып, ұлттық және халықаралық деңгейде рейтинг алуға мүмкіндік береді. Бәсекелестер жоғарыдан төменге қарай «Үлкен шебер», «Шебер», «А», «В», «С» немесе «D» деп жіктеледі. Осылайша, атушылар өзінің прогресін бағалап, матч нәтижелерінде бірдей жіктемедегі басқа атушылармен салыстыра алады. Жіктеме – бұл дивизионға тән, сондықтан спортшының әртүрлі дивизионда әртүрлі жіктемесі болуы мүмкін. Жіктелу үшін алдымен ICS псевдонимін тіркеп, матчтарға қатысқанда оны пайдалану керек. Спортшы 4 алғашқы жіктеме нәтижесінен кейін дивизионда жіктеледі. Жіктеме нәтижесін үш жолмен алуға болады: стандартталған CLS кезеңін (Classifier Stage) орындау арқылы, мысалы, клубтық жаттығуда. CLS стандартты кезеңін қамтитын матчта қатысу арқылы. «Жіктеме матчта» қатысу арқылы, яғни дивизионда кем дегенде 10 қатысушы бар және осы дивизиондағы қатысушылардың кем дегенде 30% жіктелген 3-деңгейлі матч. (Жіктеме матчте міндетті түрде CLS кезеңі болуы керек емес.) Алғашқы жіктемеге қол жеткізгеннен кейін, жіктеме соңғы 8 нәтижеден ең жақсы 4-інің орташа көрсеткішіне сүйене отырып жаңартылады. ICS жүйесі динамикалық және есептелген нәтижелерге байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, CLS кезеңінің нәтижесі кез келген уақытта сол CLS кезеңі үшін тіркелген ең жоғары нәтиже коэффициентіне негізделген. Өзінің жіктемесін сақтау үшін спортшы әр күнтізбелік жылы кем дегенде бір жіктеме матчта немесе екі CLS кезеңінде нәтижеге қол жеткізуі керек. Жіктеме пайызы Үлкен шебер 95–100% Шебер 85–94.9% А 75–84.9% В 60–74.9% С 40–59.9% D 2–40% IPSC рейтингі.com – нақты жарыстардағы көрсеткіштерге және жетілдірілген рейтингтік алгоритмдерге негізделген, үшінші тараптан көп ойыншылы Elo рейтингтік қызметі. IPSC 3, 4 және 5-деңгейлі матчтардың нәтижелері, сондай-ақ USPSA-ның маңызды матчтары өңделеді, соңғы IPSC World Shoot ең сенімді және беделді дереккөз болып табылады. Басқа матчтардағы бәсекелестердің нәтижелері әлемдік рейтингтік пайыздарға жету үшін бағаланған «негізгі бәсекелестермен» салыстырылады. Рейтинг алу үшін кем дегенде екі 3-деңгейлі матчта қатысу керек, ал ескі нәтижелер келесі матчтармен жаңартылмаса, олардың мерзімі бітеді.