Көне Солтүстік Америкадағы тас ұштар: Folsom мәдениетінің қарулары, 1908 ж. табылды. Сирек пішін, ежелгі бизондарды аулауға қолданылған. Археологиялық жаңалық!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Солтүстік Америкада қолданылған тас жебе ұштары.
Stone projectile points once used in ancient North America
Фолсом жебе ұштары – Солтүстік Американың Фолсом мәдениетімен байланысты жебе ұштары. Бұл құрал жасау стилі Нью-Мексико штатындағы Фолсом жерінен аталған, мұнда 1908 жылы Джордж МакДжанкин алғашқы үлгіні табады. Ол үлгі жоқ болған бизонның (Bison antiquus) қаңқасының ішінде табылды, осы бизонды Фолсом халқы аулаған. Фолсом жебе ұшы 1926 жылы жебе ұштарының ерекше стилі ретінде анықталды. Жоқ болған бизон сүйектерімен бірге табылған Фолсом жебе ұшы ғылыми қауымға адамдардың Америкада көптеген ғасырлар бұрын өмір сүргенін көрсетті, бұл көптеген ғалымдардың бұрынғы сенімдерінен әлдеқайда ертерек болды.
Folsom points are projectile points associated with the Folsom tradition of North America. The style of tool making was named after the Folsom site located in Folsom, New Mexico, where the first sample was found in 1908 by George McJunkin within the bone structure of an extinct bison, Bison antiquus, an animal hunted by the Folsom people. The Folsom point was identified as a unique style of projectile point in 1926. The Folsom point found in association with the extinct bison bones proved to the scientific community that humans had lived in the Americas thousands of years longer than many had previously believed.
Сипаттама
Ұяшықтар екі жақты өңделген және симметриялық, жапырақ тәрізді пішінді, ойыс негізді және ұяшықтың дерлік бүкіл ұзындығы бойынша кең, шалқақ саңылаулар бар. Шеттері мұқият өңделген. Ерекше саңылау, флютинг деп белгілі, ағаштан жасалған сапқа немесе жебеге бекітуге көмектескен болуы мүмкін. Пайдалану іздерін зерттеулер кейбір мысалдардың пышақ ретінде де, сонымен қатар снаряд ұшы ретінде де қолданылғанын көрсетті. Флютинг жасау үшін үлкен техникалық шеберлік қажет болды, ал археологтарға оны қайта жасау үшін көп жылдық тәжірибе керек болды. Бұл ұяшық флютинг технологиясының ең жоғалғы деңгейі деп есептеледі. Флютинг негіздің ортасында кішкене тік платформа жасау арқылы жасалған. Дайын үлгілерде осы тік платформаның іздері сақталуы мүмкін.
The points are bifacially worked and have a symmetrical, leaf like shape with a concave base and wide, shallow grooves running almost the entire length of the point. The edges are finely worked. The characteristic groove, known as fluting, may have served to aid hafting to a wooden shaft or dart. Use wear studies have shown that some examples were used as knives as well as projectile points. The fluting required great technical ability to effect, and it took archaeologists many years of experimentation to replicate it. This point is thought to be the pinnacle of the fluting technology. The flute was made by creating a nipple platform at the center of the base. The remnants of the nipple may be present on completed examples.
Жасы және мәдени бағыты
Фолсом нүктелері Солтүстік Америкада кеңінен таралған және калибрленген радиокөміртектік жылдар бойынша б.з.б. 11000-10000 жылдар аралығына жатқызылады. (Радиокөміртектік зерттеулердің бұрынғы нәтижелері Фолсом ескерткіштерін б.з.б. 9000-8000 жылдарға жатқызады.) Бұл артефакттардың 20 ғасырдың басында табылуы Солтүстік Америкаға алғашқы адамдар қашан келгені туралы сұрақтар тудырды. Бұрынғы болжам бойынша, бұл құбылыс шамамен 3000 жыл бұрын болған деген пікір қате болды. 1932 жылы одан да ертерек үлгідегі оқ ұшы – Кловис нүктелері табылды, олар б.з.б. 11500 жылға дейін соққан. Кловис нүктелері мамонт қаңқаларымен бірге табылған. Ұлы жазықтар аймағында Фолсом нүктелерін пайдалану уақыт өте келе әртүрлі Плано мәдениеттерінің Плано нүктелерімен ығыстырылды.
Folsom points are found widely across North America and are dated to the period between 11000 BCE and 10000 BCE in calibrated radiocarbon years. (Older radiocarbon readings date the Folsom sites at 9,000 to 8,000 BCE.) The discovery of these artifacts in the early 20th century raised questions about when the first humans arrived in North America. The prevailing idea of a time depth of about 3,000 years was clearly mistaken. In 1932, an even earlier style of projectile point was found, Clovis, dating back to 11,500 BCE. Clovis points have been found in situ in association with mammoth skeletons. In the Great Plains area, the use of Folsom points was supplanted over time by Plano points of the various Plano cultures.