Кіріспе

Бислетт стадионы (Bislett stadion) – Норвегияның Осло қаласындағы спорт стадионы. Бислетт – Норвегияның халықаралық аренада ең танымал спорттық құрылысы, мұнда коньки тебуден 15 әлемдік рекорд және жеңіл атлетикадан 50-ден астам әлемдік рекорд жасалған. Алғашқы стадион 2004 жылы бұзылып, жаңа стадионның құрылысы 2005 жылдың жазында аяқталды. Жаңа Бислетт стадионы C. F. Møller Architects компаниясымен жобаланған.

Тарих

Бислетт стадионы 19 ғасырдағы кірпіш фабрикасының орнында салынған. 1898 жылы Кристиания (Осло) муниципалитеті оны сатып алып, 1908 жылы спорт алаңына айналдырды. Саудагер, жылдам конькимен сырғанаушы, гимнаст және спорт ұйымдастырушысы Мартинус Лёрдаль алғашқы трибуналардың салынуына зор үлес қосты, олар 1917 жылы басталып, 1922 жылы жаңа клуб үйімен бірге аяқталды. Стадионның сыртындағы алаңдардың бірі оның құрметіне Мартинус Лёрдаль алаңы деп аталды. 1940 жылы архитектор Фроде Риннанның 20 000 көрерменге арналған жаңа функционалдық стадионы аяқталғаннан кейін Бислетт Норвегияда жылдам коньки тебу және жеңіл атлетика спортының басты аренасына айналды. Риннан 1952 жылғы Ослода өткен қысқы Олимпиада ойындарына стадионды қайта жаңартуға да жауапты болды. Осы ойындарда стадионда мәнерлеп сырғанау және жылдам конькимен сырғанау жарыстары өтті. Бислетт 1965 жылдан бері Бислетт ойындарын қабылдап келеді, ол IAAF Алтын лигасының (2010 жылдан бастап: Алмаз лигасы) жыл сайынғы жеңіл атлетика жарысы болып табылады. Бұл жерде Норвегияның жеңіл атлетика чемпионаты 18 рет өткізілді: 1926–1929 жылдары, 1931–1936 жылдары, 1938–1939 жылдары, 1947, 1949, 1951–1952 жылдары, 1955 және 2006 жылдары.

Жаңа стадион

Бислеттің жылдам конькимен сырғанау арнасы ретіндегі мансабы 1988 жылы аяқталды, себебі стадион басқа спорт түрлеріне қатысты халықаралық талаптарға сай келмесе де, мұз өндірісі тоқтатылуы шешілді. Стадион тез тозып, тіпті қауіпті болып кетті, бірақ қалалық кеңес Bislett-ті бұзу және қайта құру туралы шешім қабылдамас бұрын он жылдан астам уақыт бойы пікірталас жүргізіп, кейде қатал дауласты. Әсіресе, Bislett жылдам конькимен сырғанау іс-шараларын өткізуді жалғастыра ма, жоқ па деген мәселе тараптар арасында шиеленіс тудырды, нәтижесінде ностальгиялықтар көңілі қалды. Жылдам конькимен сырғанау көбінесе жабық стадиондарда өтетін спорт түріне айналды, ал стадион жеңіл атлетика мен футболға бейімделген жағдайда, рекордтық мұзды жасау мүмкін болмайтын еді. Ескі Bislett сәулетімен және атмосферасымен бағаланды, тіпті оның тарихындағы рекордтық көрсеткіштері де ерекше болды, сондықтан жаңа стадионның рекордтық жылдамдықпен салынуы лайықты қадам болды – құрылыс тек он айға созылды. Даниялық C. F. Møller Architects архитектуралық бюросы жобалаған жаңа стадион 2005 жылғы 29 шілдеде Bislett ойындарымен ашылды. Жаңа Bislett стадионы жеңіл атлетика жарыстары үшін халықаралық талаптарға сай келеді. Жүгіру жолында ені 37,5 метр болатын сегіз жолақ бар (алдыңғы стадионда тек алты жолақ болған, сондықтан Bislett ойындарының ұйымдастырушылары 100 метрлік жарысқа ұзақ дистанцияға уақытша жолақтар орнатуға мәжбүр болды). Бұл трасса World Athletics ұйымынан 1-сыныпты сертификат алды, ол Солтүстік Еуропадағы аз ғана стадиондарда бар. Сонымен қатар, трибуналардың астында қысқы жаттығулар мен жылыну үшін жабық жүгіру жолы бар, сондай-ақ жер асты спорт залын салу мәселесі де қарастырылуда. Жаңа бұрылу радиусы 105 x 68 метрлік футбол алаңына орын жасады, ал стадион қазіргі уақытта Норвегия Премьер-лигасындағы футбол матчтарын өткізуге қатысты ұлттық талаптарға сай келеді.

Жылдамдықпен сырғанау

Жылдам сырғанаудан әлем чемпионаты 1925 жылы алғаш рет Бислетте өтті, бірақ 1940 жылы ғана Бислет Ослодағы жылдам сырғанаудың басты аренасына айналды. Одан бері екінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында бір рет бейресми әлем чемпионаты және 1947 жылдан 1983 жылға дейін тағы 11 ресми әлем чемпионаты өткізілді. Бислетте он еуропа чемпионаты да өтті, соңғысы 1986 жылы болды. Норвегиялық жылдам сырғанаушылар Хьяльмар Андерсен, Кнут Йоханнессен, Фред Антон Майер және Кей Стеншхеммет Бислетте еуропа чемпиондары атанды. Бислетте өткен ең маңызды жарыс – 1952 жылғы Олимпиада болды. Хьяльмар Андерсен үш алтын медаль жеңіп алды. Бислет теңіз деңгейінен төмен орналасқанмен, көптеген жағдайларда жоғары сапалы мұз жасауға қол жеткізіп, он бір дистанция бойынша және бес жалпы есеп бойынша әлемдік рекордтар тіркелді. 1963 жылы Кнут Йоханнессен Борис Шилковтың сегіз жылдық 5000 метрлік әлемдік рекордын 7:37.8 уақытпен жаңартты. Джонни Нильссон 1965 жылғы әлем чемпионатында осы көрсеткішті шамамен төрт секундқа жақсартты. Фред Антон Майер 1966 және 1968 жылдары екі рет 10000 метрлік әлемдік рекордты мұнда орнатты. Бислет тағы екі рет 10000 метрлік рекордты жаңартты, екі жолы да рекорд Медеодан қайтарылып алынды. Стен Стенсен 1976 жылғы еуропа чемпионатында 14:50.31 уақытын көрсетті. Томас Густафсонның 1982 жылғы 14:23.59 көрсеткіші Бислетте тіркелген жылдам сырғанаудан соңғы әлемдік рекорд болды. 1986 жылғы еуропа чемпионаты Бислеттегі жылдам сырғанаудан соңғы маңызды жарысқа айналды, себебі екі жылдан кейін мұз өндірісі тоқтатылды.

Топтама

Банди 1952 жылғы Қысқы Олимпиадасында көрсету спорты ретінде ұсынылғанда, Біслетте бір ойын өткізілді. Бұрынғыда ұлттық финалдар да осы жерде өткізілетін.

Жылдамдық жолы

1940 жылдан бастап бұл арена маңызды мотоспорт жарыстарын қабылдады. 1955 және 1956 жылдары Спидвей әлем чемпионатының іріктеу кезеңі саналған Еуропа финалдары осы жерде өтті.

Футбол

Бислетте футбол спорт алаңының алғашқы күндерінен бері ойналып келеді, ал алғашқы халықаралық матч 1913 жылы Норвегия мен Швеция арасында өтті. Ол кезде трибуналар болмаған, бірақ матчқа 10 000 адам келді. Матч 1–1 есебімен тең аяқталды. Бислет 55 маусым бойы «Валренга» клубының үй стадионы болды. Клубтың рекордтық көрсеткіші 1962 жылы орнатылып, 2004 жылға дейін бұзылмады. «Валренга» клубы алғашқы төрт лига чемпионатын Бислетте ойнап, «Лейкегринда» (Ойын алаңы) деген лақап атын алды. Билік тарапынан ұзақ жылдар бойы назарсыз қалғаннан кейін стадионның жағдайы нашарлап, 90-шы жылдардың ортасынан бастап «Валренгаға» онда ойнауға рұқсат берілмеді. «Уллевол» стадионында ойнағаннан кейін клуб қысқа мерзімге Бислетке оралды, бірақ енді олар оған қайта оралмайды. «Валренга» 1999 жылдан 2017 жылға дейін өз үй матчтарын «Уллеволда» өткізді. Жаңа стадион салынғаннан кейін футболға деген қызығушылық жоғары деңгейде болмады. «Валренга» мен қарсыласы «Лин» клубтарына өз үй матчтарын тегін ойнау ұсынылды, бірақ екі команда да қазір негізінен жеңіл атлетика стадионында ойнауға құлық танытпады. Стадион жеңіл атлетика жарыстары үшін өте ыңғайлы, бірақ футболға олай емес. Көрермендер алаңнан қашықта отырады, ал стадион пішініне байланысты орындықтардың жартысы алаңның шеттерінде орналасқан. Басты трибунада тұрақты шатыр жоқ, ал 15 400 орындықтың тек 3000-ы ғана жабық. «Лин» 2005 жылы Бислеттен муниципалитетпен келісімге келмеген соңғы команда болды, оның орнына олар соңғы 80 жылдан бері үй стадионы болған «Уллеволда» ойнауын жалғастырды. Бірнеше жыл бойы қаржылық қиындықтарға тап болғаннан кейін «Лин» 2010 жылы Бислетте ойнау ұсынысын қабылдады, бірақ маусым ортасында банкроттық жариялады, Норвегия лигасынан шығып, көп ұзамай таратылды. Ослодағы екі үздік команда Бислетті өз үй стадионы ретінде пайдаланудан бас тартса да, олар қысқы уақытта Скандинавия клубтық турнирі – «Корольдік лигада» ойнауға қызығушылық танытты. Сонымен қатар, Норвегия футбол пирамидасының екінші деңгейі – 1-ші дивизиондағы «Манглеруд Стар Осло» клубы 2006 жылғы маусымда осында өз үй матчтарын өткізді, бірақ кейін 2-ші дивизионға түсіп қалды. 2007 жылы «Скейд» клубы Бислетті үй стадионы етіп алды, олар 2-ші дивизионда бір маусым ойнағаннан кейін 1-ші дивизионға қайта көтерілді, олардың «Волдслоккадағы» стадионы 1-ші дивизион талаптарына сай емес еді. «Скейд» 2009 жылғы маусымнан кейін 2-ші дивизионға қайта түскенімен, олар әлі де Бислетті өз үй стадионы ретінде пайдаланады.

Регби одағы

Норвегияның ұлттық регби құрамасы кейде стадионда ойындарын өткізеді.

Регби лигасы

Скандинавия елдері арасындағы регби лигасының Нордикалық кубогының финалы 2012 жылдың тамызында стадионда Норвегия және Дания командалары арасында өтті.