Кіріспе

Монтичеллодағы ядролық электр станциясы, Миннесота штаты

Монтичелло ядролық электр станциясы – Миссисипи өзенінің жағасында орналасқан, Миннесота штатының Монтичелло қаласындағы ядролық электр станциясы. 1971 жылы жұмысын бастаған станцияда General Electric BWR 3 үлгісінің бір ядролық реакторы (қайнаған су реакторы) бар, ол 671 МВт қуат өндіреді. Станция Xcel Energy компаниясына тиесілі және оның аймақтық еншілес компаниясы Northern States Power басқарады. Реакторға алғашқыда 2010 жылға дейін лицензия берілген; 2006 жылы ұзартылған лицензия оған 2030 жылдың 8 қыркүйегіне дейін жұмысын жалғастыруға мүмкіндік берді. 2023 жылдың қаңтар айында Northern States Power компаниясы 2030 жылдан кейін 20 жылға лицензияны жаңару үшін өтініш берді.

Регламенттік тарих

Монтичелло ядролық электр станциясы 1971 жылы жұмысын бастады, 671 МВт қуат өндіретін General Electric BWR 3 үлгісінің бір қайнаған су реакторына ие. Ядролық реакторға бастапқыда 2010 жылға дейін лицензия берілген; 2006 жылы ұзартылған лицензия оған 2030 жылдың 8 қыркүйегіне дейін жұмыс істеуге мүмкіндік берді. 2023 жылдың қаңтар айында Солтүстік штаттар энергетикалық компаниясы 2030 жылдан соңғы 20 жылға лицензияны жаңару үшін өтініш білдірді.

География, сейсмикалық қауіп және қоршаған халық

Ядролық реттеу комиссиясы (NRC) атом электр станцияларының айналасында екі төтенше жағдай жоспарлау аймағын белгілейді: 10 миль (16 км) радиусы бар, ауадағы радиоактивті ластануға және оның жұтылуына қатысты аймақ, және шамамен 50 миль (80 км) радиусы бар жұтылу жолы аймағы, негізінен радиоактивті ластанған тамақ пен сұйықтықты жұтумен байланысты. 2010 жылдың тамызында жарияланған NRC зерттеуіне сәйкес, Монтиселлодағы реактордың ядросына зақым келтіруге жеткілікті күшті жер сілкінісінің жылдық қаупі 1:52 632-ге бағаланды. 2010 жылғы АҚШ халық санауы мәліметтері бойынша, Монтиселлодан 10 миль (16 км) шеңберінде 62 976 адам тұрады, бұл он жыл ішінде 36,5 пайызға өсті; ал 50 миль (80 км) шеңберінде 2 977 934 адам тұрады, бұл 8,6 пайызға артты. 50 миль қашықтықтағы қалаларға Миннеаполис (қала орталығына 38 миль) және Сент-Пол (қала орталығына 45 миль) кіреді. Миссисипи өзенінің Монтиселло бөлігі қыста мұздамайды және ядролық станциядан шығарылатын жылы судың арқасында жүздеген кернейші қарлығаштарды тартады.

Оқиғалар мен жаңартулар

1971 жылдың қарашасында жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін 50000 галлон "төмен деңгейдегі" радиоактивті су Миссисипи өзеніне жіберілді. 1971 жылы 20 желтоқсанда техникалық қызмет көрсету үшін Миссисипи өзеніне 8500 галлон цезий-137 ластанған су жіберілді, ал сол партиядан тағы 5000 галлон 1971 жылы 29 желтоқсанда жіберілді. 1982 жылы 5 мамырдағы оқиға кезінде зауыттан Миссисипи өзеніне кездейсоқ түрде ағып кеткен шамамен 1300 галлон (4,9 текше метр) радиоактивті судың халыққа "қауіпті еместігі" анықталды.

21 ғасыр

2007 жылдың қаңтар айында 13 тонналық басқару қорабы 8-12 дюймге құлап, күтпеген тоқтауды тудырды. Бұл басқару қорабы турбина ғимаратының конденсаторлық бөлімінде орналасқан және бу қысымын басқаратын клапандарды қамтыды. Апатты жағдайларға жауап берушілер оқиғаның себебін орнату кезінде дұрыс емес дәнекерлеу және қызмет ету кезеңіндегі дірілдерден туындаған шаршау деп санайды. Құрғақ отынды сақтаудың жеке стационарлық орнатылысын (ISFSI) салу 2007 жылдың маусым айында басталды. Орнатудың аяқталу мерзімі 2007 жылдың желтоқсанына белгіленді, ал алғашқы он құрғақ сақтау контейнері (қолданылған отын жинақтарын сақтауға арналған) 2008 жылдың ортасында көлденең сақтау модульдеріне (HSM) орналастырылу жоспарланды. Бастапқыда сақтау алаңына 12 HSM орналастырылады. Әрбір HSM – бір көлік гаражының мөлшеріндегі, қалың, нығайтылған, заводта дайындалған бетонды құрылым – 61 отын шоғырын сақтауға қабілетті. 2008 жылдың 11 қыркүйегінде кабельдің ақаулығына байланысты электр қуатын жабдықтаған трансформатор істен шықты. Бұл станциядан тыс электр қуатының жоғалуына және станцияның автоматты түрде тоқтауына әкеп соқты. 2008 жылдың 18 қыркүйегінде жалға берілген жабдықтар компаниясының қызметкері станция аумағындағы 115 кВ электр желісінің бір фазасына тиіп, тоқ соқты. Бұл оның айналадағы жағдайды бағаламауынан болды. Қызметкер көтерілгішті жоғары көтеріп тұрғанда, жоғарыдағы сымдарға тиіп алған. Станция жоғарыда сипатталған мәжбүрлі тоқтауға байланысты сол кезде істемеген. 2011 жылдың ақпан айында станция басшылары төрт басқару таяқшаларының қауіпті болуы мүмкін екенін анықтады. Вице-президент Тим О'Коннор таяқшалар наурыз айында ауыстырылатынын мәлімдеді. 2006 жылы Xcel Energy станцияның қуатын арттыру және оның қызмет ету мерзімін тағы 20 жылға ұзарту мақсатында бірқатар жаңартулар ұсынды. 2013 жылдың желтоқсанында Ядролық реттеу комиссиясы лицензияны өзгертуге келісім берді, бұл станцияның қуатын 600 МВт-тан 671 МВт-қа дейін арттыруға мүмкіндік берді. Алайда, жобаны іске асырудың соңғы құны бастапқы бағалаудан 400 миллион доллардан асып кетті. 2015 жылы Миннесота мемлекеттік коммуналдық қызметтер комиссиясы толық шығынды өтеуден бас тарды және Xcel Energy қосымша шығынды клиенттердің тарифтеріне қоса алатынын, бірақ осы шығындардан табыс таба алмайтынын шешті. Нәтижесінде, Xcel Energy 2015 жылдың бірінші тоқсанында 100 миллион доллардан астам зиянға ұшырады және жобадан күтілгеннен 27 миллион долларға аз пайда тапты. 2013 жылдың наурыз айында станция жоспарлы отын толықтыру үшін жабылды. Осы кезеңде жұмысшылар станцияның бірнеше бастапқы компоненттерін ауыстырды. Бұл станцияның электр қуатын бастапқы 600 МВт-тан 671 МВт-қа дейін арттырды. Жаңа жабдықтармен жабдықталғаннан кейін станция тамыз айының басында қайта іске қосылды. Отын толықтыру кезеңдері станцияның жұмыс күшін мыңдаған адамға арттырады. 2022 жылдың қараша айында станциядағы екі ғимарат арасындағы су құбырынан тритиймен ластанған 400 000 галлон (1500 текше метрден астам) су ағып шықты. 2023 жылдың 16 наурызына дейін ағып шыққан тритийдің 25% ғана қалпына келтірілді, тазалау жұмыстары жалғасуда. 22 наурызда бастапқы ақауды уақытша жоюға байланысты тритиймен ластанған жүздеген галлон судың тағы бір ағуы анықталды. Xcel 2023 жылдың 24 наурызында станцияны 50 жылдық ағып тұрған құбырды жөндеу үшін тоқтатуға шешім қабылдады. Xcel президенті Крис Кларк "қайта ағып кету қаупі әрқашан бар және көбірек тритий жер асты суларына енуі мүмкін" деді. 2023 жылдың желтоқсанында Xcel Energy компаниясына Миннесотаның ластануды бақылау агенттігі ластанған жер асты суларын уақытша сақтау резервуарларына құюға рұқсат алмағаны үшін 14 000 доллар айыппұл салды.