Кіріспе
Ауғанстандағы сарай. 150 бөлмелі Дарул Аман сарайы 1920 жылдары Аманулла хан билігінде салынған. Ол 1919 жылдың ақпанынан 1926 жылдың маусымына дейін Ауғанстан әмірі, ал 1926 жылдың маусымынан 1929 жылдың қаңтарына дейін Ауғанстан королі болды. Сарай 1990 жылдардағы азамат соғысы кезінде қирап зақымдалды. Бірақ 2016 мен 2020 жылдар аралығында сарай жаңарып, бұрынғыдай сәніне толыққанды қайта келтірілді. Көптеген жұмыстар Ауғанстан тәуелсіздігінің 100 жылдығына арналып, 2019 жылдың 19 тамызында аяқталды. Қазір бұл орын баршаға және туристерге ашық.
The 150 room Darul Aman Palace was originally built in the 1920s, during the reign of Amanullah Khan. He reigned as Emir of Afghanistan between February 1919 and June 1926, and as King of Afghanistan between June 1926 and January 1929. The palace was severely damaged during the 1990s civil war. However, between 2016 and 2020, the palace was renovated and completely restored to its former glory. Most work was completed for the 100th anniversary of Afghan independence, which was on 19 August 2019. The site is open to the public and all tourists.
Тарих
Дарул Аман сарайының құрылысы 1920 жылдардың басында Әмір Аманұлла ханның Ауғанстанды жаңғыртуға бағытталған тыранының бір бөлігі ретінде басталды. 1926 жылдың маусым айында Аманұлла өзін Ауғанстанның патшасы деп жариялады. Сарай Даруламан деп аталатын жаңа астананың бір бөлігі болуы тиіс еді, ол Кабулмен тар теміржолмен байланысты. Аманұлла хан сарайды салу үшін Германия мен Франциядан 22 сәулетші шақырды. Сарай неміс инженері Уолтер Хартен мен оның инженерлер тобы жобалағандықтан, ол Ауғанстан мен Германия арасындағы байланыстың куәсі саналады. Бұл сарай – Ауғанстан астанасының батыс бөлігіндегі жазық, шаңды далаға көз тіреп тұрған төбедегі әсем неоклассикалық ғимарат. Француз сәулетшілері А. Годар мен М. Годар, сондай-ақ неміс сәулетшілері жобалаған бұл ғимарат елдегі орталық жылу жүйесімен және сумен қамтамасыз етілген алғашқы ғимараттардың бірі болды. 1926-1927 жылдары Ауғанстанда күйеуімен бірге тұрған швед жазушысы Рора Асим Хан өзінің естеліктерінде патшайым Сораяның патшайым мен патша анасына Батыс өмір салты мен әдет-ғұрыптарын баяндау үшін сарайға қалай шақырғанын айтады. Болашақта парламент ордасы ретінде салынған ғимарат 1929 жылы Хабибулла Калакани бастаған діншіл консерваторлар патша Аманұлланы биліктен қуып, оның реформаларын тоқтатқаннан кейін көп жыл бойы пайдаланылмады және толық аяқталмады. Кейінірек ол Кабул университетінің медициналық факультеті, сондай-ақ қойма және бірнеше кішігірім министрліктердің кеңсесі ретінде пайдаланылды. 1990 жылдардағы Ауғанстан азамат соғысы кезінде, Кабул бақылауы үшін күрескен моджахедтер фракцияларының шабуылдарынан ол қайтадан қирады. Моджахедтердің ауыр оқ жаудыруы сарайды қираған халыққа айналдырды, соның ішінде бұрынғы патшаның көліктері тұрған гараж та қирады, көліктер алынып, нысана ретінде пайдаланылды, соңында барлығы жойылды. 2000 жылдардың басына дейін ол көбінесе босқындар лагері және көшпелілердің қонысы ретінде пайдаланылды, содан кейін Ауған Ұлттық армиясының батальондық штабы болды. Ол негізінен шетелдіктер мен бай афғандықтардың жеке қайырымдылықтарымен қаржыландырылды. 2012 жылдың сәуір айында сарайдың маңындағы бірнеше үкіметтік ғимараттар Талибан басқаратын бүлікшілердің шабуылдарына ұшырады. Соңында Үндістан тарапынан берілген грантқа сәйкес парламентке арналған жаңа ғимаратты сарайдың қарамағысында салу туралы шешім қабылданды. Құрылыс 2015 жылы аяқталды. 2016 жылдың көктемінде 16-20 миллион долларлық қайта жаңарту жобасы басталды, мақсаты – сарайды Ауғанстанның толық тәуелсіздігінің 100 жылдығына орай 1919 жылға дейін жаңарту. Жобаға 80-нен астам инженер мен сәулетшілер қатысты, олардың 25 пайызы әйелдер болды. 2019 жылдың шілдесіне дейін сарайдағы негізгі қайта құру жұмыстары аяқталды. 2020 жылдың 18 сәуірінде сарайды ашу рәсімі өтті, ол Ауғанстандағы COVID-19 пандемиясы кезінде 200 төсекпен жабдықталған уақытша COVID-19 оқшаулау және емдеу орталығы ретінде пайдаланылды.
Сәулет
Сарай – еуропалық неоклассикалық стильде салынған U пішінді кірпіш ғимарат. Онда 3 қабатта 150 бөлме бар, соның ішінде жартылай дөңгелек бас зал да бар. Оның ең жоғары нүктесі жер бетінен шамамен жоғары көтеріледі. Шатырында төрт күмбезді мұнара орналасқан. Оңтүстік фасадының үшінші қабатындағы галереялар коринфтік колонналармен әсемделген. Әр қабатты мрамор спиральды баспалдақтар байланыстырады.