Кіріспе

Жодхпурдағы сарай, Үндістан

Үндістанның Раджастан штатындағы Жодхпурда орналасқан Умаид Бхаван сарайы әлемдегі ең ірі жеке резиденциялардың бірі. Сарайдың бір бөлігін "Тадж" қонақүйлері басқарады. Сарай қазіргі иесі Гадж Сингхтің атасы Махараджа Умаид Сингхтің құрметіне аталған. Сарайда 347 бөлме бар және ол бұрынғы Жодхпур әулетінің негізгі резиденциясы болып табылады. Сарайдың бір бөлігі мұражай ретінде пайдаланылады. Ғимараттың іргетасын қазу жұмысы 1929 жылдың 18 қарашасында Махараджа Умаид Сингхтің қатысуымен басталды, ал құрылыс жұмыстары 1943 жылы аяқталды.

Тарих

Умаид Бхаван сарайының тарихы Ратор әулетінің жақсы билігінен кейін құрғақшылық кезеңі болады деген бір әулиенің қарғысына байланысты. Осылайша, Пратап Сингхтің шамамен 50 жылдық билігі аяқталғаннан кейін, Жодхпур 1920 жылдары үш жыл қатарынан қатты құрғақшылық пен ашаршылыққа ұшырады. Осы қиындыққа тап болған ауданның шаруалары сол кездегі Жодхпурдағы Марвардың 37-ші Ратор билеушісі Умаид Сингхтің көмегін сұрап, оларға жұмыс табуға көмектесуді өтінді. Махараджа шаруаларға көмектесу үшін сәнді сарай салуды шешті. Ол Генри Воган Ланчестерді сарайдың жоспарларын әзірлеуге сәулетші етіп тағайындады; Ланчестер Нью-Делидегі үкімет кешенінің ғимараттарын жоспарлаған Эдвин Лютенстің замандасы болды. Ланчестер Умаид сарайының құрылысын Нью-Делидегі ғимараттар кешенінің үлгісіне сәйкес, дөңгелектер мен бағаналар тақырыбын қабылдады. Сарай батыс технологиясы мен үнді сәулетінің үйлесімділігінен жасалған. Сарайдың құрылысы баяу жүрді, себебі оның бастапқы мақсаты – аймақтағы ашаршылықтан зардап шеккен шаруаларға жұмыс беру еді. Оның іргетасы 1929 жылы қаланды. Оның құрылысына шамамен 2000-3000 адам жұмылдырылды. Сарайды Махараджа 1943 жылы аяқтағаннан кейін және Үндістанның тәуелсіздік кезеңіне жақын иеленді. Бұл қымбат жобаға қатысты сын-пікірлер айтылды, бірақ оның басты мақсаты – Жодхпур тұрғындарына ашаршылық жағдайын жеңуге көмектесу болды. Сарайдың құрылысына 11 миллион рупий жұмсалды. 1943 жылы ашылғанда ол әлемдегі ең үлкен патшалық резиденциялардың бірі болып саналды. Сарай үшін таңдалған жер Жодхпурдың сыртындағы Читтар төбесінде орналасқан, онда сумен қамтамасыз ету жоқ және өсімдіктер өспейді. Құмтасты карьерлер өте алыс орналасқандықтан, қажетті құрылыс материалдары жақын жерде болған жоқ. Махараджа өзінің жобасын жүзеге асыру үшін алдын ала ойлағанына байланысты, құрылыс материалдарын тасымалдау үшін карьерге темір жол салдырды. Есектер жерді тасымалдау үшін жұмысқа тартылды. Темір жолмен тасымалданған құмтас үлкен блоктарға кесіліп, ескіргішсіз төсеу үшін бір-біріне жалғаулар орнатылды. Сарай екі қанатты, "күнге боялған" (алтын-сары) құмтастан салынған. Сондай-ақ, макрана мәрмәрінен, ал ішкі әрлеу үшін Бүрме тектерінен жасалған ағаш қолданылды. Сарайдың құрылысы аяқталған кезде 347 бөлме, бірнеше аула және 300 адамға арналған үлкен банкет залы болды. Архитектуралық стиль сол кездегі танымал Beaux Arts стилін, сондай-ақ Индо-деко стилін көрсетеді. Алайда, патша отбасындағы қайғылы оқиғалардан кейін көп жылдар бойы сарай толыққанды жұмыс істемеді. Умаид Сингх бұл жерде төрт жыл ғана тұрды, бірақ 1947 жылы қайтыс болды. Оның орнын басқан Ханвант Сингх те жас кезінде қайтыс болды. Ол 1952 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткен еді және осы жеңістен кейін үйіне қайтып келе жатқанда ұшағы апатқа ұшырап, қайтыс болды. Оның ұлы Ғадж Сингх II 1971 жылы сарайдың бір бөлігін қонақ үйге айналдыруға шешім қабылдады.

Ерекшеліктері

Сарай үш функционалдық бөлікке бөлінген: жапсырулы әулеттің резиденциясы, сәнді "Тадж Палас" қонақ үйі және Жодхпур әулетінің 20 ғасырлық тарихына арналған мұражай.

Сарай

Сарай кешені бақтарды қоса алғанда, кең аумаққа орналасқан. Сарайда тақ отыру залы, жеке кездесулер залы, халықпен кездесуге арналған Дурбар залы, күмбезді банкет залы, жеке тамақ ішу залдары, би залы, кітапхана, жабық бассейн және спа, бильярд залы, төрт теннис корты, екі мәрмәрден жасалған сквош корты және ұзын дәліздер бар. Ішкі орталық күмбез аспан көгінен асып тұратын ішкі күмбездің үстінде орналасқан. Ішкі күмбезді күмбез сарайдың ең басты көрікті жері болып табылады, ол ішкі жағында 103 футқа (31 метр) дейін көтеріледі және 43 фут (13 метр) биіктіктегі сыртқы күмбезбен аяқталады. Сарайға кіреберісте Ратор әулетінің гербі бейнеленген. Кіреберіс жылтыратылған қара гранит едені бар вестибюльге алып келеді. Демалыс аймағы қызғылт құмтас және мәрмәр едендермен жабдықталған. "Бапджи" деп аталатын Махараджа Гадж Сингх сарайдың бір бөлігінде тұрады. Сарайдың негізгі архитектурасы Индо-сарацен, классикалық жаңғырту және батыс арт-деко стильдерінің үйлесімінен тұрады. Сондай-ақ, Махараджа және оның сәулетшісі Ланчестер сарайдың жоспарын және дизайнын дайындағанда Будда және индуизм ғимараттарының ерекшеліктерін, атап айтқанда Бірма мен Камбоджадағы ғибадатхана-тау сарайларын, әсіресе Ангкор Ватты қарастырған. Сарайдың ішкі бөлігі арт-деко стилінде безендірілген. Ішкі безендіруді Польшадан келген босқын Дж. С. Норблин жасаған, ол шығыс қанаттағы тақ залындағы фрескаларды салған. Бір сәулет тарихшысы: «Бұл Индо-деко стилінің ең тамаша мысалы. Пішіндері өте айқын және нақты» деген пікір білдірген.

Қонақ үй

Сарайдың қонақ үй қанатын Taj Group of Hotels басқарады және ол "Taj Umaid Bhawan Palace Jodhpur" деп аталады. 2018 жылы Болливуд актрисасы Приянка Чопра осы жерде Ник Джонасқа үйленді.

Мұражай

Мұражайда толтырылған барыстар, 1877 жылы Виктория патшайымы Махараджа Жасвант Сингхке сыйға берген өте үлкен символдық ту, және маяк пішіндері қойылған. Мұражай алдындағы бақта махараджалардың классикалық автомобильдері де көрсетілген.