Кіріспе

1972 жылы Батыс Вирджинияда бөгеттің бұзылуы, АҚШ

1972 жылдың 26 ақпанында Батыс Вирджиния штатының Логан округінде көмір шламасын жинауға арналған бөгеттің жарылуы салдарынан адам өміріне және мүлікке зор зиян келтірген Buffalo Creek тасқыны болды. Питтстон көмір компаниясы басқаратын бұл бөгет федералды кен инспекторы тарапынан төрт күн бұрын "қанағаттанарлық" деп танылған еді. Питтстон компаниясы заңдық құжаттарында осы оқиғаны "Құдайдың ісі" деп сипаттады.

Жер бедері мен оқиғалар реті

Бұл жерде үш бөгет болған. 3-ші бөгет ең бірінші құлады. Саундерс қаласынан шамамен 79 метр (260 фут) жоғары орналасқан, ол қатты тау жынысы емес, 1-ші және 2-ші бөгеттердің артында жиналған көмір шламасының шөгінділерінің үстіне салынған. Ол Buffalo Creek өзенінің ортаңғы саласына құйылған кен қалдықтарынан тұрғызылған. 3-ші бөгеттің құлауынан кейін күшті жаңбыр жауды. 3-ші бөгеттен аққан су 2-ші және 1-ші бөгеттерді мүлдем шайып кетті. Нәтижесінде болған су тасқыны Buffalo Creek Hollow бойындағы 16 көмірші қаланың тұрғындарына 9 метрден биік қара суды жеткізді. 5000 адамның арасында 125 адам қаза тапты, 1121 адам жарақат алды, ал 4000-нан астам адам үйсіз қалды. 507 үй, 44 жылжымалы үй және 30 кәсіпорын қирады.

Тергеу

Апатты екі комиссия зерттеді. Біріншісі, губернатор Арч А. Мур кіші тағайындаған Губернатордың арнайы сараптама комиссиясы, көмір өнеркәсібіне ықылас білдіретін мүшелерден немесе су тасқынының тууына қатысы болуы мүмкін мемлекеттік қызметкерлерден құралды. Тергеушілердің бірі Джек Спадаро болды, ол бөгет құрылысын қауіпсіздік талаптарына сәйкес реттеуге өмірін арнады. «Бірлескен кеншілер» ұйымының президенті Арнольд Миллер және басқалар губернатор Мурдың комиссиясына көмір шахташысын қосу туралы өтініштеріне қолдау таппағаннан кейін, апатты тәуелсіз саралау үшін жеке азаматтар комиссиясы құрылды. Губернатордың сараптама комиссиясының есебінде жаңа заңнама қабылдау және жергілікті прокурордың қосымша тергеу жүргізуі талап етілді. Азаматтар комиссиясының есебінде «Бюффало Крик Питтстон Көмір Компаниясы» кем дегенде 124 адамды – ер адамдарды, әйелдерді және балаларды өлтіргені айтылды. Сонымен қатар, азаматтар комиссиясының төрағасы және Батыс Вирджиния Табиғи ресурстар департаментінің директорының орынбасары Норман Уильямс заң шығарушы органды бүкіл штат бойынша көмірдің ашық әдіспен өндірілуін тоқтатуға шақырды. Уильямс заң шығарушылар алдында ашық әдіспен өндірудің пайдалы кәсіп ретінде қалуы мүмкін емес екенін, егер штат қоршаған ортаға келтірілген зиянның шығындарын жеке жер иелеріне немесе халыққа аударуға рұқсат бермесе, деп мәлімдеді. Батыс Вирджиния штаты сондай-ақ «Бюффало Крик Питтстон Көмір Компаниясын» апаттан келген залал мен көмек көрсетуге байланысты 100 миллион долларға (қазіргі шақта <есептелген сома> миллион долларға тең) сотқа берді, бірақ губернатор Мур кеңсесінен үш күн бұрын, 1977 жылы, 1 миллион долларға (қазіргі шақта <есептелген сома> миллион долларға тең) келісімге келді. Арыз берушілердің адвокаттары, Вашингтондағы «Арнольд & Портер» фирмасы, заңдық қызметтерінен түскен қаражаттың бір бөлігін жаңа қоғамдық орталық құруға бұйырды. Батыс Вирджиния әлі де орталықты салған жоқ, бірақ губернатор Мур 1972 жылдың мамыр айында орталық салынатынын уәде берген. «Арнольд & Портер» фирмасының адвокаты Джеральд М. Стерн су тасқынынан зардап шеккендерге көмектесу туралы «Бюффало Крик апаты» атты кітап жазды. Кітапта Батыс Вирджинияның саяси және құқықтық ортасымен айналысқан тәжірибесі сипатталған, онда ірі көмір өндіру корпорацияларының жергілікті мәдениетке және қоғамға тигізетін әсері өте зор. Психолог және әлеуметтанушы Эрик Эриксонның ұлы, социолог Кай Т. Эриксон сарапшы куәгер ретінде шақырылды және апаттың салдары туралы «Бюффало Крик су тасқынындағы қоғамның жойылуы: Барлық нәрсе өз орнында» (1978) атты зерттеу жариялады. Эриксонның кітабы кейіннен 1977 жылғы Сорокин сыйлығын жеңіп алды, бұл сыйлықты Америкалық социологиялық қауымдастығы «социологияның дамуына елеулі үлес қосқандығы үшін» тағайындайды. Симпсон Хаусли мен Де Ман (1989) 17 жыл өткен соң, Бюффало Крик тұрғындарының жағдайына байланысты мазасыздық деңгейі, су тасқыны болмаған жақын маңдағы көмір қалашығы Копперстон тұрғындарына қарағанда жоғары екенін анықтады.

Нәтижелер

Деннис Принс және су тасқынынан аман қалған 625 адам Питтстон көмір компаниясын сотқа беріп, 64 миллион доллар көлемінде зиян өтеуді талап етті (1974 жылы 64.0 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> миллионға тең). Олар 1974 жылдың маусым айында 13,5 миллион долларға (1974 жылы 13,5 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> миллионға тең) келісті, бұл заңдық шығындарды ескергенде әр адамға шамамен 13 000 доллар (1974 жылы 13 000 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең) құрайды. Тағы 348 бала аман қалғандардан екінші талап арыз берілді, олар 225 миллион доллар (1974 жылы 0,225 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> миллиардқа тең) талап етті; олар 1974 жылдың маусым айында 4,8 миллион долларға (1974 жылы 4,8 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> миллионға тең) келісті. Керри Олбрайт осы апаттың "ғажайып сәбиі" ретінде танылды. Судың алдынан қашып бара жатқан анасы, оны су деңгейінен сәл жоғары лақтырып, өзі суға батып кетті. Ол денсаулығына аз ғана зиян келгенше аман қалды және әкесі тәрбиеледі. Оның аман қалғаны басқа аман қалғандарға үміт пен шабыт сыйлады.

Қоршаған ортаға әсері

Апатқа дейін Баффало-Крик танымал балық аулау орны болған. The Associated Press агенттігінің 2022 жылғы хабарламасына сәйкес, су тасқынының салдарынан Баффало-Крик "1972 жылғы 26 ақпандағы апаттан соң ұзақ жылдар бойы" су өміріне қолдау көрсетпеген. Көлемді тазалау және қалпына келтіру жұмыстарынан кейін 2006 жылы форельдің қоры қайта толықтырыла бастады. 2022 жылдың ақпан айында, яғни оқиғадан 50 жыл өткен соң, Баффало-Крикте форель қайтадан көптеп кездесе бастады.