Индонезиядағы Прияйи: Тәуелсіздікке дейінгі аристократия және бюрократия
Priyayi
Индонезиядағы Прияйи: жава аристократиясы, голланд кезеңіндегі әкімшілер, Матарам сұлтандығының тарихы. Жава мәдениеті мен билігі туралы маңызды мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перак, Малайзиядағы сайлау округі
Constituency in Perak, Malaysia
Прияи (бұрынғы жазылуы: Приджаджи) – Индонезияның Ява аралындағы патшалық дворялдық немесе нингратқа (жава тілінде) қарсы, голланд кезеңіндегі шапанды ақсүйектер класы. Прияи – жава тіліндегі сөз, бастапқыда Адипати немесе губернаторлардың ұрпақтарын білдіреді, алғашқылары 17-шы ғасырда Матарам сұлтаны Агунгпен бағындырылған княздықтарды басқару үшін тағайындалған. Бастапқыда колониялық патшалықтардың сарай қызметкерлері болған прияи, колониялық мемлекеттік қызметке, содан кейін қазіргі Индонезия Республикасының әкімшілеріне көшті.
Priyayi (former spelling: Prijaji) was the Dutch era class of the nobles of the robe, as opposed to royal nobility or ningrat (Javanese), in Java, Indonesia. Priyayi is a Javanese word originally denoting the descendants of the adipati or governors, the first of whom were appointed in the 17th century by the Sultan Agung of Mataram to administer the principalities he had conquered. Initially court officials in pre colonial kingdoms, the priyayi moved into the colonial civil service and then on to administrators of the modern Indonesian Republic.
Колонияға дейінгі кезең
Матарам сұлтанаты – 17 ғасырдағы өркендемесінің шарына жеткен Оңтүстік-Орталық Явадағы ислам мемлекеті. Сұлтаннан шыққан, харизматилық тұлға ретінде билік еткен, шамалы дербес аристократиялық жүйе қалыптасты. "Пара-яй" ("патшаның бауырлары") деп аталатын ақсүйектер, шенеуніктер, әкімшілер және басшылар патшалықтың шеткері аймақтарын басқару үшін сұлтанмен қолдау-қолдаушылық қарым-қатынасқа енгізілді. Прияи мәдениетінің отаны – Матарамның орталығы, атап айтқанда Яваның орталық және шығыс бөліктерінде ява тілінде сөйлейтін аймақтар. Матарамның саяси кеңеюі салдарынан "жава тіліне бейімделгенімен" сунда тілінде сөйлейтін Яваның батыс бөлігі, Яваның ең шығыс бөліктері және жақын орналасқан Мадура аралы Матарамның түпкілікті аймағынан этникалық, тілдік және мәдени ерекшеліктерін сақтап қалды.
The Mataram Sultanate, an Islamic polity in south central Java that reached its peak in the 17th century, developed a kraton ("court") culture from which the Sultan emerged as a charismatic figure who ruled over a relatively independent aristocracy. Named para yayi ("the king’s brothers"), nobles, officials, administrators, and chiefs were integrated into a patron client relationship with the Sultan to preside over the peripheries of the kingdom. The homeland of priyayi culture is attributed to Mataram’s center, namely the Javanese speaking middle and eastern parts of Java. Although "Javanized" by Mataram’s political expansion, the Sundanese speaking western part of Java, the easternmost parts of Java, and the nearby island of Madura retain ethnic, linguistic, and cultural differences from the Mataramese heartland.
Колониялық кезең
Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының (VOC) келуінен және Матарамның құлауынан кейін, 1755 жылғы Гиянти шартынан бастап Суракарта сунанаты мен Йогьякарта сұлтандығы Яваның саяси билігінің орталықтарына айналды. Отаршылдық кезеңде Голландияның саяси ықпалы олардың тәуелсіздігін күрт шектегенімен, екі мемлекет жавалық сарай мәдениетінің символы болып қала берді. Яваның жазық ауылдық аймақтарында орталықтандырылған жергілікті бюрократияның болуы өңделмеген жерлерге мемлекеттік бақылауды күшейтті және шаруаларды тәуелсіз шағын шаруалардан ауыл шаруашылығы жұмысшыларына айналдыруға көмектесті.
After the arrival of the Dutch East India Company (VOC) and the collapse of Mataram, the Sunanate of Surakarta and Sultanate Yogyakarta became centers of Javanese political power since the 1755 Treaty of Giyanti. Although Dutch political influence severely limited their autonomy throughout the colonial period, the two kingdoms continued to serve as symbols of Javanese courtly culture. In the lowland rural areas of Java, the presence of a centralized indigenous bureaucracy strengthened state control over uncultivated land and helped transform the peasantry from independent smallholders to agricultural laborers.
Мемлекеттік мекемелер
Жогиакарта мен Суракарта тікелей басқаратын аумақтарынан тыс жерлерде голланд отаршылдық билігі екі мемлекеттік қызмет органы құрды: голланд шенеуніктерімен жұмыс істейтін "Ішкі әкімшілік" (Binnenlands Bestuur) және жергілікті бюрократия – "Мемлекеттің билеушісі" (Pangreh Praja). 1926 жылға қарай Ява мен Мадураның тікелей басқарылатын аймақтарындағы "Ішкі әкімшілік" (Binnenlands Bestuur) аумақтық жауапкершіліктері бойынша төмендегі кеңселерден тұрды: Явада "жоғары прияйи" (priyagung) деп аталатын, Суракарта мен Йогиакартадағы аристократиялық элитамен жақсы байланысы бар топ пен "төменгі прияйи" (priyayi cilik) арасында әлеуметтік жіктелу болды.
Outside of the areas ruled directly by Yogyakarta and Surakarta, Dutch colonial authorities established two civil service bodies: the Binnenlands Bestuur ("Interior Administration"), staffed by Dutch officials, and the Pangreh Praja ("Ruler of the Realm"), the indigenous bureaucracy. By 1926, the Binnenlands Bestuur in the directly ruled areas of Java and Madura consisted of the following offices with territorial responsibilities, in descending order: In Java, a class distinction existed between priyagung ("upper priyayi"), a group well connected to the aristocratic elite in Surakarta and Yogyakarta, and priyayi cilik ("lower priyayi").
Ұлтшыл қозғалыстар
1901 жылы Голландияның Шығыс-Индия үкіметі ресми саясат ретінде «Этикалық саясат» деп аталатын саясатты орнатып, қолданды. Этикалық саясаттың парадигмасы 1942 жылы жапондықтардың басып алуына дейін отаршылдық мемлекеттің білім беру, діни, ауыл шаруашылығы, пайдалы қазбаларды игеру және саяси бақылау институттары арқылы жергілікті халыққа қатысты бақылауын кеңейтті. Жава халқының арасында прияии еркектері отарлық мемлекеттік қызметке түсу алдында батыс үлгісіндегі білім беру орындарында білім алғандардың біріншілері болды. Голландияда білім алған жавалық элиталар арасындағы ұлтшылдық сезімдер Индонезияның ұлттық ояну дәуірінде қалыптасты. Голландиялық Шығыс Үндістандағы алғашқы жергілікті саяси ұйым – Боеди Оэтомо 1908 жылы прияи дәрігерлер мен медицина студенттері тобы құрды. Бұл ұйым жавалықтармен және еркектермен ғана шектелгенімен, Боеди Оэтомо Голландиялық Шығыс Үндістандағы жергілікті саяси белсенділіктің бастамасы болды. Кейіннен Жавада басқа этникалық ұлтшыл топтар мен Үндістанның ұлтшыл саяси партияларының пайда болуы жавалық ұлтшылдықтың ықпалын азайтып, 1920 және 30-шы жылдары индонезиялық тілдегі кең ауқымды ұлтшылдықтың қалыптасуына әкелді.
In 1901, the Dutch East Indies government established the so called Ethische Politiek ("Ethical Politics") as an official policy. The Ethical Politics paradigm extended the colonial state control through educational, religious, agricultural, resource extraction, and political surveillance institutions over the native population until the Japanese occupation of 1942. Among the Javanese, priyayi men were the first to be educated at Western style institutions before entering the colonial civil service. Nationalistic sentiments among Javanese elites who received Dutch education were formative in the era of the Indonesian National Awakening. The Boedi Oetomo, the first indigenous political society in the Dutch East Indies, was established by a group of priyayi doctors and medical students in 1908. Although the group was confined to a Javanese, male priyayi following, the Boedi Oetomo was the first in a series of indigenous political activism in the Dutch East Indies. The emergence of other ethnic nationalist groups and Indies nationalist political parties in Java later eclipsed Javanese nationalism and gave rise to the emergence of a broader, Indonesian language nationalism throughout the 1920s and 30s.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
1949 жылы Голландия билігі Индонезия Республикасын мойындауы нәтижесінде, голландиялық бақылаудағы федеративтік мемлекеттердің бюрократиялық институттары жаңа Республикаға енгізілді. Осылайша, Индонезияда мемлекеттік қызметкерлердің саны 1920 жылдардың соңында 115 000-нан 1950 жылдардың басында 400 000-ға дейін өсті. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі Индонезия заңнамасында «прияи» статусы ресми түрде бекітілмегенімен, оның символы ретінде мемлекеттік биліктің атқарушы тармақтарына жақындық, 1950 жылдардан бастап жоғары әлеуметтік-саяси мобильділіктің кең таралған жолы болып қала берді. Сухартоның «Жаңа тәртіп» үкіметі дәстүрлі «прияи» және корпоративтік құндылықтарды Индонезия мемлекеттік қызметінде, әсіресе 1971 жылы Индонезия мемлекеттік қызметшілерінің корпусын (KORPRI) құру арқылы қолдады.
The recognition of the Republic of Indonesia in 1949 by Dutch authorities resulted in the integration of bureaucratic institutions from Dutch controlled federal states into the new Republic. The number of civil servants in Indonesia thus grew from 115,000 in the late 1920s to 400,000 in the early 1950s. Although the status of a priyayi does not have a formal presence in post independence Indonesian law, proximity to the executive branches of the state, which it symbolizes, remained a popular mode of upward socio political mobility from the 1950s and after. The New Order government of Suharto encouraged traditional priyayi and corporatist values in the Indonesian civil service, especially through the establishment of the Indonesian Civil Servants' Corps (KORPRI) in 1971.
Тіл
Жава тілінің бірнеше тіркесімдерін меңгеру және сауаттылық голланд отаршылдық дәуірінде, жава халқының көпшілігі сауатсыз болған кезде, прияии беделінің көзі болды. Жава тіліндегі екі негізгі сөйлеу деңгейі – krama ("ресми") және ngoko ("бейресми"). Осылайша, отаршылдық дәуірдегі прияии көбінесе екі тілді топқа айналды. Тәуелсіздік алғаннан бері индонезия тілі ұлттық тіл ретінде қабылданды, ал индонезия және жава тілдерінің жаңа стильдері ресми жарияланымдар мен танымал әдебиетте krama және ngoko тіркесімдерінің жалғасы ретінде пайда болды.
Literacy and command of multiple Javanese language registers were sources of priyayi prestige during the Dutch colonial era when the majority of Java’s population was illiterate. The two major levels of discourse in the Javanese language are krama ("formal") and ngoko ("informal"). The colonial era priyayi, therefore, became a largely bilingual class. Since independence, Indonesian has been adopted as a national language, and new styles of Indonesian and Javanese have emerged as a continuation of the krama and ngoko registers in official publications and popular literature.