Кіріспе
АҚШ-тың Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы қалалық саябақ.
Centennial Park – Нэшвилл қаласының ортасынан шамамен үш километр (екі миль) батысқа қарай, West End Avenue (АҚШ 70S тас жолы) арқылы Vanderbilt University университетінің кампусынан орналасқан үлкен қалалық саябақ. Америка Аурухана Корпорациясының 21-ғасырдағы бас кеңсесі саябақтың жанында салынды. Бұл аумақ алғашқы Нэшвилл отбасылары егістік жер ретінде пайдаланған, кейін Американдық Азамат соғысынан кейін мемлекеттік бақылауға алынып, парк ретінде қолданыла бастады. Соңғы он жылдықтарда бұл жерде жарыс жолы болған. 1897 жылы Теннессидің жүз жылдық және халықаралық көрмесінің орны ретінде қайта жаңартылды. Көрменің уақытша құрылыстарының көп бөлігі алынып тасталды, бірақ Парфенонның көшірмесі сақталды. Centennial Park 1903 жылы ашылды. Парфенонның үлкен танымалдылығына байланысты, ол 1920 жылдары болат және бетоннан қайта салынды.
Тарих
Парк бастапқыда Джон Кокрилл мен оның әйелі, Энн Робертсон Джонсон Кокриллге (1757–1821) тиесілі егістік жер болды. Ол және оның отбасы Солтүстік Каролина штатының Уэйк округінен Джон Донелсон басқарған Донелсон флотилиясымен Форт-Нэшбороға (қазіргі Нэшвилл) келді. (Оның қызы Рейчел Эндрю Джексонға тұрмысқа шықты.) Олардың ұлы Марк Р. Кокрилл «Әлемнің жүн патшасы» ретінде танымал болды, өйткені Нэшвиллде оның ірі қой шаруашылығы болды. Азамат соғысына дейін ол 300 құлға ие болды, олардың көпшілігі Миссисипидегі мақта плантацияларында жұмыс істеді. Кокрилл Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясына алтын мен жүн қарыз берді. Теннессиді Одақ әскері басып алғаннан кейін, ол Конфедерацияны қолдағандығы үшін тұтқындалды және түрмеге қамалды. Эллистон отбасы құл иелері болды, олардың плантациялары қазіргі Вандербильт университетінің кампусы мен Вест-Энд паркіне дейін созылды. Азамат соғысынан кейін бұл жер штаттық жәрмеңкелерге бейімделді. 1884 жылдан 1895 жылға дейін бұл жердің көп бөлігі жарыс жолына арналды және Вест-Сайд паркі деп аталды. 1897 жылы ол Теннессидің жүз жылдық және халықаралық көрмесінің орны ретінде дамытылды және Жүз жылдық парк деп қайта аталды. Көрмеге дайындық барысында аумақ абаттандырылып, көрме үшін жаңа уақытша ғимараттар салынды. Паркте жасанды көл, Ватауга көлі, су асты бақшалары және музыкалық қойылымдар үшін оркестрлік сахна салынды. Көл Солтүстік Каролинаның батысындағы, Нэшвиллдің алғашқы қоныстанушыларының шығу тегі болған аймақтың атымен аталды. Нэшвиллдің «Оңтүстік Афинасы» мәртебесін құрметтеу үшін Парфенонның көшірмесі де салынды және ол ұзақ мерзімді болуы жоспарланған. Оны Уильям Кроуфорд Смит жобалады. Мұндай көрмелердегідей, кейін көптеген уақытша ғимараттар мен көрмелер бұзылды. Ватауга көлі, бау-бақшалар, оркестрлік сахна және Парфенон 1903 жылғы мамыр айында парктің ресми ашылуындағы ең маңызды нысандар болды. Жүз жылдық паркі Нэшвилл ақ халықтары үшін маңызды демалыс орны болды. Афроамерикалықтардың азаматтық құқықтар үшін күресі күшейгенде, парк қақтығыстар ошағына айналды. 1961 жылдың 18 шілдесінде алты афроамерикалық парктегі бассейнге кіргісі келгенде, олардың ақшасы қайтарылып жіберілді. Келесі күні «қаржылық себептермен» деген сылтаумен Нэшвиллдегі барлық бассеиндер жабылды. 1964 жылы ұлттық азаматтық құқықтар заңы қабылданғаннан кейін ғана афроамерикалықтарға паркті пайдалануға рұқсат берілді. 1972 жылы бассейн өнер орталығы ретінде қайта жаңартылды. Парфенонның көшірмесі Нэшвилл павильонын орналастыру үшін уақытша ғимарат ретінде салынған. Ол нашарлағандықтан, оны бұзу ұсынылды, бірақ тұрғындар оны сақтап қалуға ынта білдірді. Ақырында 1920 жылдары қала және парк әкімшілігі уақытша гипстен жасалған ғимаратты тұрақты бетон және болаттан жасалған құрылысқа ауыстыруға келісті. Ол әлі де тұр және қажет болған жағдайда жаңартылып келеді. 1954 жылдан 1967 жылға дейін Парфенон Харви дүкенінің демеушілігімен өткізілген орасан зор Рождестволық көрініс үшін фон болды. (Бұл дүкен қазір жабылды.) Көрініс шамамен 85 метрге дейін созылып, 75 метр тереңдікте, түрлі-түсті шамдармен жарықтандырылды. Алайда 1968 жылы ол Цинциннатидегі сауда орталығына сатылды. «Нэшвилл баннерінің» мәліметінше, Цинциннатиде Рождестволық көрініс екі жыл ғана көрсетілді, содан кейін құлап, жойылды. 1960 жылдары паркте жексенбі күндері концерттер өткізілді, ал Пэт Бун осы сериядағы алғашқы орындаушылардың бірі болды. 1975 жылы Роберт Альтман өзінің «Нэшвилл» фильмінің кульминациялық көрінісін осы паркте түсірді. 1990 жылы Нэшвилл мүсіншісі Алан Лекуирдің жобалаған Паллас Афинаның мүсіні Парфенон ішіндегі өнер галереясына қосылды. Ол әйелдердің сайлау құқығы үшін күресіне арналған. ХХ ғасырдың соңында паркте көптеген көлеңкелі ағаштар өсті. 1998 жылы Нэшвиллде болған торнадо олардың көпшілігін зақымдады немесе жойды, оларды қалпына келтіру үшін бірнеше ұрпақ қажет болды. Дауыл кезінде паркте Вандербильт РОТК курсанты қаза тапты, ол жалғыз құрбан болды. 2005 жылдың 11 қарашасында Centennial Park Нэшвиллдегі алғашқы сымсыз интернет паркі атанды, ол паркке келгендерге тегін Wi-Fi интернетке қол жеткізуді ұсынды. Парктің оркестрлік сахнасы 30 жыл бойы Нешвилл Шекспир фестивалі ұсынған жыл сайынғы «Парктегі Шекспир» қойылымының орны болды, 2019 жылы ол Нэшвиллдің oneC1TY-ге көшірілді. 2012 жылы жұмысшылар Энн Робертсон Джонсон Кокриллдің жер иелігі кезінде маңызды рөл атқарған көктемнің бастауын тапты. 100 жыл бойы ол жабылып, канализацияға жіберілді, минутына 100 галлоннан астам су ағып өтті. Қазір Кокрилл көктемі деп аталатын бұл көз парктің жаңа табиғи ерекшелігіне айналды. 2016 жылдың 26 тамызында Әйелдер теңдігі күніне орай, Алан Лекуирдің салған монументі ашылды. Онда Кэрри Чепмен Кэтт, Энн Даллас Дадли, Эбби Кроуфорд Милтон, Юно Фрэнки Пирс және Сью Шелтон Уайт, жергілікті әйелдердің сайлау құқығы үшін күрескен белсенділерінің бейнелері бейнеленген. Паркте демалыс орталығы да бар. Бұл қаланың Парктер және демалыс департаментінің әкімшілік кеңсесінің де орны, бірақ олар Камберленд өзенінің Шығыс жағалауына және бұрынғы Нэшвилл көпір компаниясы кеңсесіне көшірілуде.
Танымал мәдениет
Америкалық әнші-әндерші Тейлор Свифт өзінің сегізінші студиялық альбомы "Folklore" ішіндегі "Invisible String" әнінде Centennial Park-ты екі рет еске алды. Свифт музыкалық карьерасының бастапқы кезеңін Нэшвиллде өткізді. 2023 жылы "The Eras Tour" турнесімен қалаға оралғанда, оның қаладағы уақытын құрметтеу үшін паркте орындық қойылды. Дэвид Аллен Коу өзінің "Whips and Things" әнінде де Centennial Park-ты атайды.