Кіріспе

Ipomoea alba өсімдік түрі, кейде тропикалық ақ таңғы даңқ, ай гүлі немесе ай жүзімі деп аталады. Бұл түнгі гүлдейтін таңғы даңқ өсімдігінің бір түрі және Солтүстік және Оңтүстік Американың тропикалық және субтропикалық аймақтарында, Аргентинадан солтүстік Мексикаға дейін, Аризона, Флорида және Батыс Индияға дейін таралған. Бұрын Calonyction туысының aculeatum түрі ретінде жіктеліп келгенімен, қазір Ipomoea туысының Quamoclit кіші туысының Calonyction бөліміне жатқызылған.

Сипаттама

Ipomoea alba – көпжылдық, шөптесін лиана, сабақтары өрімделіп тігіледі және биіктігі 1,5 метрге жетеді. Жапырақтары тұтас немесе үш бөлікті, ұзындығы ..., сабақтары ұзын. Гүлдері хош иісті, ақ немесе қызғылт түсті, диаметрі үлкен, ... . Гүлдері кешке жылдам ашылып, түн бойы ашық күйінде қалады, таңертеңгі ылғалға дейін жабылмайды. Бұлтты күндері гүлдері ұзақ сақталуы мүмкін. Сонымен қатар, салқын ауа райында гүлдері ұзақ ашық болады, бұл гүлдің бөліктерінің ашылғанда ілігіп немесе жыртылуына әкелуі мүмкін. «Ай гүлі» деген атау олардың кешке гүлдеуінен және толық ай сияқты дөңгелек пішінде болуынан туындаған.

Тарихи қолданысы

Мезоамерикалық өркениеттер Ipomoea alba таңғы даңғылын Castilla elastica ағашының латексін серіп тұратын резеңке шарлар жасау үшін пайдаланған. Осы таңғы даңғылдағы күкірт резеңкені байланыстырып, бекітуге қызмет еткен, бұл процесс Чарльз Гудйердің вулканизацияны ашқаннан кем дегенде 3000 жыл бұрын қолданылған.

Өсіру

Бұл түр гүлдері үшін әсемдік өсімдігі ретінде кеңінен өсіріледі. Қысқы төзімділігі төмен аймақтарда оны бір жылдық өсімдік ретінде өсіруге болады. Тропиктік өсімдік болғандықтан, ол жазғы қысқа күндізгі фотопериодта жақсы гүлдейді. Солтүстік аймақтарда да сәтті гүлдесе де, тым ұзақ жазғы күндер гүлдеуіне кедергі келтіреді. Сондықтан ол көбінесе күндізгі уақыттың ұзақтығы тағы да 12 сағатқа жуық болғанда, күзге қарай бүршік жарып, гүлдей бастайды. Көбейту әдетте тұқым арқылы жүзеге асырылады. Тұқымы кішкентай қоңыр жаңғаққа ұқсайды, оны егу алдында кернеу жасап, содан соң бір түнге суға малдан керек. Кейбір аймақтарда бұл инвазивті түр, ол ауыл шаруашылығында мәселе тудыруы мүмкін.