Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі немесе одан көп жұқа жіптерді бір-біріне бұрап жасалған жіп.
Cord composed of two or more thinner strands twisted together
Жіп – екі немесе одан көп жұқа жіптерді бұрап, содан кейін біріктірілген (тоқылған) мықты жіп, жеңіл жіп немесе арқан. Жіптер өз бұрылыстарына қарама-қарсы бағытта тоқылады, бұл арқанға серпімділік күшін қосып, оның тозығына жол бермейді. Бұл процеске кейде кері орау деп аталады. Жіп жасау үшін қолданылатын техника жіп, одан қалыңрақ және мықтырақ ип, сондай-ақ арқан жасау үшін де қолданылады, әдетте олар үш немесе одан көп жіптен тұрады. Жіп жасауға қолданылатын табиғи талшықтарға жүн, мақта, сизаль, жута, кендір, хенекен, қағаз және кокос жатады. Әртүрлі синтетикалық талшықтар да қолданылады. Жіп – қазіргі заманғы қолөнерде кеңінен қолданылатын материал.
Twine is a strong thread, light string or cord composed of string two or more thinner strands twisted, and then twisted together (plied). The strands are plied in the opposite direction to that of their twist, which adds torsional strength to the cord and keeps it from unravelling. This process is sometimes called reverse wrap. The same technique used for making twine is also used to make thread, which is thinner, yarn, and rope, which is stronger and thicker, generally with three or more strands. Natural fibres used for making twine include wool, cotton, sisal, jute, hemp, henequen, paper, and coir. A variety of synthetic fibres are also used. Twine is a popular substance used in modern day crafting.
Тарихқа дейінгі
Жіптің пайда болуы алғашқы адамдар үшін тас құралдар жасаумен бірдей маңызды. Шындығында, Элизабет Уэйланд Барбер жіптің дамуын, оның құрамындағы талшықтардан гөрі мықтырақ және ұзынырақ жасала алатынын, "жіп революциясы" деп атады. Оны көбінесе өсімдіктің қысымды тамыр тінінен (баст деп аталады), сондай-ақ қабығынан және тіпті тұқымдарынан, мысалы, сүт шөптен алады. Дегенмен, тас немесе металл құралдардан өзгеше, көптеген жіптер археологиялық жазбаларда табылмайды, себебі олар уақыт өте келе сирек сақталанатын тез бұзылатын материалдардан жасалған. Шын мәнінде, ежелгі моншақтардың табылуы және кем дегенде 60 000 жыл бұрын теңізде саяхаттағандығы туралы мәліметтер "жіп революциясы" Жоғарғы палеолиттен бұрын болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Өсімдік жіптері Оңтүстік Африкада шамамен 58 000 жыл бұрын тас ұштарды бекіту үшін қолданылған. Палеолиттік жіп қалдықтары бірнеше жерде табылды: Грузияның Дздузуана үңгірінде (30 000 жыл бұрын), Израильдің Охало II орнында (19 000 жыл бұрын) және Францияның Ласко үңгірінде (17 000 жыл бұрын). 2016 жылы 40 000 жылға дейін дауланған үш тесігі бар мамонт сүйегінен жасалған өрнектелген бұйым Холе Фельс орнында табылған, бұл орын Палеолиттік әйел мүсіндері мен флейталардың табылуымен танымал. Ол жіп тоқу құралы ретінде анықталды. Америкада Флорида штатындағы Виндовер батпағында 8000 жылға дейін дауланған жіп табылған. Францияның оңтүстік-шығысындағы Абрис-ду-Мурас орнында табылған кішкентай жіп бөлігі шамамен 50 000 жыл бұрын жасалған деп есептеледі. Жіптің ерте бейнелеулері аз, бірақ Еуразияда табылған 200-ге жуық Венера мүсіндерінің бірі "жіп юбка" киген болып бейнеленген (Леспуг Венерасы, 25 000 жыл бұрын). Барбер атап көрсетеді, әр жіптің өрілісі егжей-тегжейлі бейнеленген, сонымен қатар "әр жіптің төменгі ұшы (мысалы, ішек немесе бұлшық еттің өрілген бөлігі) бос талшықтарға таралып, ыдырайды". Тарихқа дейінгі жіптің қолданылуын растайтын қосымша дәлелдер металл немесе керамикалық бұйымдардағы іздер. Жапониядағы Фукуи үңгіріндегі мұндай іздер 13 000 жыл бұрын жасалған. Долни Вестонице I және Моравиядағы басқа да бірнеше орнынан табылған саздағы тоқыма материалдарының іздері 26 000 жыл бұрын жасалған. Олар киім тігуге, ұсақ жануарлар мен құстарды аулауға арналған торлар жасау үшін қолданылған инелер мен құралдармен бірге табылған. Моншақтар, сондай-ақ адам жасаған тесіктері бар қабықшалар мен жануарлардың тістері, сонымен қатар жіптің тозу белгілері бар торлар мен құралдар да жіптің жанама дәлелі ретінде пайдаланылды. Моншақтардың ішінде әлі де жіп қалдықтары барлары анықталды.
The invention of twine is at least as important as the development of stone tools for early humans. Indeed, Elizabeth Wayland Barber has called the development of twine, which can be made far stronger and longer than its component fibers, "the string revolution." sinews and plant material, often from the vascular tissue of a plant (known as bast), but also bark and even seed down, e. g. milkweed. However, unlike stone or metal tools, most twine is missing from the archaeological record because it is made of perishable materials that rarely survive over time. In fact, the discovery of ancient beads and the dating of sea travel to at least 60,000 years ago suggests that the "string revolution" might have occurred much earlier than the Upper Paleolithic. Plant twine was used for hafting stone tips by about 58,000 years ago in southern Africa. Paleolithic cord remnants have been discovered in a few places: Georgia's Dzudzuana Cave (30,000 years old), Israel's Ohalo II site (19,000 years old), and France's Lascaux Cave (17,000 years old). In 2016, a carved piece of mammoth ivory with three holes, dated at 40,000 years old, was unearthed at the Hohle Fels site, famous for the discovery of both Paleolithic female figurines and flutes. It has been identified as a tool for twining rope. In the Americas, cordage has been found at the Windover Bog, in Florida, dating to 8000 years ago. A small piece of cord discovered at Abris du Muras, in south eastern France, has been dated to around 50,000 years ago. Early depictions of twine are few, but one of the around 200 Venus figurines that have been found across Eurasia is depicted as wearing a "string skirt" (the Venus of Lespugue, dated to 25,000 years ago). Barber notes that not only is each twist in the strings carved in detail, but also "the bottom end of each string [is shown] fraying out into a mass of loose fibers (not possible for e. g. a twisted piece of gut or sinew)." Other evidence for the prehistoric use of twine is provided by impressions on metal or in pottery and other ceramic artifacts. In the Fukui cave, Japan, such impressions date to 13,000 years ago. Imprints of woven material in clay found at Dolni Vestonice I and several other sites in Moravia date to 26,000 years ago. and were found along with needles and tools that were used to sew clothing and make nets for hunting small animals and birds. Beads, as well as shells and animal teeth with man made holes, have also been used as indirect evidence of twining, as have net sinkers and tools with the marks of cord wear. Beads have been found with the remnants of thread still trapped inside them.
Тарихи өндірісі
Қолмен жіп өру техникасы ойлап табылғаннан кейін, тоқыма өндірісі үшін жіп дайындауға арналған түрлі құралдар – орағыштар, тоқыма станоктары, жіп есуге және мата тоқуға арналған құралдар, сондай-ақ жіп және арқан жасау құралдары дамытылды.
After the technique of making twine by hand was invented, various implements to produce thread for textile production such as spindles, spinning wheels and looms for spinning and weaving and tools for twine and rope making were developed.
Процесс
Тоқу процесі арқаннан басталады, ол талшықтардың кез келген түрінен – бұралмаған, бұралған немесе өрілген комбинациясынан жасалуы мүмкін. Арқан, кем дегенде бір қабат материалды бұрау немесе бірнеше қабатты біріктіру арқылы құралады. Қабаттардың саны мен материалдың түрі арқанның түрін және құрылымын анықтайды. Жасырақта қабат – бір бағытта бұрылған бір жіп немесе материалдан жасалған, ал күрделі қабат – бірнеше жіптерді немесе материалдан жасалған топтарды жеке-жеке бұрап, сосын бір-біріне қарама-қарсы бағытта бұрау арқылы жасалады. Арқан жасалғаннан кейін, оны мата мен себеттер сияқты басқа да мақсаттар үшін пайдалануға болады. Содан кейін, екі түрдегі бұйымды жасау үшін арқанды біріктіру процесі қолданылады. Осы тоқу процесінің негізгі элементтері – тікелей және көлденең жіптер немесе негіз және тігіс. Бұл әдіспен жасалған бұйымдар әртүрлі техникаларды қолдану арқылы ерекше құрылымдық безендіруге ие болуы мүмкін. Тікелей жіптерді жүйелі түрде өткізу арқылы суреттер немесе өрнекті өзгертулер жасауға болады. Тікелей жіптерге боялған немесе табиғи түсті материалдарды қолдану арқылы өрнектерді жинақтауға болады. Тоқыма бұйымдарында текстуралық айырмашылықтарды тоқымаға енгізілген жіптердің қасақана аралықтарымен жасауға болады. Соңында, кестелеу, қауырсын, аппликация сияқты қосымша материалдарды бұйымға қосымша әдептеу үшін енгізуге болады.
The twining process begins with cordage, which can be any form of untwisted, twisted or braided combination of fibers. A cord is formed by the twisting of at least one ply of material or the braiding together of multiple plies. The number of plies and the type of material lends itself to the naming of the type and structure of the cord. A simple ply is one that is made from a single strand or bunch of material that is spun in the same direction whereas a compound ply is created by twisting several strands or bunches of material individually and then spinning those together in opposite directions to one another. Once twine is produced, it can be used to produce other forms of function, most commonly textiles and basketry. The spun twine is then combined using a process called twining in order to produce both types of object. The primary constituents of this twining process are known as the warp and weft or the foundation and stitch. Objects created with this method using varying techniques may also host unique structural decoration. Systematic passing of the warp can create images or patterned modifications. In accompaniment of warp modifications, dyed or naturally coloured materials may be used to accumulate patterns. Textural differences may be created in twined objects by intentional spacing of strands implemented in the weave. Lastly, other auxiliary materials can be incorporated into the object for further detail such as embroidery, feathers, appliques, etc.
Жіктеу
Тақырыпты жіктеудің бірнеше негізгі тәсілдері бар, мысалы, жіптер, маталар және өру арқылы жасалған себеттер. Көктемдердің арақашықтығы ашық, жабық немесе екеуінің араласуы ретінде анықталуы мүмкін. Бұл терминдер көктемдердің бір-біріне қаншалықты жақын орналасқанын және осы мақсатты аралықтың өзгеруін көрсетеді. Бұранда мен көктемдердің өзара байланысы әртүрлі композициялық құрылымдарды құрайды. Бұл құрылымдар қарапайым, диагональды немесе екеуі де болуы мүмкін. Соңғы негізгі жіктелу бұранданың бұрылу бағытынан туындайды. Бұл S бұрылысы және Z бұрылысы немесе екеуі де деп аталады. S бұрылысында жіптер солға бұрылғанда жоғары көтеріледі, ал Z бұрылысында олар оңға бұрылғанда жоғары көтеріледі. Антропологтар әдетте жазатын қосымша жіктелулерге жіптердің ені, бүгілген немесе тігілген көктемдерді құру үшін бірге қолданылатын жіптердің саны, бірлік сантиметрге шаққандағы бүгілген және тігілген қатарлардың саны, сондай-ақ тігілген қатарлардағы бос орындардың ені кіреді. Дайындау әдістері, құрамы және жасалу жолы да өте маңызды.
There are several primary means of classifying objects such as threads, textiles and baskets created with twining. The way that the weft rows are spaced can be defined as open, closed or a combination of the two. These terms identify the closeness of the weft rows to one another and variation in this intentional spacing. The way that the warp and weft are interconnected creates different compositional arrangements. These arrangements can be simple, diagonal or both. The last main categorization comes from the direction that the weft is twisted. This is denoted as S twist and Z twist or both. In the S twist the strands appear to come up as they are twisted left and the Z twist appears to come up as they are twisted to the right. Additional classifications that are typically recorded by anthropologists can include the width of the strands, the number of strands being used together to form the warp or weft, the number of warp and weft rows per unit centimeter, and the width of the gaps in the weft rows. Methods of preparation, composition, and creation are also of great importance.