Кіріспе

Француз физигі (туған 1938)

Альберт Ферт (Albert Fert; 7 наурыз 1938 жылы туған) – француз физигі және гигабайттық қатты дискілерде революция жасаған алып магнит кедергісін (giant magnetoresistance) ашқандардың бірі. Қазіргі уақытта ол Орсейдегі Париж-Сакле университетінде зейнеткер профессор, Ұлттық ғылыми зерттеу орталығы (Centre national de la recherche scientifique) мен Thales Group арасындағы бірлескен зертхананың (Unité mixte de recherche) ғылыми директоры, сондай-ақ Мичиган мемлекеттік университетінде адъюнкт-профессор. 2007 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын Петер Грюнбергпен бірге алды.

Өмірбаян

1962 жылы Альберт Ферт Париждегі École Normale Supérieure-ді бітірді, онда ол физиктер Альфред Кастлер мен Жак Фридельдің курстарын тыңдады. (Студент кезінде ол фотосуретке және киноға қызығушылық танытты, сондай-ақ Ингмар Бергманның туындыларын жоғары бағалады.) École Normale Supérieure-ден кейін Ферт Гренобль университетінде оқыды және 1963 жылы Париж университетінен Ph. D. (doctorat de troisième cycle) дәрежесін алды, диссертациясы Орсейдегі ғылым факультетінің негізгі электроникасы және Гренобль университетінің ғылым факультетіндегі физикалық спектрометрия зертханасында дайындалған болатын. 1965 жылы әскери қызметтен оралғаннан кейін Ферт Париж XI университетінің (Université Paris Sud) Орсей ғылым факультетінде ассистент-профессор болып жұмыс істеді. Иан Кэмпбеллдің жетекшілігімен қатты дене физикасы зертханасында никель мен темірдің электрлік тасымалдау қасиеттері бойынша физика ғылымдары бойынша Sc. D. (doctorat des sciences) дәрежесін алу үшін дайындалды, оны 1970 жылы аяқтады. Бұл жаңалық электрониканың жаңа саласы – спинтрониканың тууы деп есептеледі, ол электрондардың электр зарядын ғана емес, сонымен қатар олардың магниттік күшін (ішкі бұрыштық импульсімен немесе спинмен байланысты) пайдаланады. Spintronics маңызды қолдануларға үлес қосты; қатты дискілерде GMR оқу бастарының енгізілуі ақпарат сақтау тығыздығының айтарлықтай өсуіне әкелді, бұл жақын арада компьютерлік және телефондық технологияларға әсер етуі мүмкін. 2007 жылы Ферт пен профессор Грюнберг ГМР-ді ашқаны үшін Жапония сыйлығын (300 000 евро) бірлесіп алды. 2006 жылдың қазан айында профессор Ферт Кайзерслаутерн университетінің физика факультетінен құрметті докторлық диссертациясын алды. Оның соңғы жұмыстары – скирмиондар деп аталатын топологиялық қорғалған магниттік солитондар және топологиялық изоляторлар арқылы заряд тогы мен спин тогының арасындағы түрлендіру туралы.