Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех-американдық антрополог Алоис Фердинанд Хрдличка, 1918 жылдан кейін Алеш Хрдличка деп аталды (; 30 наурыз 1869 – 5 қыркүйек 1943), 1881 жылы отбасы АҚШ-қа көшіп келгеннен кейін сол елде өмір сүрген чех антропологы. Ол Богемияда (қазіргі Чехия Республикасы) Хумполец қаласында дүниеге келген. Хрдличка антропология саласындағы пионер және 1904 жылдан 1941 жылға дейін Смитсондар мұражайының физикалық антропология бөлімінің алғашқы кураторы болды. Ол Азиядан Беринг бұғазы арқылы Америкаға қоныс ауу американдық үндістердің тегін анықтады, бірақ бұл қоныс ауу 3000 жылдан ертерек болмағанын дұрыс емес пайымдады. 1927 жылы Фолсом адамының қазбалары сияқты археологиялық жаңалыстарды бастапқыда мойындамады, олар Америкада адамның болғанын 10 000 жылдан астам уақытқа дейін кері жылжытты.
Czech American anthropologist
Alois Ferdinand Hrdlička, after 1918 changed to Aleš Hrdlička (; March 30, 1869 – September 5, 1943), was a Czech anthropologist who lived in the United States after his family had moved there in 1881. He was born in Humpolec, Bohemia (today in the Czech Republic). Hrdlička was a pioneer in the field of anthropology and the first curator of physical anthropology of the Smithsonian Museum from 1904 until 1941. He correctly theorized that migration from Asia to the Americas via the Bering Strait was the origin of the American Indians, but incorrectly dated that migration as having occurred not more than 3,000 years ago. He initially denied evidence by archaeological findings such as that of Folsom man in 1927 which pushed the date of human presence in the Americas back to more than 10,000 years ago.
Өмір және мансап
Хрдличка 1869 жылғы 30 наурызда Хумполецтегі 393 үйінде дүниеге келді және келесі күні Костель святого Микулашеде (Хумполец) католик дініне шомылдырылды. Оның анасы Каролина Хрдличкова баласын өзі оқытты; оның білімі мен дағдылары мектептің бастауыш сыныбын өткізіп кетуге мүмкіндік берді. 13 жасында Хрдличка 1881 жылғы 10 қыркүйекте Бременнен SS Эльба кемесімен әкесі Максимилиан Хрдличкамен бірге Нью-Йоркке келді. Оның анасы мен үш кіші інісі АҚШ-қа жеке-жеке көшіп келді. Келгеннен кейін, уәде етілген жұмыс әкесіне көңіл көшірді, ол отбасының тағы алты баласын асырау үшін жасөспірім Алоиспен бірге сигара фабрикасында жұмыс істеуге мәжбүр болды. Жас Хрдличка ағылшын тілін жетілдіру үшін кешкі курстарға қатысты және 18 жасында туберкулезбен ауырғандықтан және сол кездегі емдеудің қиындықтарын бастан өткізгендіктен медицинаны оқуға бел буды. 1889 жылы Хрдличка Эклектикалық медициналық колледжде оқуын бастады, содан кейін Нью-Йорктегі Гомеопатиялық колледжде білімін жалғастырды. Медициналық білімін аяқтау үшін Хрдличка 1894 жылы Балтиморда емтихан тапсырды. Бастапқыда ол Миддлтаундағы психикалық аурулар ауруханасында жұмыс істеді, онда антропометрияны үйренді. 1896 жылы Хрдличка Парижге кетіп, сол кездегі ғылым саласының басқа да мамандарымен бірге антрополог ретінде жұмыс істей бастады. 1898-1903 жылдар аралығында Американы аралап ғылыми сапарда болған кезде Хрдличка Америка құрлығының шығыс Азиядан адамдармен қоныстану теориясын алғаш рет анықтап, құжаттаған ғалым болды. Ол индейлердің Беринг бұғазы арқылы Азиядан көшіп келгенін айтты, бұл теорияны қаңқа қалдықтарын егжей-тегжейлі зерттеумен, сондай-ақ Моңғолия, Тибет, Сібір, Аляска және Алеут аралдарындағы адамдарды зерттеу арқылы қолдады. Бұл зерттеулер кейіннен адам тегінің жаһандық шығу тегі туралы теорияға үлкен үлес қосты, ол 1927 жылы Томас Генри Хаксли сыйлығымен марапатталды. Алеш Хрдличка 1904 жылы АҚШ Ұлттық мұражайының, қазіргі Смитсонов институтының Ұлттық табиғи тарих мұражайының физикалық антропология бөлімінің алғашқы кураторы болды және 1941 жылға дейін осы лауазымды иеленді. 1915 жылы Америка өнер және ғылым академиясының және 1918 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Сол жылы ол "Американдық физикалық антропология журналын" құрды. Ол қызметтен кеткеннен кейін журналдың 1942 жылы 29-томы шықты, ал 1943 жылы 1-томынан қайта басталды. 1913 жылдың қаңтар айында Хрдличка Перудің Лима қаласына экспедицияға аттанды, онда Анд тауларындағы қабірден 80 трепанация жасалған және "басқаша қызықты" 80 бас сүйектерін алып шықты. Бұл аймақтан алынған сүйектерге қарамастан, Хрдличка экспедициядан көңілі толмады және оның нәтижелеріне наразы болды. Экспедиция үнемі жаңбыр, азық-түлікпен қамтамасыз етудің тұрақсыздығы және қиын жер бедерімен қиындыққа тап болды. Хрдличка жергілікті халыққа деген наразылығын жасырмады, археологиялық орындардың үнемі зардап шегетінін, саудагерлердің оған керек-жарақ үшін артық төлем талап ететінін және "білімі жоқ, ырымшыл және көбінесе мас адамдардың" оған сенімсіз ақпарат беретінін айтты. Бұл факторлардың бәрінен гөрі Хрдличка зерттеуі үшін субъект ретінде таза канды жергілікті тұрғындарды таба алмағанына көңілі қалды. Хрдличка 1931 жылы Аризонада жоғалған Голландиялық алтын кенінің іздеушісі Адольф Рутқа тиесілі бас сүйектерді тексеруге қатысты, ол баспасөз беттерінде кеңінен жарияланды. Ол шетелдегі әріптестеріне әрқашан қолдау көрсетті, сондай-ақ 1930 жылы өзінің серігі Жиндрих Матиегка құрған Прагадағы антропология институтына қайырымдылық жасады (кейін институт оның атын алды). 1936-1938 жылдар аралығында Хрдличка Кагамил аралындағы үңгірлерден 50-ден астам мумияны қазып шығарды. Мумиялардың аз ғана бөлігі зерттелді, ал Хрдличка олардың жұмсақ тіндері туралы ешқандай мәлімет жазбаған. Бұл оның жұмсақ тіндерді зерттеусіз жоюы мүмкін деген болжамға әкелді, себебі ол қаңқа антропометриясына баса назар аударды. Хрдличканың нәсілге қатысты көзқарастары Жорж Кувьердің пікірлеріне негізделген, ол 19 ғасырда "тек 3 ерекше нәсілдік тамырлар бар: ақ, қара және сары қоңыр" деп мәлімдеген. Хрдличка Еуропа мен Африкадан тыс аймарларды топтастыру үшін "сары қоңыр" классификациясын қолданды.
Hrdlička was born at Humpolec house 393 on 30 March 1869 and baptized Catholic the next day at the Kostel svatého Mikuláše (Humpolec). His mother, Karolína Hrdličková, educated her child herself; his skills and knowledge made it possible to skip the primary level of school. When he was 13, Hrdlička arrived in New York with his father Maxmilian Hrdlička on 10 September 1881 via the SS Elbe from Bremen. His mother and three younger siblings emigrated to the U. S. separately. After arrival, the promised job brought only a disappointment to his father who started working in a cigar factory along with teenaged Alois to earn a living for the family with six other children. Young Hrdlička attended evening courses to improve his English, and at the age of 18, he decided to study medicine since he had suffered from tuberculosis and experienced the treatment difficulties of those times. In 1889, Hrdlička began studies at Eclectic Medical College and then continued at Homeopathic College in New York. To finish his medical studies, Hrdlička sat for exams in Baltimore in 1894. At first, he worked in the Middletown asylum for mentally affected where he learnt of anthropometry. In 1896, Hrdlička left for Paris, where he started to work as an anthropologist with other experts of the then establishing field of science. Between 1898 and 1903, during his scientific travel across America, Hrdlička became the first scientist to spot and document the theory of human colonization of the American continent from east Asia, which he claimed was only some 3,000 years ago. He argued that the Indians migrated across the Bering Strait from Asia, supporting this theory with detailed field research of skeletal remains as well as studies of the people in Mongolia, Tibet, Siberia, Alaska, and Aleutian Islands. The findings backed up the argument which later contributed to the theory of global origin of human species that was awarded by the Thomas Henry Huxley Award in 1927. Aleš Hrdlička founded and became the first curator of physical anthropology of the U. S. National Museum, now the Smithsonian Institution National Museum of Natural History in 1904 and held that position until 1941. He was elected to the American Academy of Arts and Sciences in 1915 and the American Philosophical Society in 1918. That same year, he founded the American Journal of Physical Anthropology. After he stepped down, the journal volume number, which had reached Volume 29 in 1942, was restarted at Volume 1 in 1943. In January 1913, Hrdlička embarked on an expedition to Lima, Peru, during which he removed 80 trephined and "otherwise highly interesting" skulls from a grave site in the Andes mountain range. Despite the remains taken from the area, Hrdlička overall disliked the expedition and was disappointed in what he accomplished. The expedition was plagued with constant rain, inconsistent food supply, and treacherous terrain, and Hrdlička directly mentioned his disdain for the local population, claiming that archaeological sites were regularly vandalized, merchants would overcharge him for supplies, and 'ignorant, superstitious, and often drunk people' would provide him with unreliable information. Moreso than any of those factors, Hrdlička was frustrated with his inability to find any 'full blooded' native people to serve as subjects for his research. Hrdlička was involved in examining a skull to determine that it belonged to Adolph Ruth, who was sensationalized in the press after going missing in Arizona in 1931 searching for the legendary Lost Dutchman's Gold Mine. He always sponsored his fellow expatriates and also donated to the institution of anthropology in Prague, which was founded in 1930 by his co explorer Jindřich Matiegka, in his native country (the institution later took his name). Between 1936 and 1938, Hrdlička led the excavation of over 50 mummies from caves on Kagamil Island. A small number of the mummies were actually studied, and Hrdlička never recorded any information on the soft tissue of the subjects. This has led to the belief that he may have disposed of the soft tissue without any research due to his focus on skeletal anthropometry. Hrdlička's views on race are inspired by those of Georges Cuvier, who in the 19th century argued that there are "only 3 distinct racial stems: The White, The Black, and The Yellow Brown." Hrdlička used the "Yellow Brown" classification as a grouping for non European and African regions.
Еуропалық гипотеза
Хрдличка адам баласының тегіне қызығушылық танытты. Ол гоминидтердің эволюциясын, сондай-ақ Азия гипотезасын сынады, себебі ол бұл теорияларды қолдайтын жеткілікті дәлелдер жоқ деп санады. Көптеген ғалымдар гоминидтер деп санаған Рамапитек сияқты жаңалыстарды ол жоққа шығарды, олардың адамның тегімен байланысы жоқ, тек қана қазба маймылдардың қалдықтары деп есептеді. Огайо штатының Цинциннати қаласында Америка ғылымды дамыту қауымдастығы алдында "Адамның шығу тегі" тақырыбында сөз сөйлеген Хрдличка, адамның алғашқы ошағы Орталық Азияда емес, Орталық Еуропада екенін айтты, себебі адам сүйектерінің ең ерте кезде табылған жері Еуропа. Хрдличка өз пікірінде дерлік жалғыз болды. Еуропалық гипотеза құлдырап, қазірде ескірген ғылыми теория саналады, оның орнына көп аймақтық және Африкадан шығу гипотезалары келді.
Hrdlička was interested in the origin of human beings. He was a critic of hominid evolution as well as the Asia hypothesis, as he claimed there was little evidence to go on for those theories. He dismissed finds such as the Ramapithecus which were labeled as hominids by most scientists, instead believing that they were nothing more than fossil apes, unrelated to human ancestry. In a lecture on "The Origin of Man", delivered for the American Association for the Advancement of Science, at Cincinnati, Ohio, Hrdlička said that the cradle of man is not in Central Asia but in Central Europe, as Europe is the earliest known location where human skeletal remains have been found. Hrdlička was almost alone in his views. The European hypothesis fell into decline and is now considered an obsolete scientific theory which has been replaced by the Multiregional hypothesis and the Out of Africa hypothesis.
Пікірталас пен сын
ХХ ғасырдың басында Хрдличка ғалымдар арасында адамның Америкада 3000 жылдан астам уақыт өмір сүрмегені туралы пікірді басты қолдаушысы болды. Хрдличка және басқалар Америка тұрғындарының көне тарихын жақтауды "қарастырылатын мансапқа жеткісі келетін" кез келген антрополог үшін "де-факто тыйым" етті. Нью-Мексикодағы Фолсом табиғат паркіндегі қазба жұмыстары бұл археологиялық қағиданы жоққа шығарды. Соңғы кезде Хрдличканың әдістері, оның американдықтардың қалдықтарына қатысты қарым-қатынасы тұрғысынан сынға ұшырады. AP ақпарат агенттігінің 2009 жылғы 17 қарашадағы "Мексика үндістерінің мәйіті Нью-Йорк мұражайынан жерлеуге қайтарылды" деген мақаласында оның Мексиканың тайпалық топтарын зерттеуі, оның ішінде Яки үндістерінің қырғынындағы әлі шірімеген құрбандардың басын кесіп, бас сүйектерінен етін алып тастауы туралы айтылған. Ол сондай-ақ, бесікте табылған нәресте мәйітін тастап жіберді, бірақ бұл артефактты бас сүйектерімен және басқа да қалдықтармен бірге Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайына жіберді. Бұл тәжірибелер сол дәуірдегі басқа этнографтар мен адам тегін зерттеушілердің әрекеттерінен өзгеше болмаса да, осы зерттеулердің моральдық және этикалық салдары бүгінге дейін талқыланып келеді. Оның еңбегі американдық евгеника заңдарының қалыптасуымен де байланысты. 1926 жылы ол Америка евгеника қоғамының кеңесші мүшесі болды.
In the early 1900s, Hrdlicka became the chief advocate of the scholarly opinion that man had not lived in the Americas for longer than 3,000 years. Hrdlicka and others made it "virtually taboo" for any anthropologist "desirous of a successful career" to advocate a deep antiquity for inhabitants of the Americas. The findings at the Folsom site in New Mexico eventually overturned that archaeological orthodoxy. More recently, Hrdlička's methods have come under scrutiny and criticism with regard to his treatment of Native American remains. An AP newswire article, "Mexico Indian Remains Returned From NY Museum For Burial" from November 17, 2009, recounted his study of Mexico's tribal races, including the beheading of still decomposing victims of a massacre of Yaqui Indians and removing the flesh from the skulls as part of these studies. He also threw out the corpse of an infant that was found in a cradleboard but forwarded this artifact along with the skulls and other remains to New York's American Museum of Natural History. While these practices are not inconsistent with other ethnographers and human origin researchers of that era, the moral and ethical ramifications of these research practices continues to be debated today. His work has also been linked to the development of American eugenics laws. In 1926, he was an advisory member of the American Eugenics Society.
Отбасы
1896 жылғы 6 тамызда Хрдличка неміс-американдық Мари Стиклерге үйленді (ол 1892 жылдан бері оған уәде берген), Баварияның Эденкобен қаласынан шыққан Филипп Якоб Стиклердің қызы, ол 1855 жылы Манхэттенге көшіп келген. Мари 1918 жылы диабеттен туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. 1920 жылдың жазында Хрдличка екінші рет үйленді; оның болашақ әйелі тағы бір неміс-американдық әйел, Вильгельмина "Мина" Мэнсфилд болды. Екеуінің де баласы болмады.
On August 6, 1896, Hrdlička married German American Marie Stickler (whom he had courted since 1892), daughter of Phillip Jakob Strickler from Edenkoben, Bavaria, who immigrated to Manhattan in 1855. Marie died in 1918 of complications of diabetes. In the summer of 1920 Hrdlička married a second time; his fiancée was another German American woman, Wilhelmina "Mina" Mansfield. Both marriages were childless.