Кіріспе
Аруна – индуизмдегі Сурьяның (күн құдайы) арба жүргізушісі. Ол Гаруданың ағасы. Аруна мен Гаруда – Ведалық абыз Кашьяпа мен оның әйелі Винаттың, Пражапати Дакшаның қызының ұлдары. Оның балалары Сампати мен Жатай. Ол буддизм және джайнизм әдебиеттері мен өнерінде де кездеседі.
Aruna is the charioteer of Surya (Sun god) in Hinduism. He is the elder brother of Garuda. Aruna and Garuda are the sons of Vedic sage Kashyapa and his wife Vinata, daughter of Prajapati Daksha. His children were Sampati and Jatayu. He is also found in Buddhism and Jainism literature and arts.
Туу
Аруна түрлі, үйлесімсіз үнді аңыздарында кездеседі. Махабхаратыда ол мерзімінен бұрын туған және жұмыртқадан жартылай дамыған. Осы нұсқа бойынша, Кашьяпа Праджапатидің екі әйелі Вината мен Кадру бала сүюге ниеттенген. Кашьяпа оларға батасын берді. Кадру мың "Диргадеха" (ұзын денелі) Нага (жылан) ұлдарының тууына тілек білдірді, ал Вината тек екі, бірақ өте күшті "Дивиадеха" (денеден алтын сәуле шығаратын) ұлды қалады. Кашьяпа оларға батасын беріп, орманға кетіп қалды. Кейін Кадру мың жұмыртқа туды, ал Вината екі жұмыртқа туды. Олар бес жүз жыл бойы күш алды, содан кейін Кадру жұмыртқаларды сындырып, оның 1000 ұлы пайда болды. Ұлдарына деген құштарлығынан Вината бір жұмыртқасын сындырып, одан жартылай қалыптасқан Аруна дүниеге келді. Аруна мерзімінен бұрын туғандықтан, оның денесі толық дамымаған. Анасының асығуына ашуланып, ол оны 500 жылға Кадрудың құлына айналатынын қарғыс етті, екінші жұмыртқа жарылғанда және оның ұлы оны құтқаратын кезде. Анасын қарғыс еткеннен кейін Аруна жоғалып кетті. Оның әкесі Пражапати Кашьяпа оған Сурьяның керуеншісі болуді сыйлады. Сөйтіп, Вината күтті, кейін толық дамыған құдіретті бүркіт, оның екінші ұлы Гаруда (Вишнудың көлігі) дүниеге келді. Оның екі ұлы болды – Жатайу мен Сампати. Екі ұлы да эпоста маңызды рөл атқарды. Махабхаратта Сурья Арунаға және оның құдайлық керуеніне бірге ұлы Карнаға ұсынғандығы айтылады, бірақ ол соғыста жеңіске жету үшін басқаларға, әсіресе Арджунаға, қабілетті қарсыласына сенгісі келмегендіктен, одан бас тартты. Тағы бір аңыз, көбінесе Рамаянамен байланысты үнді халық ертегілерінде айтылады, Аруна бір кезде Аруни есімді әйелге айналып, көк нұрлардың жиналысына кіргендігі айтылады, онда тек Аспан патшасы Индрадан басқа ешбір еркекке рұқсат берілмеген. Индра Аруниге ғашық болып, одан Вали есімді ұл туды. Келесі күні Сурьяның өтініші бойынша Аруна қайтадан әйел кейпіне еніп, Сурьядан Сугрива есімді ұл туды. Екі бала да Ахалияға тәрбиелеуге берілді, бірақ оның күйеуі, дана Гаутама оларды қарғады, өйткені олар оған ұнамады, оларды маймылға айналдырды.
Another legend, generally told in Indian folk tales linked to the Ramayana, states that Aruna, once became a woman named Aruni and entered an assembly of celestial nymphs, where no man except the king of Heaven Indra was allowed. Indra fell in love with Aruni and fathered a son named Vali from her. The next day, at Surya's request, Aruna again assumed female form, and Surya fathered a son, Sugriva. Both children were given to Ahalya for rearing, but her husband sage Gautama cursed them, causing them to turn into monkeys, as he did not like them.