Кіріспе

Америкалық дәрігер және жазушы

Фрэнсис Марион Поттенгер (29 мамыр 1901 – 4 қаңтар 1967) – американдық дәрігер және шикі тағаммен қоректенуді жақтаушы. Ол ең көп мысықтарға жасаған зерттеуімен танымал, ол пісірілмеген ет және пастеризацияланбаған сүт өнімдері сияқты шикі жануар өнімдеріне қызығушылықты арттырды. Поттенгер – канадалық стоматолог және диеталық тағамдарды қолдаушы Уэстон А. Прайс шәкірті болған. Прайс-Поттенгер тамақтану қоры Прайс және Поттенгердің құрметіне аталған.

Өмірбаян

Поттенгер Франсис Марион Поттенгер кіші 1901 жылғы 29 мамырда Калифорния штатының Монровия қаласында дүниеге келген. Ол Монровияда туберкулезді емдеу үшін Поттенджер санаторийін және кеуде аурулары клиникасын құрған дәрігер Фрэнсис М. Поттенджер ағаның ұлы болды. Поттенгер Оттербейн университетінде білім алған. Сыйлық ретінде берілген мысықтардың саны қолда бар азықтан асып кеткен кезде, Поттенгер жергілікті ет өңдеу зауытынан ішек-қарны, ет және сүйектерді қоса алғанда, шикі ет қалдықтарын тапсырыс бере бастады және осы қордан мысықтардың жеке тобын тамақтандырды. Бірнеше ай ішінде бұл жеке топ пісірілген етпен тамақтанған топтан денсаулығы жақсырақ көрінді. Бір топ мысыққа рационының үштен екі бөлігі шикі ет, үштен бірі шикі сүт және балық майы берілді, ал екінші топқа рационының үштен екі бөлігі пісірілген ет, үштен бірі шикі сүт және балық майы берілді. 1946 жылы Поттенгер шикі етпен тамақтанған мысықтардың денсаулығы жақсы болғанын, ал пісірілген етпен тамақтанған мысықтарда түрлі денсаулық проблемалары пайда болғанын хабарлады. Поттенгер пісірілген ет пен пастеризацияланған сүтпен тамақтанған мысықтардың өсуінің тежелгенін, туа біткен ақаулардың көбейгенін және өнімділігінің төмендегенін хабарлады. Ол олардың нашарлауының себебі "ұрықтың зақымдануы" екенін, осының салдарынан анатомиялық кемшіліктері ұрпақтарына берілетінін айтты. 1985 жылы Поттенгердің нәтижелері "ғылыми дәлелдердің жеткіліксіздігі" үшін сынға алынды. Бүгінде көптеген мысықтар пісірілген етпен тамақтанады, оған пісіргеннен кейін таурин қосылады. Дұрыс емес рационда мысықтардың протеин құрылымдарын қалыптастыруына қажетті таурин жеткіліксіз болғандықтан, денсаулыққа зиян келтіретін әсерлер байқалды. Поттенгердің өзі "әлі анықталмаған, қыздыруға төзімсіз ақуыз факторы" болуы мүмкін деген қорытындыға келді.