Кіріспе

Илиохори (Ηλιοχώρι, "Күннің ауылы", 1927 жылға дейін: Δοβρίνοβο Довриново; ) – Грекияның солтүстік-батысындағы Загори ауылдарының бірі. Ол Иоаннина облыстық бірлігінің солтүстік бөлігіндегі Тимфи муниципалдық бірлігінде орналасқан. Жергілікті аңыз бойынша, ауыл сол аттас өзенде Рашана ретінде құрылған. Бірақ, ішуге жарамды судың жетіспеуі салдарынан бұл жер тастаналды, ал тұрғындары Ілиохори мен жақын орналасқан Лайста (ежелгі Лисиница) қаласын құру үшін тарап кетті. Ілиохори дәстүрлі түрде егіншілікпен айналысатын ауыл болды, мал шаруашылығы және арпа мен жонқа егу оның экономикалық қызметінің басты салалары еді. Шарап жасау да маңызды болды, ал ауыл өзінің бастапқы атын берген Добровино шарабын өндірді. Ілиохориден шыққан керуендер аймақтан Балқанға сауда үшін өнімдер тасыды. Қала Екінші дүниежүзілік соғыс және Грекия азамат соғысында ауыр зардап шекті, нәтижесінде 1940 жылдары халықтың көп бөлігін жоғалтты.

Шығу тегі

Қаланың пайда болу тарихы толыққанды белгісіз. Кейбір тарихи мәліметтерге сәйкес, б.з.д. 11 ғасырында жергілікті тұрғындар Раскьяна, Липохори, Кукурунзу және Сури жерлерінде бірнеше шағын, оқшауланған қауымдастықтар құрған. Кейіннен, ықтимал бірнеше себептерге байланысты, соның ішінде ішуге жарамды судың болуына байланысты, тұрғындар бұл жерді тастап, қаланы қазіргі "Добриново" орнында салған. Бұл славян атауы біздің заманымыздың 14 ғасырында пайда болған, және "жақсы + жаңа" деген мағынаны білдіреді. Алайда, барлық тұрғындар Илиохориға көшкен жоқ. Олардың бір бөлігі осы кезеңде Лаистада (14 км немесе 9 миль қашықтықта) қоныстанды, ол осы кезде Лисиница деп аталды. Эпирде славян үстемдігі кезеңінде (б.з.д. 6-7 ғасырлар) Добриново қаласының бар екендігі славян мәліметтерінен көрініп тұр. 14 ғасырда Панагия монастыры салынды. 1431 жылы "Врисохоритан" Николаос Экзархос өзінің "Нтомбриновоға" атты кітабында түрік әкімшілігінің 1180 тұрғынды санағанын хабарлайды. Келесі жылдары қала халқының өсуімен немесе гүлденуімен дамыды. Деректерге сәйкес, Падес қаласының дәрігерімен медициналық көмек көрсету туралы келісімшарт жасалған. Келісім бойынша, бір жыл ішінде Добриново муниципалитеті дәрігерге жалақы төлеп, тұрғындарға тегін медициналық қызмет көрсетті, ал тұрғындар тек дәрі-дәрмекке ақы төледі. Құжаттар 1616 жылы қол қойылған, бірақ 1943 жылы нацистер муниципалитетті өртеп жіберген кезде жойылған. 1812 жылы француз консулы Пуквиль аймаққа сапар шегіп, Добриново қаласында 750 тұрғын бар екенін хабарлады. Бірнеше жылдан кейін, 1815 жылдан бастап Добриновода грек мектептері ашылды. Сабақтар Панагия монастырында, кейін жеке үйлерде өтті. Осы жылы тұрғындар арасында алғашқы ірі апат – оба ауруы болды. Қала тұрғындары аурудан құтылу үшін тауларға қашып кетті. 1819 жылы Иоаннина митрополиті Гавриил аурудан зардап шеккен қауымдастықтарға сапар шегіп, қалада 160 тұрғынмен кездесті. 12 ақпан 1823 күні Афинадан Псалидис Моврокордатосқа жіберген хатында түрік оккупациясы астындағы Эпир мен Тессалияның жағдайын сипаттап, азаттық үшін қарулы күрес туралы айтты. Ол Добриново қаласындағы адамдардың қару-жарақ алып жүруге қабілетті екенін хабарлады. Добриново қаласы сол кезде ұлдар мен қыздарға бөлінген мектептерді пайдаланды және қалаға су жеткізетін акведук пен жаңа жолдар ашатын көпірлер салынды. Добриново тұрғындары көп саяхаттап, саудагерлерге айналды, бірақ олар өз қалаларын ұмытпады және оның дамуына үлес қосты. Константинопольде жарық көрген грек газеті Добриново қаласында 1200 тұрғын бар екенін жазды. Алайда, қала үшін экономикалық құлдырау кезеңі басталды. 1912 жылғы Балқан соғыстары, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс, Илиохориттердің Болгария, Сербия, Черногория және тіпті Ресеймен жасаған сауда байланыстарын тоқтатты. Кейіннен испан тұмауының таралуы Добриново (Илиохори) қалаларына да зиян келтірді, көптеген адамдар қаза тапты.

Түрік билігі астында

1463 жылдан 1912 жылға дейін Илиохори түріктердің билігінде болды, олар Загорьяның барлық қалаларына салық төлеу шартымен үкіметтік автономия берген. Қала 1870-1900 жылдар аралығында ең жоғары деңгейде дамып, гүлденген. 1916 жылдан бастап халық "азиялық тұмау" салдарынан қырылды. Илиохори тұрғындары қой мен сиыр шаруашылығымен, егіншілікпен айналысып, астық, арпа және бұршақ өсірген. Олар жүзім шаруашылығына да көп көңіл бөлді, сапалы шарап өндірді. Бірақ олар сонымен қатар саудагерлер де болды, көктемде қашырлар мен жылқылармен керуен құрып, Балқан елдерінде сататын тауарларын алып жүрді, онда олардың көптегені ірі экономикалық табысқа жетті. Олар қыс айларын отбасыларымен өткізу үшін күздің соңында Илиохориге оралып қайтатын. Қыс айларында малшылар қолөнерге бейімделіп, Балқан аймағында саяхаттап, тауарларын сататын тас қалаушылар мен ағаштан мүсін жасаушылардың көшпелі одақтарын құрды. 1914 жылға дейін Илиохориде қазіргі қалалық әкімдіктің жанында шасси мектебі орналасқан, онда қыздар тоқу өнерін үйренді. Бұл ғимарат Gianussi отбасының меншігінде болды, олар оны қалалық кеңеске сыйға тартқан; тоқу мектебінен басқа, бір ғимаратта бастауыш мектеп, сондай-ақ бастауыш және орта мектептер де болды. Осы мектептерде қыздарға әйелдер, ал ұлдарға ерлер мұғалімдер сабақ берді. 1912 жылы ғимарат өртеніп кетті, ал 1924 жылы оның қайта құрылысы басталды, 1927 жылы аяқталды. Алғашқы ұстазы Папасисис болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және атау өзгеруі

1920 жылдан кейін 160 үйde тұрғындар болды. 1926 жылы қала ресми түрде "Добриново" атауын өзгертіп, грек тілінде "Күн қаласы" деген мағына беретін "Илиохори" атауын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1943 жылы неміс әскері Илиохориге келiп, қаланың көптеген үйлерін өртеді. 1944 жылы тағы бір неміс батальоны қалаға кіріп, ешқандай зақым келтірмей, мұқият іздестіру жүргізді. 1946-1949 жылдардағы Грекия азамат соғысы кезінде қала ауыр зардаптарға ұшырады және көптеген тұрғындары эмиграцияға кетті. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Илиохори тұрғындарының көпшілігі негізінен Фессалияға көшіп отырды. Грекиядан тыс жерлерде Илиохорилықтар Болгария, Валахия және АҚШ-қа көшіп барды. 1972 жылы осы жерде "Ой Ксенитеменой" атты ескі грек фильмі түсірілді.

1990 жылдан 2010 жылға дейін

1990 жылдан бастап Афина, Салоники, Иоаннина, Лариса және Италияның түрлі аймақтарынан келген жергілікті тұрғындар жаңа үйлер салып, қаланы қайта жандандыра бастады. Осы кезеңде Агиос Николаос шіркеуін жаңарту сияқты көптеген ғимараттарды қайта құруға бағытталған бастамалар қолға алынды. 1992 жылы Гифтокампос елді мекенінен Илиохориге дейінгі жолдың бір бөлігі салынып аяқталды, бұл ауылға жылдам қол жеткізуге мүмкіндік берді. Сол жылдары Рашиана аумағында "Балта Стринга" сарқырамасын құру үшін шағын комиссия құрылды, ол Франциядан да келушілерді қызықтырды. 2002 жылы алғашқы веб-сайт ағылшын және итальян тілдерінде іске қосылды, кейін француз, испан және грек тілдеріне де аударылды. 2008 жылы грек тілінде тағы бір веб-сайт ашылды, 2009 жылы Илиохори Загори аймағында екі ресми веб-сайты бар алғашқы ауыл атанды. 2009 жылдың жазында Агиос Минас шіркеуінің есігі елдесі Георгиос Полимеристің қайырымдылығымен жаңасына ауыстырылды. 2009 жылдың қазан айында SKY TV "Балта Стринга" сарқырамасы мен Илиохори аумағында түсірілімдер жүргізді. 2010 жылы, көп жылдық үзілістен кейін, "Илиохори" мәдени бірлестігінің бастамасымен "Нтомприново" мерекесі жандандырылды, нәтижесінде Илиохоритонның барлық аймақтардан келген өкілдері көл жағасында табысты кездесу өткізді.

Жергілікті деңгейдегі басты іс-шаралар - Панигри

Жыл сайын 20 шілдеде пайғамбар Илияның құрметіне мереке тойланады, ол Илохоридің қасиетті қамқоршысы. 19 шілде күні кешкісін қала алаңының ортасында Илохори тұрғындары Эпирдің, әсіресе Загори аймағының дәстүрлі билерін оркестрдің музыкасымен бастайды. 20 шілде күні таңында сенімділер қаладан пайғамбар Илия шіркеуіне дейінгі жолды толтырады. Қызмет аяқталған соң, олар есімдері Илия аталғандардың үйіне құттықтауға барады. Сол күні кешке қаланың басты алаңында таңға дейін дәстүрлі билер жалғасады. Бұл мереке туған жерінен алысқа кеткен көптеген адамдар үшін Илохориге оралуға мүмкіндік береді. Мерекеге Загори аймағының дәстүрлі тағамдарын және шараптарын татып көруге құштар көптеген қонақтар келеді.

Орналасуы мен климаты

Ауыл Тымфи муниципалитетіне қарасты, Иоаннина префектурасының солтүстік бөлігінде, Иоаннинадан кейін, Гифтокампос аймағынан соң орналасқан. Илиохориді қылқан жапырақты ормандар мен өзендер қоршап, Тимфис тау тізбегіндегі Гамила тауының етегінде жатыр, және Викос-Аоос ұлттық паркімен шектеседі. Ол өте биік ағаштардың арасында, жасыл аймақта, көптеген ағын сулар мен тас көпірлермен тік беткейге салынған. Ілиохори ауылында шағын пошта бөлімі және жақсы алаңы бар шағын мектеп орналасқан, алаң жаңадан тақтаға айналдырылған. Жыл сайын Пайғамбар Илия күні жиналып, мереке тойлау үшін пайдаланылады.

Көлік

Илиохори ауылы Грекияның KTEL транзиттік байланыс компаниясы арқылы Иоаннинамен жиі байланысты. Афина және Салоники сияқты Грекияның басқа да ірі қалаларынан Виа-Эгнатия тас жолы Иоаннина арқылы өтеді. Ең жақын әуежай – Иоаннина ұлттық әуежайы, ол Иоаннинадан Коницаға қарай орналасқан. Одан кейін оң жақта Ілехори қаласына апаратын жол қиылысы бар.

Туризм

Илиохориден Илиохори тұрғындары салған жолмен 2 км-ден кейін "Балта Стринга" жерінде үш үлкен сарқырама орналасқан, олардың ең үлкені биік. 2009 жылдың қазан айында Иоаннинаның телеарналарының бірі осы басты көрікті орын туралы және ауылдағы өмір туралы деректі фильм түсірді. Жыл сайын тамыздың алғашқы демалыс күні Гыфтокампос жерінде ежелгі Сарахазани тайпасының ұрпақтары, мал өсірумен аты шыққан ел, жұма күні түстен кейін басталатын үлкен мерекеге жиналады. Олар Грекия, Румыния, Болгария және Балқан аймағының басқа жерлерінен келеді. Олар шатыр тігіп, үлкен от жағып, ет пісіруге дайындық жасайды және түнгі салқында жанып тұрады. Қаланың аңғарында ағатын Расьянит өзені де бар, онда балық аулауға болады. Печчиос көпірі тастан салынған, ол Осман империясы кезінде салынған болуы мүмкін және қазір туристердің қызығушылығын тудырады.

Танымал мәдениетте

1990 жылы түсірілген "Η τελευταία αρκούδα του Πίνδου" ("Пиндостың соңғы аюы") фильмі Штутгарттан (Германия) өз үйіне қайтып келген Илиохориден келген көшпенді туралы айтады.