Кіріспе

Джон Дейли (шамамен 1839 - ақпан 1864) – Американың Батыс аймағындағы құқық бұзушы және Дейли бандасының басшысы. Дейли және оның бандасы ұрлықтарына қарсылық көрсеткендерге қатыгездікпен қарап, қала тұрғындарын қорқытумен белгілі болды. 1864 жылы азаматтардан құралған отряд Дейлиді Аурора, Невада қаласының жанындағы бір қылмыстан кейін ұстап, дарға асты.

Өмірбаян

Джон Дейли, көптегендердің айтуынша, Нью-Йоркте дүниеге келіп, Британдық Солтүстік Америка арқылы Калифорнияға келген. "Эсмеральда жұлдызы" оны әдемі жігіт деп сипаттаған. 1862 жылдың соңында, шамамен 23 жасында, өмірінде өлгендердің тізбегі болған (тек Сакраменто, Калифорнияда төрт-он адам деген қауесет бар), Дейли қазіргі Минерал округінде орналасқан Невада территориясының Аврора кеніштік қаласына алтын іздеуге келді. Pond Mining Company оны және оның серіктестерін – Джон Макдауэллді (Three Fingered Jack деген лақабымен), Italian Jim-ді, William Buckley-ді, Jim Sears-ты және тағы да көптеген адамдарды өздерінің мүдделерін қорғау үшін жалдады. Pond компаниясы Last Chance Hill кенішіне құқық үшін Real Del Monte компаниясымен күресіп жатты. Екі компания да қарсы тарапты қорқыту және сотта өздеріне қарсы куәлік беруге батыл болған куәгерлерді үркіту үшін қарулы адамдарды жалдады. Үш жылдың ішінде қаланың жиырма жеті азаматы зорлық-зомбылықтан қаза тапты. 1863 жылдың күзінде Дейли және оның бірнеше адамы Аврора қалалық шерифтерінің орынбасарлары болып тағайындалды және адал саудагерлерден ақша талап етуге кірісті. "Маршал ант бергеннен кейін", – делінген келесі жылы "Стар" газетінде, – "өркениетті қоғамды жайлаған ең жаман қылмыскерлер полиция қызметкерлері болып тағайындалды, және олардың көпшілігі асылмаған қылмыскерлердің қатал тобынан құралды". 1863 жылдың сәуірінде Дейли тобының мүшесі Джим Сирс Батыс Уокер өзенінің жағасындағы Хой станциясының жанында байланған атын ұрлап, қашып кетті. Иесі Луис Веддерц жоғалтудан қатты күйзеліп, Джек Райт станциясына, қазіргі Веллингтонға барды және оны ұстап тұрған В. Р. Джонсоннан көмек сұрады. Джонсон өзінің адамы Джон А. Роджерске тонаушыны қууға және жылқыны қайтарып әкелуге тапсырма берді. Свитуотерде Роджерс Сирсті қуып жетеді, үш рет тоқтауға шақырып, ол орындамағандықтан атып өлтірді. Жылқы Веддерцке қайтарылды, ал Джонсон мен Роджерс мақталып, сыйлық алды. Джонсонды осы әрекеті үшін өлтіруге ниеттенген топ оны Адоб Медоусқа барып, сонда станция ұстауға көндірді, оны куәгерлерсіз өлтіруді жоспарлады. Ол келісіп, 1864 жылдың 1 ақпанында Аврораға барды, бірақ топтың ниеттерін Джонсонның достарының бірі анықтап, оны қауіптен ескертіп, сапардан бас тартуға кеңес берді. Джонсон солай істегенде, заговоршылар, олардың құрбаны өздерінің ниеттерін білгенін сезініп, сол түні оны өлтіруді шешті. Олар оны салонға шақырып, түнін өткізді, содан кейін жатақханасына бет алды, Антилопа көшесінде төрт адам күтіп тұрып, атып өлтірді. Осындай ақылсыз қылмыс қала тұрғындарын ашуға толтырды. Дейли, Джеймс Мастерсон және Джон Макдауэлл полиция қызметкерлерімен тұтқындалды және түрмеге қамалды, ал шериф Фрэнсис құлшынысты жасақпен қашып кеткен Уильям Баклиді қуа жөнелді. Тұтқындарға судья Мурдың алдында бұрынғы полиция бөлімшесінде алдын ала тексеру жүргізілді, оның барысында Дейли тобының бірі Вэнс пен азамат Уоткинс арасында қақтығыс болды, нәтижесінде Вэнстің жамбас бөлігіне оқ тиді. Банда мүшесі және қарулы Плайни Гарднер, "ирландтық Том" Карберри және басқалар да тұтқындалды, бірақ олар кісі өлтіруге қатысы жоқ деп танылып, аумақтан қуылды. Банда мүшелеріне қарсы куәгерлер де, олардың ісін қарауға батыл сот қызметкерлері де табылған жоқ. Осы қорқынышты жауаптан ашуланған 600-ға жуық адам Армори-холлға жиналып, "Қоғамдық қауіпсіздік комитетін" құрды, олар жағдайды өз қолына алды, түрмеге шеру жасап, тұтқындарды күзетуді талап етті. Бірнеше күн бойы салондарды кешкі сағат 9-да жабуға мәжбүр етті, ал өлім жазасына кесілген күні, тоғызыншы күні, барлық бизнес тоқтатылды. Қалаға шақырылған бес мыңнан астам адам жиналды, олардың көпшілігі осы іс-шараны қолдады. Қала өте тыныш болды, күзетшілер көшелерді күзетті, және бәрі тыныш және тәртіпті болды. Аумақтық губернатор Джеймс В. Найу округтік комиссарлардың бірі Сэмюэл Юнгске зорлық-зомбылық болмауы керек деп телеграмма жібергенде, Юнгс былай деп жауап берді: "Барлығы тыныш және тәртіпті. Жарты сағаттан кейін төрт адам асылады". Түскі уақытта өздерін қорғауға келген топтар аскерлер залынан бұйрық алған полковник Палмердің басшылығымен ақауға айналды. Төрт адам ату жазасына кесілгенде, сақшылар оларды бағанаға іліп, қамауға алды. Бұл жазалауды қаланың бірнеше жерінен тамашалау мүмкіндігі болды, әрқайсысында ынталы көрермендер жиналды. Дейли вискині бір сорғып алды, ал Макдауэлл Мастерсон мен Баклидің кінәсіздігін мойындады, бірақ сағат 13.30-да асылманың жанында тұрған кішкене зеңбірек оқ атып, арқан кесілді, төрт адам тұзақ есіктен түсіп, жанындағылардың қорқынышына орай, өмірден озды. Бұл әрекет губернатор Найуды соншалықты ашуландырды, екі күннен кейін ол Аврораға Provost Marshal Van Bokkelen және United States Marshal Wasson-мен аттанып, Форт Черчиллден әскер шақырып, өздік сот істеушілерді тоқтатуға ниеттенді. Маршал мән-жайды зерттегеннен кейін "Қоғамдық қауіпсіздік комитетіне" қарсы шаралар қолданылмады және ақыры қалыпқа келді. Дейли өлім жазасын алған кезде қалада екі үйі және екі-үш жер учаскесі болған, соның ішінде Корт көшесінің батыс жағындағы, Пайн көшесінен оңтүстікке қарай орналасқан шағын үйі де болған.

Ресурстар

Сифакис, Карл. Американдық қылмыстың энциклопедиясы, Нью-Йорк, Facts on File Inc., 1982
Макграт, Роджер Д. Оқшаулар, қарақшылар және өздігінен әрекет ететіндер: Шекарадағы зорлық., Калифорния университеті баспасы, 23 наурыз 1987
Томпсон және Уэст. Невада тарихы 1881, суреттерімен және оның көрнекті адамдары мен пионерлерінің өмірбаяндық очерктерімен, 401–425 беттер.