Кіріспе

Нокс пресвитериан шіркеуі – Канаданың Онтарио провинциясының Торонто қаласы орталығындағы пресвитериан шіркеуі.

Тарих

1820 жылы Торонтода (содан кейін Йорк қаласы) алғашқы пресвитериандық қауым құрылды. Джесси Кетчем жер сыйлағаннан кейін Ричмонд көшесінде шіркеу салынды. Бұл шіркеу Жоғарғы Канададағы Йорктің Бірінші пресвитериандық қауымы деп аталды, ал Джеймс Харрис (кейін Кетчемнің күйеу баласы болды) дін қызметкері болды. 1830 жылы ірі Сент-Эндрю шіркеуі құрылды және ол тез арада қаланың басты пресвитериандық шіркеуіне айналды. Сент-Эндрю Шотландия шіркеуімен байланысты болды, ал 1831 жылы Канада Синоды құрылды. Ричмонд-стрит шіркеуі көбірек евангелистік болды және 1834 жылы Канаданың Біріккен Синодынан тәуелсіздік алды. 1844 жылға дейін ол кез келген басқа топтан (1838 жылы Торонто қауымын құрған Шотландияның Біріккен пресвитериандық шіркеуінен басқа) бөлек болды. 1843 жылы Шотландия шіркеуі екіге бөлінді: Томас Чалмерс бастаған көптеген евангелистер Шотландияның еркін шіркеуін құрды. Бұл дау 1843 жылғы дағдарыс деп аталды. Келесі жылы ол Канадаға, Кингстон мен Жаңа Шотландиядағы Синодтардың отырыстарына әсер етті. Сент-Эндрюден бір топ бөлініп шықты және «Ескі» шіркеуде қалды. Йорк қауымы оларға жүгінді, екі топ бірігіп, Торонтодағы еркін шіркеудің күшті және біріккен қатысуын құруға келісті. Олар шотланд шіркеу реформаторы Джон Нокстың құрметіне шіркеуді Нокс шіркеуі деп атады. Олар Шотландияның Пейсли қаласынан келген тәжірибелі дін қызметкері Роберт Бернсті алғашқы дін қызметкері етіп тағайындады. Бернс Глазго миссионерлік қоғамының бұрынғы хатшысы, Чалмерстің досы және танымал дін қызметкері және миссионер Уильям Чалмерс Бернстің інісі болды. Бернс жақын маңдағы Нокс еркін шіркеуінің теологиялық колледжінде алдымен лекция оқыды, кейін толық уақытты профессор болды. Харрис мырза Йорк қауымынан кетіп, 1874 жылы қайтыс болғанға дейін қауыммен байланыста болды. 1847 жылы ескі Йорк шіркеуі өртеніп кетті. Қауым сол жерге жаңа, үлкен шіркеу салды, ол бұл жолы Йонге мен Бейдің арасындағы Куин-стрит Уэстке қарады. Нокс тез арада Канададағы еркін шіркеудің жетекші қауымына айналды, бұл қозғалысты бүкіл колонияға таратуға көмектесті. Бұл шіркеудің ең көрнекті мүшелерінің бірі Джордж Браун, «Торонто глобусы» мен «Баннер» газеттерінің негізін қалаушы және 1867 жылы Канада Доминионы құрылғанда Конфедерация әкелерінің бірі болды. Шотландия шіркеуіндегі және Канададағы бөлінуден («дағдарыстан») Нокс Канададағы барлық пресвитериандық топтардың қайта бірігуіне белсенді қатысты. 1861 жылы Ноксқа тиесілі болған еркін шіркеу және Шотландияның Біріккен пресвитериандық шіркеуінің Канада Синоды бірікті. 1875 жылы «Ескі шіркеу» мен «Еркін шіркеуді» біріктірген Канададағы пресвитериандық шіркеу құрылды. Уақыт өте келе Нокстың орналасқан жері коммерциялық аймаққа айналды, ал тұрғындар саны азайды. Сол кезде Торонтода жексенбі күндері қоғамдық көлік жүрмейтін қатаң заңдар болды, сондықтан шіркеулер халыққа жақын орналасуы керек болды. 1895 жылы жақын орналасқан Роберт Симпсон ғимаратынан басталган өрт шіркеуге ауыр зақым келтірді. Өрт сарайды қиратты, ол толыққанды қалпына келтірілмеді. 1906 жылы шіркеуді көшіру туралы шешім қабылданды, ал 1909 жылдың қаңтарында шіркеу ресми түрде Торонто университетінің батысында, Харборд көшесіндегі 630 Spadina даңғылына көшірілді. Қоса берілген мақалада айтылған ескерткіш тастар да жаңа ғимаратқа көшірілді. Романдық және готикалық стильдердің қосылған ғимаратын қауым мүшесі Джеймс Уилсон Грей жобалаған. 1925 жылдың маусым айында Нокс Канададағы пресвитериандық шіркеуінің сабақтастығын сақтауда маңызды рөл атқарды, өйткені осы ғимараттан түн ортасындағы ұйқы өткізілді, оны 79 министр мен ақсақалдар басқарды. Олар Канаданың Біріккен шіркеуін құрған одақтың аяқталуына қарсы дауыс берді. Қауым ретінде Нокс сол жылдың басында 20 788 дауыспен Одаққа қарсы дауыс берген болатын. Одаққа өткен айналасындағы қауымдардан да қауымға пайда келді. 1950 жылдары қауымға қауымды тастап кету туралы ұсыныс айтылды, өйткені Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қала маңындағы кеңею Торонтоға қатты әсер етті, ал Spadina экспрессі (кейін тоқтатылды) Spadina даңғылы бойымен жүруге ұсынылды. 1955 жылдың басында Шотландияның Глазго қаласындағы Спрингберн ауданынан келген доктор Уильям Фитч басшылығымен қауым 1961 жылы іргелес зал (Нокс қауымдастық орталығы) салдырды және өз қызметтерін қала орталығына (573 Куин-стрит Уэсттегі Евангелие залы 1913 жылдан бері Нокспен басқарылып келеді), университеттерге (Ryerson және York, сондай-ақ жақын орналасқан George Brown колледжі сияқты колледждерге) және жаз айларында әйгілі спикерлерді шақыратын апталық Нокс жаздық қауымдастығына кеңейтті. Қауым көпмәдени қоғамдағы халықтың өзгеруін көрсетеді. Ағылшын тілін үйрену сабақтары ұсынылады, сондай-ақ көптеген христиан миссионерлерін қолдау және күту үшін кең қолдау тобы құрылған. Қыста көшедегі жастарға арналған Нокс кешкі асы мен азық-түлік банкі бар, сондай-ақ жексенбі күнгі таңғы және кешкі құлшылық қызметтеріне көптеген адамдар қатысады. Миссионерлерді, отандық және халықаралық деңгейде қолдау және дәстүрлер де бар. Қазіргі кезде 46 (19 жұп) тізімде тұр, сондай-ақ зейнеткерлік жасында қолдау көрсетілетін 17 «2-кезең» миссионерлері (4 жұп) бар, сонымен қатар басқа танымал ұйымдармен байланыс арқылы байланыс орнатылғандар да бар, оның ішінде Пресвитериандық шіркеу.